Ô tô - Xe máy

Theo báo cáo mới từ Acumen Research and Consulting, thị trường xe buýt hydrogen toàn cầu được dự báo sẽ tăng trưởng bùng nổ trong thập kỷ tới, nhờ nhu cầu giao thông công cộng không phát thải và các chính sách khử carbon ngày càng mạnh tay tại nhiều quốc gia.

Báo cáo cho thấy quy mô thị trường xe buýt hydrogen toàn cầu đạt khoảng 2,51 tỷ USD trong năm 2025 và có thể tăng lên 67,43 tỷ USD vào năm 2035, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 39% trong giai đoạn 2026-2035. Đây được xem là một trong những phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong ngành giao thông xanh hiện nay.

Xe buýt hydrogen sử dụng công nghệ pin nhiên liệu (fuel cell), trong đó hydrogen phản ứng với oxy để tạo ra điện năng vận hành động cơ. Khác với xe diesel truyền thống, loại phương tiện này gần như không phát thải khí ô nhiễm, sản phẩm duy nhất tạo ra là hơi nước. Chính vì vậy, nhiều quốc gia đang xem đây là giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải CO₂ trong lĩnh vực giao thông công cộng.

Một trong những lợi thế lớn nhất của xe buýt hydrogen nằm ở khả năng vận hành đường dài và thời gian tiếp nhiên liệu nhanh. So với xe buýt điện dùng pin, xe hydrogen chỉ mất vài phút để nạp nhiên liệu thay vì phải sạc trong nhiều giờ. Điều này giúp phương tiện phù hợp với các tuyến vận tải công cộng cường độ cao hoặc hoạt động liên tục trong ngày.

Ngoài ra, công nghệ hydrogen cũng được đánh giá có ưu thế trong điều kiện thời tiết lạnh hoặc trên các tuyến đường dài, đồi dốc - những môi trường mà xe điện pin có thể bị ảnh hưởng bởi hiệu suất pin và tải trọng.

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương hiện là trung tâm phát triển lớn nhất của thị trường xe buýt hydrogen. Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đều đang đẩy mạnh chiến lược hydrogen quốc gia, đồng thời đầu tư mạnh vào hạ tầng tiếp nhiên liệu và sản xuất pin nhiên liệu.

Trung Quốc hiện đã triển khai hàng nghìn xe buýt hydrogen tại nhiều thành phố lớn nhằm phục vụ mục tiêu trung hòa carbon. Trong khi đó, Nhật Bản coi hydrogen là một trong những trụ cột của chiến lược năng lượng tương lai, còn Hàn Quốc đang thúc đẩy xây dựng toàn bộ hệ sinh thái hydrogen với sự tham gia của nhiều tập đoàn công nghiệp và ô tô lớn.

Tại châu Âu, nhiều quốc gia cũng đang tăng tốc phát triển xe buýt hydrogen thông qua các chính sách hỗ trợ giao thông không phát thải và mục tiêu giảm khí nhà kính. Liên minh châu Âu (EU) xem hydrogen là giải pháp quan trọng đối với vận tải công cộng đường dài và các phương tiện thương mại hạng nặng.

Dù tiềm năng rất lớn, ngành xe buýt hydrogen vẫn đối mặt nhiều rào cản. Chi phí đầu tư ban đầu hiện còn cao hơn đáng kể so với xe diesel và xe buýt điện pin. Bên cạnh đó, hạ tầng tiếp nhiên liệu hydrogen vẫn còn hạn chế tại phần lớn quốc gia trên thế giới.

Việc xây dựng trạm nạp hydrogen đòi hỏi chi phí lớn cùng các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Giá hydrogen xanh - loại hydrogen sản xuất từ năng lượng tái tạo, hiện cũng ở mức khá cao, khiến chi phí vận hành chưa thực sự cạnh tranh.

Ngoài vấn đề kinh tế, ngành công nghiệp này còn cần hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ giữa các quốc gia, từ lưu trữ, vận chuyển đến tiếp nhiên liệu và bảo dưỡng phương tiện.

Tại Việt Nam, xe buýt hydrogen hiện vẫn còn là lĩnh vực mới, song tiềm năng phát triển được đánh giá khá lớn trong dài hạn khi các đô thị lớn đang bước vào quá trình “xanh hóa” giao thông công cộng. Hà Nội và TP HCM đều đã đặt mục tiêu giảm dần phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, tiến tới chuyển đổi sang các dòng xe sử dụng điện và năng lượng xanh nhằm đáp ứng cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Trong bối cảnh đó, hydrogen có thể trở thành hướng đi bổ sung quan trọng bên cạnh xe buýt điện pin. Với đặc thù vận hành liên tục và quãng đường lớn của xe buýt đô thị tại Việt Nam, công nghệ pin nhiên liệu hydrogen mang lại nhiều lợi thế như thời gian tiếp nhiên liệu nhanh, khả năng hoạt động đường dài và giảm áp lực lên hạ tầng sạc điện.

Đây là yếu tố đáng chú ý khi nhiều đô thị lớn đang đối mặt bài toán quá tải hạ tầng điện và quỹ đất dành cho trạm sạc trong tương lai. Nếu được phát triển đồng bộ, hydrogen có thể giúp đa dạng hóa giải pháp giao thông xanh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào xe điện pin.

Ngoài ra, Việt Nam cũng đang từng bước xây dựng chiến lược phát triển hydrogen quốc gia. Nhiều chuyên gia năng lượng nhận định hydrogen xanh sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng, không chỉ trong công nghiệp mà cả lĩnh vực giao thông vận tải.

Tuy nhiên, triển vọng của xe buýt hydrogen tại Việt Nam nhiều khả năng sẽ diễn ra theo hướng thận trọng hơn so với xe buýt điện pin. Nguyên nhân là chi phí đầu tư phương tiện và hạ tầng hydrogen hiện còn rất cao, trong khi mạng lưới trạm tiếp nhiên liệu còn hạn chế.

Trong ngắn hạn, xe buýt điện pin có thể vẫn là lựa chọn chủ đạo nhờ lợi thế về chi phí và khả năng triển khai nhanh. Dù vậy, về dài hạn, hydrogen vẫn được xem là lời giải tiềm năng cho các tuyến vận tải công cộng đường dài hoặc khai thác cường độ lớn - những lĩnh vực mà xe điện pin còn gặp hạn chế về thời gian sạc và tải trọng.

Nếu chi phí hydrogen xanh tiếp tục giảm trong thập kỷ tới và Việt Nam xây dựng được chuỗi cung ứng nhiên liệu ổn định, xe buýt hydrogen hoàn toàn có thể trở thành một mảnh ghép quan trọng trong hệ sinh thái giao thông phát thải thấp của tương lai.

Thanh Trà