Trước sự gia tăng của các hành vi kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu trên nền tảng trực tuyến, Quảng Ninh đang tăng cường giám sát, xử lý vi phạm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và môi trường kinh doanh lành mạnh cho doanh nghiệp.
Những tháng cuối năm, nhu cầu mua sắm hàng hóa tăng cao cũng là thời điểm các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất và kinh doanh hàng giả có nguy cơ diễn biến phức tạp. Đáng chú ý, cùng với các phương thức kinh doanh truyền thống, nhiều đối tượng đang lợi dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử để đưa hàng hóa vi phạm ra thị trường. Trước thực tế này, lực lượng chức năng TP Quảng Ninh đang tăng cường kiểm tra, giám sát, triển khai các giải pháp kiểm soát thị trường cả trên không gian mạng và ngoài thực địa.
Còn nhiều phức tạp
Theo thống kê của Chi Cục Quản lý thị trường TP Quảng Ninh, giai đoạn 2021 - 2025, đơn vị đã phát hiện và xử lý 346 vụ vi phạm liên quan đến hoạt động thương mại điện tử. Lực lượng chức năng đã ra quyết định xử phạt hành chính với tổng số tiền trên 6 tỷ đồng. Đồng thời, trị giá hàng hóa vi phạm bị thu giữ ước tính lên tới hơn 11 tỷ đồng.
Những con số này cho thấy nỗ lực của lực lượng chức năng trong kiểm soát hoạt động kinh doanh trực tuyến. Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra không ít thách thức khi phương thức, thủ đoạn vi phạm ngày càng đa dạng, khó nhận diện và xử lý.
Đại diện Chi cục Quản lý thị trường TP Quảng Ninh đánh giá, đặc thù giao dịch trên không gian mạng không bị giới hạn bởi địa bàn khiến việc phát hiện, kiểm tra và xử lý vi phạm gặp nhiều trở ngại. Các đối tượng sử dụng nhiều tài khoản mạng xã hội để bán hàng nhập lậu, phát trực tiếp giới thiệu sản phẩm, nhanh chóng thay đổi thông tin khi có dấu hiệu bị phát hiện.

Bên cạnh đó, ngay từ khâu vận chuyển cũng gây ra nhiều bất cập cho các đơn vị chức năng trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm. Điển hình, nhiều hàng hóa được gửi trực tiếp từ nước ngoài tới người mua thông qua đơn vị vận chuyển, khiến việc truy xuất nguồn gốc và xác định đường đi của hàng hóa gặp khó khăn. Trong khi đó, người bán liên tục thay đổi tài khoản, phương thức giao dịch, thậm chí chuyển đổi nền tảng kinh doanh để né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng.
Đặc biệt, đối với Quảng Ninh, công tác kiểm soát thị trường còn chịu áp lực từ đặc điểm địa bàn rộng, địa hình phức tạp, có cả tuyến biên giới, cửa khẩu và đường biển. Tại khu vực cửa khẩu, các đối tượng lợi dụng lưu lượng xuất nhập cảnh tăng cao để vận chuyển trái phép kim loại quý, hàng cấm. Trên tuyến biên giới đường bộ, nổi lên tình trạng vận chuyển khí N2O, thực phẩm không rõ nguồn gốc và buôn bán pháo nổ.
Trên tuyến biển, địa hình nhiều luồng lạch, bến bãi nhỏ lẻ tạo điều kiện để các đối tượng sử dụng phương tiện nhỏ vận chuyển hàng hóa rồi trung chuyển vào nội địa. Trong khi đó, tại thị trường nội địa, các hành vi vi phạm chủ yếu liên quan đến pháo nổ, thuốc lá, hàng giả, hàng kém chất lượng, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và lợi dụng thương mại điện tử để tiêu thụ hàng hóa vi phạm.
Trước phương thức hoạt động ngày càng linh hoạt của các đối tượng, sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng được xác định là yếu tố quan trọng. Việc trao đổi thông tin, kiểm tra liên ngành và kiểm soát các tuyến, địa bàn trọng điểm góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh, ngăn chặn nguy cơ hình thành các đường dây, ổ nhóm buôn lậu.
