Chuyên đề

Theo số liệu của Bộ Tài chính, tính đến hết quý I/2026, tổng giá trị giải ngân vốn đầu tư đạt xấp xỉ 110,3 nghìn tỷ đồng, tương ứng với mức tăng trưởng 44,6% so với cùng kỳ năm 2025.

Năm mở đầu giai đoạn đầu tư công 2026-2030

Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trong quý I/2026 có dấu hiệu cải thiện so với giai đoạn đầu năm và so với "quan niệm" mặc định tỷ lệ giải ngân đầu tư công sẽ luôn diễn ra thấp ở quý đầu năm, với nguyên nhậm chậm chạp do vướng mắc về thủ tục chuyển nguồn và hoàn thiện hồ sơ thầu.

Năm nay, quy luật này đã bị phá vỡ nhờ sự chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ và việc triển khai sớm các danh mục dự án trọng điểm quốc gia. Và ngay đầu năm, nhiều sự kiện vĩ mô của đất nước đã diễn ra. Đặc biệt vào tháng 4, kỳ họp của Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, xác định mục tiêu nâng cao hiệu quả đầu tư công, hoàn thiện hạ tầng chiến lược và tạo dư địa thu hút nguồn lực xã hội.

Nghị quyết về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030 đặt mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô; hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại; bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng và an ninh.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh đổi mới quản lý đầu tư công, thực hiện phân bổ và quản lý vốn trên cơ sở đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội và mức độ cải thiện đời sống, an sinh xã hội mà người dân được thụ hưởng; bảo đảm cơ cấu đầu tư hợp lý, hiệu quả giữa các vùng miền, ưu tiên các vùng động lực, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.

Tỷ trọng chi cho đầu tư phát triển dự kiến chiếm khoảng 40% tổng chi ngân sách nhà nước và khoảng 20–22% tổng mức đầu tư toàn xã hội.

Về phương án phân bổ, tổng mức vốn đầu tư công giai đoạn 2026–2030 là 8,22 triệu tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách trung ương là 3,8 triệu tỷ đồng và vốn ngân sách địa phương là 4,42 triệu tỷ đồng.

2026 theo đó đã trở thành năm đầu tiên của thực hiện kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-20230. Do đó, đây cũng sẽ là năm "đo lường" năng lực trong công điều hành của Chính phủ trong việc đưa dòng vốn đầu tư công thành động lực tăng trưởng dẫn dắt nền kinh tế.

Cập nhật mới nhất từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho biết, tính chung 4 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước ước đạt 187,1 nghìn tỷ đồng, bằng 19,7% kế hoạch năm và tăng 10,4% so với cùng kỳ năm trước (cùng kỳ năm 2025 bằng 16,7% và tăng 20,5%).

Trong đó, vốn đầu tư thực hiện do Trung ương quản lý ước đạt 25,4 nghìn tỷ đồng, bằng 12,5% kế hoạch năm và tăng 4,6% so với cùng kỳ năm trước. Vốn đầu tư thực hiện do địa phương quản lý ước đạt 161,7 nghìn tỷ đồng, bằng 21,6% kế hoạch năm và tăng 11,4% so với cùng kỳ năm trước.

Tăng tốc quý II

Bước sang quý II, nền kinh tế có nhiều thuận lợi đan xen cùng thách thức. Tăng trưởng GDP tích cực của quý I và đà giải ngân vốn đầu tư công thuận lợi là nền tảng quan trọng.

Bên cạnh đó, theo các chuyên gia đánh giá, rủi ro của xung đột địa chính trị có thể kéo dài hoặc chấm dứt sớm vẫn là ẩn số, tác động đến các nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam sẽ đối mặt với tăng chi phí sản xuất, đặc biệt với các mặt hàng như xăng dầu, nhiên liệu bay, hoá chất và nguyên liệu thô phục vụ sản xuất, dẫn đến lạm phát tổng thể cao hơn, giảm biên lợi nhuận doanh nghiệp và có thể gây suy yếu sức cạnh tranh của nền kinh tế. Song trước áp lực này, Chính phủ đã giảm thuế môi trường, thuế xăng dầu về 0% để bình ổn giá và mới đây, quyết định kéo dài việc giảm thuế nhập khẩu một số mặt hàng xăng dầu về 0% đến 30/6/2026. Đồng thời, các hoạt động ngoại giao tích cực đã diễn ra trong thời gian gần đây nhằm hỗ trợ và đảm bảo nguồn cung xăng dầu, giảm dần áp lực lên lạm phát.

Theo đó, cùng với hàng loạt quyết định chính sách tài khóa hỗ trợ tích cực, giúp ổn định tâm lý thị trường, và giảm áp lực chi phí cho người dân và doanh nghiệp để yên tâm kinh doanh và đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số, đầu tư công sẽ tiếp tục là động lớn đối với kế hoạch tăng trưởng từ 10% của năm nay.

Chứng khoán VCBS nhận định, sự lãnh đạo của Chính phủ đóng vai trò là "kim chỉ nam" quyết định triển vọng tăng trưởng dài hạn của Việt Nam thông qua việc kiến tạo một môi trường vĩ mô ổn định và minh bạch.

Theo các chuyên gia VCBS, trong giai đoạn tới, đầu tư công được coi là một công cụ then chốt và mang tính chiến lược để hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai. Đầu tư công theo đó sẽ được đẩy mạnh giải ngân mạnh mẽ trong quý II. Trong khi đó, động lực dịch vụ được kỳ vọng sẽ duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ, nhờ các chính sách thu hút khách quốc tế hiệu quả và xuyên suốt.

Với các "điểm nghẽn" trong đầu tư công đã được các Bộ, ngành nhận diện và đề xuất giải pháp tháo gỡ tại Hội nghị thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 do Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì ngày 24/4, giới chuyên môn đặt kỳ vọng cao vào quyết tâm - minh chứng bằng hiệu quả giải ngân 100% vốn đầu tư ở 2026. Hàng loạt dự án trong đó có nhiều dự án trọng điểm được triển khai theo mô hình hợp tác công tư PPP đã được khởi công chào mừng ngày 30/4 vừa qua, đã và đang hiện thực hóa tinh thần "đưa dòng vốn chảy vào thực địa, tạo ra giá trị thực cho xã hội". Vốn đầu tư công dẫn dắt vốn đầu tư tư, kiến tạo các tuyến cao tốc, cảng biển và hạ tầng đô thị, hoàn thiện đúng hạn đang hứa hẹn nâng tầm sức cạnh tranh của nền kinh tế, tạo nền móng cho một chu kỳ tăng trưởng mới.

Lê Mỹ