Kinh tế địa phương

Tuy nhiên, hành trình này không chỉ trải đầy hoa hồng mà còn đòi hỏi những bước đi quyết liệt nhằm tháo gỡ những "nút thắt" về hạ tầng và tư duy liên kết vận tải. Để có cái nhìn đa chiều về vấn đề này, phóng viên Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trao đổi sâu sắc với ông Lê Văn Tiến - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TP Hải Phòng.

- Thưa ông, trong định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045, Hải Phòng đặt mục tiêu chiến lược là trở thành trung tâm logistics quốc tế hiện đại. Mục tiêu đã rõ, nhưng lộ trình thực hiện luôn là bài toán khó. Vậy theo quan sát của ông, thành phố đã và đang chuẩn bị những nền tảng gì để hiện thực hóa tham vọng trở thành cứ điểm logistics toàn cầu?

Về mặt chủ trương, UBND thành phố đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành Trung ương như Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương để lắng nghe tiếng nói từ các chuyên gia, các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp. Việc xây dựng và hoàn thiện Đề án trình Chính phủ được thực hiện với tinh thần cầu thị, nhằm tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng và ưu việt nhất.

Về hạ tầng vật chất, chúng ta đang chứng kiến một sự thay đổi diện mạo thần tốc. Các dự án cao tốc ven biển, hệ thống đường vành đai, nâng cấp các cảng cạn (ICD) đang được đẩy nhanh tiến độ. Đáng chú ý nhất là định hướng phát triển Khu thương mại tự do. Đây là mô hình "kinh tế trong lòng kinh tế", nơi áp dụng những cơ chế đặc thù, ưu đãi thuế quan và thủ tục hành chính ở mức tối giản để thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao, các tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực công nghệ và logistics.

Tuy nhiên, hạ tầng "cứng" thôi là chưa đủ. Hải Phòng đang dồn lực cho "hạ tầng mềm" thông qua: Chuyển đổi số toàn diện, số hóa quy trình hải quan, quản lý vận tải và cảng biển. Đây là chìa khóa để minh bạch hóa chi phí và tối ưu thời gian thông quan.

Đặc biệt cải cách thể chế cần các sở ban ngành tham mưu trực tiếp để xây dựng bộ quy chuẩn vận tải rõ ràng, phù hợp với thông lệ quốc tế nhưng phải sát sườn với thực tiễn Việt Nam.

- Dù tiềm năng là rất lớn, nhưng thực tế vẫn còn những rào cản khiến dòng chảy logistics chưa thực sự trơn tru. Ông có thể thẳng thắn chỉ ra những "nút thắt" lớn nhất hiện nay mà Hải Phòng cần phải quyết liệt tháo gỡ?

Chúng ta phải nhìn thẳng vào sự thật để sửa đổi. "Điểm nghẽn" lớn nhất hiện nay chính là sự mất cân đối và thiếu đồng bộ trong kết nối hạ tầng đa phương thức.

Hiện nay, áp lực đang đè nặng lên vai đường bộ. Trong khi đó, đường thủy nội địa và đường sắt, hai phương thức vận tải có chi phí rẻ, khối lượng lớn và an toàn hơn lại đang bị "bỏ rơi" hoặc khai thác cực kỳ manh mún. Tại sao chúng ta có hệ thống sông ngòi chằng chịt kết nối thẳng đến các khu công nghiệp phía Bắc mà vẫn phải dùng hàng ngàn chuyến xe container mỗi ngày gây ùn tắc và hư hại đường sá?

Câu trả lời nằm ở những chi tiết kỹ thuật nhưng lại có tác động kinh tế cực lớn: Tĩnh không cầu thấp. Nhiều cây cầu cũ trên các tuyến đường thủy huyết mạch có tĩnh không quá thấp, khiến tàu lớn, sà lan chở 3 lớp container không thể đi qua. Điều này triệt tiêu hoàn toàn lợi thế quy mô của vận tải thủy.

Luồng lạch và biển báo, thì tình trạng bồi lắng luồng lạch chưa được nạo vét kịp thời, hệ thống biển báo dẫn đường còn sơ sài khiến các đơn vị vận tải ngại ngần khi đầu tư phương tiện lớn. Quy hoạch manh mún, các trung tâm logistics, cảng cạn ICD hiện nay còn phân bổ rời rạc, thiếu sự liên kết hữu cơ. Chúng ta cần một "nhạc trưởng" trong quy hoạch để các trung tâm này không chồng chéo lên nhau, mà phải bổ trợ cho nhau.

Hải Phòng cần một chiến lược "tấn công" vào các điểm nghẽn này bằng cách: Ưu tiên nguồn vốn công để xử lý dứt điểm các cầu yếu, cầu thấp trên tuyến thủy nội địa. Đầu tư mạnh vào hạ tầng kết nối "dặm cuối" (last-mile delivery) giữa cảng biển và các ICD.

Xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp chuyển dịch từ đường bộ sang đường thủy thông qua các ưu đãi về phí cảng biển hoặc hỗ trợ lãi suất đầu tư phương tiện thủy.

- Nếu những "nút thắt" này được tháo gỡ thành công, ông hình dung thế nào về diện mạo của Hải Phòng trong 5-10 năm tới?

Tôi tin rằng khi đó Hải Phòng sẽ không chỉ là một thành phố cảng đơn thuần mà là một "Hub" logistics của thế giới. Đó là nơi hàng hóa từ Châu Âu, Châu Mỹ đổ về để đi sâu vào lục địa Trung Quốc và ngược lại. Đó là nơi mà mọi quy trình đều được vận hành bằng AI, dữ liệu lớn, nơi chi phí logistics giảm xuống mức cạnh tranh ngang ngửa với các trung tâm lớn như Busan hay Thượng Hải.

Tháo gỡ được điểm nghẽn, Hải Phòng sẽ thực sự bứt phá, không chỉ vì tiềm năng sẵn có mà vì chúng ta đã biết cách biến tiềm năng thành năng lực thực tế. Đây không chỉ là kỳ vọng của chính quyền, mà là khát vọng cháy bỏng của cộng đồng doanh nghiệp vận tải chúng tôi.

Trân trọng cảm ơn ông!

Hải Ngân thực hiện