Bên cạnh những khó khăn từ thực tiễn địa bàn, năng lực kiểm soát trên môi trường số cũng là vấn đề cần được quan tâm. Trang thiết bị chuyên dụng phục vụ theo dõi, trích xuất dữ liệu số của lực lượng quản lý thị trường còn thiếu; kỹ năng công nghệ và kiến thức về thương mại điện tử của một bộ phận cán bộ chưa theo kịp tốc độ thay đổi của các hình thức kinh doanh trực tuyến.
Quyết liệt ngăn chặn gian lận trên môi trường số
Trước những diễn biến phức tạp của thị trường, lực lượng chức năng TP Quảng Ninh đang chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát chuyên đề đối với hoạt động thương mại điện tử. Các phòng chuyên môn và đội quản lý thị trường trực thuộc được giao nhiệm vụ bám sát địa bàn, tăng cường thu thập, phân tích thông tin trên internet; tập trung rà soát các gian hàng, website có dấu hiệu kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Việc kiểm tra không chỉ dừng ở thông tin quảng cáo, giới thiệu sản phẩm mà còn tập trung xác minh nguồn gốc hàng hóa, chủ thể kinh doanh và quá trình vận chuyển. Cùng với đó, thành phố đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; tăng cường kiểm tra tại các đầu mối giao thông, tuyến đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường biển và hàng không. Hoạt động hợp tác quốc tế cũng được chú trọng nhằm huy động sức mạnh tổng hợp trong kiểm soát thị trường.
Song song với kiểm tra, xử lý, công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức cho người tiêu dùng, cơ sở kinh doanh được đẩy mạnh. Người dân được khuyến cáo thận trọng khi mua hàng qua mạng, chú ý kiểm tra thông tin người bán, nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Việc tiếp nhận, xử lý phản ánh từ người tiêu dùng và doanh nghiệp cũng được quan tâm nhằm kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm. Tăng cường phối hợp với các sàn thương mại điện tử và đơn vị vận chuyển để trao đổi, cập nhật thông tin người bán, hỗ trợ xác minh giao dịch và ngăn chặn hàng hóa vi phạm ngay từ khâu lưu thông.
Cùng với đó, việc nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ được xác định là yêu cầu cấp thiết. Tháng 10/2026, đơn vị đã tổ chức hội nghị tập huấn nghiệp vụ cho hơn 100 đại biểu thuộc Sở Công Thương, Chi cục Hải quan khu vực VIII, Công an thành phố cùng lãnh đạo các phòng, đội Quản lý thị trường, kiểm soát viên và chuyên viên. Nội dung tập huấn tập trung vào cập nhật quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; kỹ năng đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại trên môi trường số; nhận diện, phân biệt hàng thật, hàng giả của các nhãn hiệu.
Những giải pháp được triển khai đã góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát thị trường trực tuyến. Trong 10 tháng năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường TP Quảng Ninh đã kiểm tra, phát hiện và xử lý 198 vụ với 213 hành vi vi phạm trên không gian mạng. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính đạt 2,16 tỷ đồng. Trị giá hàng hóa phát mại dự kiến thu về 132 triệu đồng; hàng hóa buộc tiêu hủy do không bảo đảm an toàn có giá trị lên tới 2,18 tỷ đồng.
Đáng chú ý, số lượng và chủng loại hàng hóa vi phạm bị phát hiện khá đa dạng. Cơ quan chức năng đã tịch thu 23.964 sản phẩm thực phẩm và 206 kg hoa quả nhập lậu, không rõ nguồn gốc; 1.214 sản phẩm quần áo, giày dép nữ và 2.214 sản phẩm mỹ phẩm trôi nổi. Lực lượng chức năng cũng ngăn chặn 5.439 sản phẩm giả mạo các thương hiệu lớn như Adidas, YSL, Gucci, Nike, Hermes, Uniqlo, Chanel và Dior.
Thực tế cho thấy, khi thương mại điện tử ngày càng trở thành kênh mua sắm phổ biến, bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường số không thể chỉ dựa vào hoạt động kiểm tra, xử phạt. Việc nâng cao năng lực giám sát, ứng dụng công nghệ, tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, sàn thương mại điện tử và đơn vị vận chuyển sẽ là những yếu tố quan trọng để kiểm soát vi phạm. Qua đó, không chỉ bảo vệ quyền lợi người mua mà còn góp phần tạo dựng môi trường cạnh tranh công bằng, bảo vệ những doanh nghiệp kinh doanh chân chính.