Kinh tế thế giới
ASEAN thúc đẩy sản xuất nhiên liệu sinh học
Trong bối cảnh nguồn cung dầu thô toàn cầu bị gián đoạn, nhiều quốc gia Đông Nam Á đang đẩy mạnh chính sách nhiên liệu sinh học như một giải pháp thay thế chiến lược.
Việc nguồn cung dầu thô bị gián đoạn do eo biển Hormuz đóng cửa kéo dài đã thúc đẩy các chính sách bắt buộc pha trộn nhiên liệu sinh học tại Đông Nam Á, qua đó đẩy giá dầu cọ thô (CPO) tăng lên.
Nhiên liệu sinh học, loại nhiên liệu thay thế dầu diesel truyền thống, được sản xuất bằng cách phản ứng dầu thực vật hoặc mỡ động vật với rượu, đang ngày càng trở nên cạnh tranh hơn về chi phí.
Sau khi xung đột Trung Đông nổ ra, mức chênh lệch giá giữa CPO và dầu diesel đã thu hẹp còn khoảng 14 USD/tấn, so với mức trung bình khoảng 271 USD/tấn trong năm qua.
Tại Indonesia, giá B50, loại nhiên liệu pha trộn 50% dầu cọ với dầu diesel hiện ở mức khoảng 13.000 rupiah (0,96 SGD)/lít, thấp hơn đáng kể so với dầu diesel thuần ở mức 17.800 rupiah/lít.
Indonesia đã nâng tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học từ B20 năm 2016 lên B40 vào năm 2025. Mặc dù kế hoạch áp dụng B50 bị trì hoãn vào đầu năm 2026 do hạn chế về công suất, chính phủ nước này đang đẩy nhanh triển khai từ ngày 1/7 tới, tùy thuộc vào kết quả kiểm tra kỹ thuật và mức độ sẵn sàng của hạ tầng.
Theo lộ trình này, đến năm 2028, tiêu thụ diesel tại Indonesia sẽ là hỗn hợp 50-50 giữa nhiên liệu từ dầu cọ và diesel truyền thống, mức pha trộn bắt buộc cao nhất thế giới.
Trong khi đó, Malaysia vào giữa tháng 4 cũng công bố kế hoạch nâng dần tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học từ B10 lên B15, nhằm giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu và đảm bảo nguồn cung diesel trong nước.
Tương tự, Thái Lan đã triển khai chính sách trợ giá cho B20, giúp loại nhiên liệu này rẻ hơn so với diesel thông thường.
Các nhà phân tích cho rằng giá CPO sẽ tiếp tục được hỗ trợ do tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu mỏ trong bối cảnh xung đột Trung Đông và khả năng xảy ra El Nino, yếu tố có thể làm giảm lượng mưa tại Đông Nam Á.
Đơn vị BMI thuộc Fitch Solutions dự báo giá CPO trung bình đạt khoảng 4.300 ringgit/tấn (802,57 SGD) trong năm 2026 và tăng dần lên 4.460 ringgit/tấn vào năm 2030.
Trong giai đoạn từ cuối tháng 2 đến ngày 3/4, giá CPO đã tăng tới 19,8%. Đến 15h30 ngày 4/5, giá giao dịch ở mức khoảng 4.628 ringgit/tấn.
Theo các chuyên gia, việc duy trì các chính sách thúc đẩy nhiên liệu sinh học phụ thuộc vào lợi thế chi phí của dầu cọ so với nhiên liệu truyền thống, động lực chính sách và các hạn chế về nguồn cung, phần lớn bắt nguồn từ việc đầu tư chưa đủ vào các đồn điền trong nhiều năm.
Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những rào cản kỹ thuật khi không phải tất cả động cơ đều phù hợp với tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học cao.
Các chuyên gia từ OCBC nhận định rằng về dài hạn, năng suất từ các đồn điền già cỗi sẽ suy giảm, trong khi nhu cầu vẫn duy trì ổn định nhờ tính ứng dụng rộng rãi của dầu cọ. Họ cũng cho biết dầu cọ đang được nghiên cứu ứng dụng trong các lĩnh vực công nghiệp mới như nhựa sinh học và chất bôi trơn.
“Những yếu tố cung - cầu thuận lợi này sẽ tạo mức nền vững chắc cho giá CPO,” các chuyên gia OCBC cho biết.
Do đó, họ ưu tiên các doanh nghiệp có năng suất vượt trội, có khả năng duy trì sản lượng cao để hưởng lợi nhiều hơn từ xu hướng tăng giá CPO.
Trong khi đó, ông Tiruchelvam từ Aletheia Capital cho rằng vai trò của dầu cọ đang chuyển dịch từ một loại hàng hóa sang tài sản năng lượng chiến lược: “Căng thẳng tại Vùng Vịnh có thể trở thành chất xúc tác giúp thu hẹp khoảng cách giữa giá CPO và cổ phiếu ngành trồng cọ.”
Bên cạnh dầu diesel sinh học, xăng sinh học (bioethanol) đang nổi lên như một trụ cột quan trọng bổ sung cho chiến lược năng lượng sạch của Đông Nam Á.
Đông Nam Á sở hữu lợi thế lớn về nguyên liệu đầu vào cho sản xuất ethanol như mía và sắn, đặc biệt tại Thái Lan và Việt Nam. Thái Lan hiện đã triển khai rộng rãi các loại xăng E20, E85, trong khi Việt Nam đang áp dụng xăng E5, dự kiến sẽ bán xăng E10 từ ngày 1/6 tới, và vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng xăng sinh học khi giá xăng dầu biến động.
Theo các chuyên gia năng lượng, trong bối cảnh giá dầu thô ngày càng khó dự báo, ethanol có thể đóng vai trò như một “bộ giảm sốc” cho thị trường nhiên liệu, giúp ổn định giá và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất nằm ở bài toán cân đối giữa sản xuất nhiên liệu và an ninh lương thực, cũng như hiệu quả của chuỗi cung ứng. Nếu giải quyết được các điểm nghẽn này, khu vực Đông Nam Á hoàn toàn có thể hình thành một hệ sinh thái nhiên liệu sinh học kép (biodiesel và bioethanol) trong vòng 5 - 10 năm tới.