Đầu tư

Đó là chia sẻ của chuyên gia và lãnh đạo các địa phương trước tình trạng các dự án đầu tư công liên tiếp rơi vào tình trạng chậm giải ngân, ảnh hưởng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Tinh thần tháo gỡ, quyết định tại chỗ

Bước sang quý II/2026, bức tranh giải ngân vốn đầu tư công đã có những chuyển biến tích cực so với cùng kỳ, song, trên thực tế vẫn có sự chệnh lệch và phân hóa đáng kể giữa các địa phương. Đáng nói, bên cạnh những nỗ lực của một số địa phương thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công bằng tinh thần gỡ vướng tại chỗ, quyết định tại chỗ, thì vẫn có những địa phương gặp nhiều khó khăn trong đó có cả yếu tố chủ quan và khách quan.

Theo dữ liệu của Diễn đàn Doanh nghiệp, năm 2026, các địa phương thuộc các tỉnh phía Nam được giao quy mô vốn đầu tư công lớn nhất trong cả nước, gồm: TP HCM, Đồng Nai, An Giang, Tây Ninh… Đây là các địa phương tập trung nhiều dự án hạ tầng chiến lược, có sức lan tỏa lớn tới tăng trưởng kinh tế vùng và cả nước. Tuy nhiên, việc giải ngân vốn tại các công trình, dự án đang có sự phân hóa và chênh lệch rõ rệt giữa các địa phương. Đơn cử, nếu như đến hết ngày 30/4, TP HCM giải ngân được 22.000 tỷ đồng, bằng khoảng 15% kế hoạch, thì tính đến hết tháng 4/2026, giải ngân vốn đầu tư công của An Giang chỉ đạt 6,0% (vốn kế hoạch 28.508 tỷ đồng, giải ngân được 1.700 tỷ đồng); Tây Ninh đạt 12,7% (vốn kế hoạch 31.048 tỷ đồng, giải ngân 3.628 tỷ đồng)… Sự tương phản trên cho thấy, thực thi cùng một khung pháp lý, thế nhưng kết quả giải ngân lại phụ thuộc rất lớn vào năng lực tổ chức thực hiện tại địa phương.

Theo ông Bùi Xuân Cường - Phó Chủ tịch UBND TP HCM, năm 2026, TP HCM là địa phương được giao nguồn vốn lớn nhất cả nước, với số vốn lên tới 147.599 tỷ đồng. Tính đến hết ngày 30/4/2026, TP HCM giải ngân được 22.000 tỷ đồng, bằng khoảng 15% kế hoạch. Đặc biệt, trong tổng số các dự án có quy mô vốn lớn tập trung thực hiện chủ yếu là các dự án hạ tầng chiến lược. Trong đó, có 46 công trình trọng điểm, chiếm khoảng 53% cơ cấu tổng vốn đang được tập trung triển khai. Với sự nỗ lực và quyết tâm cao, TP HCM cam kết sẽ hoàn thành việc giải ngân 100% kế hoạch vốn vào cuối năm.

Cũng theo ông Cường, mới đây, TP HCM đã khởi công tuyến Metro số 2, dự kiến giải ngân 7.000 tỷ đồng ngay trong tháng 5/2026. Và để tăng tốc, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, TP HCM đã chủ động tái cấu trúc hệ thống ban quản lý dự án, giảm đầu mối, phân công lãnh đạo trực tiếp phụ trách từng lĩnh vực, từng dự án, đồng thời thành lập các tổ công tác để xử lý vướng mắc ngay tại công trường. “Đây là cách làm mới, chuyển từ quản lý hành chính sang điều hành theo mục tiêu và kết quả. Ngoài ra, Thành phố tập trung tháo gỡ vướng mắc, nhất là trong việc sắp xếp các chủ đầu tư, đồng thời phân công các lãnh đạo UBND trực tiếp phụ trách công tác giải ngân, giải phóng mặt bằng, với tinh thần “tháo gỡ tại chỗ, quyết định tại chỗ” đối với các dự án vướng mắc, góp phần thúc đẩy tăng trưởng 2 con số mà Trung ương giao”, ông Cường nhấn mạnh.

