Ô tô - Xe máy
Cuộc đua AI trên ô tô: lợi thế ngắn hạn, thách thức dài hạn
Cuộc cạnh tranh trên thị trường xe điện Trung Quốc đang bước sang một giai đoạn mới, khi “cuộc chiến giá” dần nhường chỗ cho cuộc đua công nghệ, đặc biệt là AI trong khoang lái.
Sau nhiều năm tập trung vào quãng đường di chuyển, hiệu suất pin hay hệ thống hỗ trợ lái, các hãng xe giờ đây buộc phải tìm kiếm lợi thế bằng trải nghiệm thông minh và khả năng kết nối ngay bên trong chiếc xe.
Tại Triển lãm ô tô Bắc Kinh 2026, xu hướng này thể hiện rõ khi hàng loạt hãng đồng loạt giới thiệu các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp sâu vào điều khiển trung tâm. Đáng chú ý, mô hình AI Doubao của ByteDance đã xuất hiện trên hơn 145 mẫu xe, tương đương hơn 7 triệu phương tiện. Không chỉ dừng ở xe nội địa, công nghệ này còn được tích hợp trên nhiều dòng xe của các liên doanh nước ngoài, cho thấy tốc độ phổ cập rất nhanh.
Song song đó, Alibaba cũng đẩy mạnh triển khai mô hình AI Qwen trên các dòng xe của nhiều hãng lớn. Hệ thống này cho phép người dùng thực hiện hàng loạt tác vụ bằng giọng nói như đặt đồ ăn, đặt khách sạn, mua vé hay theo dõi đơn hàng. Những trải nghiệm vốn quen thuộc trên smartphone đang dần trở thành tiêu chuẩn mới của ngành ô tô, biến chiếc xe thành một “không gian số” di động.
Tuy nhiên, chính tốc độ phát triển nhanh lại tạo ra một nghịch lý: công nghệ dễ bị sao chép và nhanh chóng trở nên phổ biến. Khi nhiều mẫu xe cùng tầm giá đều sở hữu các tính năng tương tự, khả năng tạo khác biệt của từng hãng bị thu hẹp đáng kể. Theo ông Stephen Dyer từ AlixPartners, cuộc chiến giá đã chuyển thành “cuộc chiến tính năng”, nhưng lợi thế công nghệ rất khó duy trì lâu dài do tốc độ lan tỏa quá nhanh.
Áp lực này càng lớn trong bối cảnh thị trường xe điện Trung Quốc đang dư thừa công suất. Nhu cầu tăng trưởng chậm lại khiến các hãng không thể tiếp tục dựa vào giảm giá để kích cầu. Ông Fermín Soneira, CEO dự án hợp tác Audi - SAIC, thừa nhận cuộc cạnh tranh sẽ còn kéo dài khi nguồn cung vẫn vượt cầu trong ngắn hạn.
Trước thực tế đó, một số hãng xe bắt đầu mở rộng cạnh tranh ra ngoài sản phẩm. Thay vì chỉ tập trung vào chiếc xe, họ xây dựng hệ sinh thái dịch vụ xoay quanh người dùng. Nio là một ví dụ khi phát triển các không gian sinh hoạt riêng, câu lạc bộ khách hàng và nhiều đặc quyền đi kèm. Dù mô hình này tiêu tốn chi phí lớn, nó giúp thương hiệu tạo sự gắn kết và khác biệt trong bối cảnh công nghệ ngày càng đồng nhất.
Diễn biến này phản ánh một xu hướng lớn hơn: ngành ô tô đang chuyển từ cuộc đua cơ khí sang cuộc đua phần mềm. Khi phần cứng dần tiêu chuẩn hóa, giá trị cốt lõi của chiếc xe không còn nằm ở động cơ hay khung gầm, mà ở trải nghiệm số và khả năng cá nhân hóa. AI, dữ liệu và các dịch vụ kết nối đang trở thành yếu tố quyết định trong việc giữ chân người dùng.
Tuy vậy, bài toán không chỉ là tích hợp công nghệ, mà còn là cách triển khai sao cho hiệu quả. Việc “nhồi nhét” quá nhiều tính năng có thể khiến trải nghiệm trở nên phức tạp, thậm chí gây phiền toái. Người dùng cần một hệ thống vận hành mượt mà, hiểu ngữ cảnh và hỗ trợ tự nhiên, thay vì những tính năng mang tính trình diễn.
Ở góc độ kinh tế, cuộc đua AI cũng kéo theo áp lực chi phí lớn. Phát triển phần mềm, duy trì hạ tầng dữ liệu và cập nhật liên tục đòi hỏi nguồn lực đáng kể, trong khi biên lợi nhuận của xe điện vốn đã bị bào mòn bởi cạnh tranh giá. Điều này có thể dẫn đến làn sóng tái cấu trúc, khi những hãng thiếu nền tảng công nghệ hoặc nguồn lực tài chính sẽ gặp khó trong việc theo kịp cuộc chơi.
Một điểm đáng chú ý khác là vai trò ngày càng lớn của các tập đoàn công nghệ. Khi ByteDance hay Alibaba tham gia sâu vào hệ thống trên xe, ranh giới giữa hãng xe và công ty công nghệ dần bị xóa nhòa. Ô tô không còn là sản phẩm độc lập, mà trở thành một phần trong hệ sinh thái số rộng lớn, nơi dữ liệu người dùng đóng vai trò trung tâm. Điều này mở ra cơ hội kinh doanh mới, nhưng cũng đặt ra thách thức về quyền riêng tư và kiểm soát dữ liệu.
Với các thị trường như Việt Nam, xu hướng này có thể đến chậm hơn nhưng khó tránh khỏi. Khi xe mới dần tích hợp AI và dịch vụ số, kỳ vọng của người dùng cũng sẽ thay đổi. Những tính năng như điều khiển giọng nói, kết nối đa nền tảng hay hệ sinh thái dịch vụ đi kèm nhiều khả năng sẽ sớm trở thành tiêu chuẩn phổ biến.
Tổng thể, cuộc đua AI trong ngành ô tô không chỉ là bước tiến công nghệ, mà còn là sự thay đổi mang tính cấu trúc của toàn ngành. Trong dài hạn, hãng xe nào kiểm soát tốt phần mềm, tối ưu trải nghiệm và cân bằng được chi phí sẽ nắm lợi thế. Ngược lại, việc chạy theo công nghệ một cách dàn trải, thiếu chiến lược rõ ràng có thể khiến doanh nghiệp rơi vào vòng xoáy đầu tư lớn nhưng hiệu quả hạn chế.