Không để “căn bệnh nan y” kéo dài

Đáng chú ý, khác với TP HCM, hiện tiến độ giải ngân của TP Đồng Nai đang đối mặt với nhiều áp lực. Năm 2026 kế hoạch vốn đầu tư công giao các chủ đầu tư trên địa bàn là hơn 21.000 tỷ đồng, trong đó trừ khoản tiết kiệm chi 5% và nguồn dự phòng chưa phân bổ hơn 2.342 tỷ đồng, tổng kế hoạch vốn các chủ đầu tư 2026 là 17.432 tỷ đồng; giá trị giải ngân đến ngày 29/4/2026 là 2.220 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 12,7%.

Đặc biệt, trong số 37 chủ đầu tư được giao vốn năm 2026 trên địa bàn thành phố, có 12 đơn vị chủ đầu tư mới chỉ giải ngân đạt tỷ lệ dưới 10% tính đến hết tháng 4/2026. Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ giải ngân đạt tỉ lệ thấp vẫn là vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.

Thẳng thắn nhìn nhận về những tồn tại nêu trên, ông Nguyễn Văn Út - Chủ tịch UBND TP Đồng Nai, cho rằng hiện Đồng Nai còn 83 dự án chưa bàn giao toàn bộ mặt bằng sạch là một trong những nguyên nhân khiến công tác giải ngân vốn đầu tư công chậm.

“Tình trạng giải ngân chậm là “căn bệnh nan y” kéo dài nhiều năm. Điều này chắc chắn không thể để tiếp tục xảy ra trong bối cảnh Đồng Nai đang chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới”, ông Út nhấn mạnh.

Cũng theo ông Út, hiện Đồng Nai đang rà soát để cắt giảm, tạm dừng các dự án không hiệu quả, không có mặt bằng hoặc thiếu nguồn vật liệu, nhằm tập trung nguồn lực cho các công trình trọng điểm. Do đó, Đồng Nai quyết tâm thay đổi tư duy, thay đổi cách làm đối với công tác giải ngân, đặt mục tiêu đến ngày 15/5, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công phải đạt trên 30% kế hoạch.

Nêu một số nguyên nhân ảnh tưởng tới việc chậm giải ngân vốn đầu công, ông Lý Duy Thanh - Giám đốc Ban quản lý dự án khu vực Chơn Thành, Đồng Nai, cho rằng công tác giải ngân hiện gặp nhiều khó khăn, vướng mắc do vướng thể chế; nguồn cung, giá cả nguyên vật liệu xây dựng, khâu giải phóng mặt bằng, năng lực chủ đầu tư…

“Chừng nào các vướng mắc này chưa được tháo gỡ thì tiến độ triển khai cũng như thời hạn hoàn thành các công trình sẽ còn bị chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đồng vốn đầu tư. Vì sao nhiều dự hạ tầng trọng điểm không thể “cán đích”? Đây là hậu quả từ những vướng mắc do thể chế gây ra nhưng không được tháo gỡ kịp thời, ảnh hưởng tới tiến độ giải ngân”, ông Thanh nhấn mạnh.

Cũng theo ông Thanh, là chủ đầu tư một số các dự án trên địa bàn TP Đồng Nai, chúng tôi thấu hiểu những trăn trở của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, và lãnh đạo địa phương về các yêu cầu trong công tác giải ngân luôn phải gắn liền với hiệu quả đồng vốn bỏ ra đầu tư cho dự án. Nhưng giải pháp hữu hiệu để gải bài toán này sao cho hiệu quả, lại đang là áp lực rất lớn cho đại điện chủ đầu tư.

“Mọi quyết định đầu tư và phân bổ vốn luộn đặt ra những yêu cầu là phải thực hiện hạch toán tài chính, đánh giá đầu ra một cách cụ thể và hiệu quả của từng dự án. Chưa kể, thực tế này đòi hỏi quá trình triển khai giải ngân vốn đầu tư công phải chuẩn mực, chính xác, minh bạch từ bước đầu tiên đến khi hoàn thành dự án. Đây là vấn đề cốt lõi, trọng tâm nhưng cũng đầy áp lực cho các chủ đầu tư. Do đó, cần có các giải pháp mang tính đột phá để gỡ những điểm “nghẽn” về thể chế, đẩy nhanh tiến độ dự án, tiến độ giải ngân. Từ đó, góp phần hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng, tập trung, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn phát triển mới”, ông Thanh chia sẻ.

Bài và Ảnh: Hương Giang