Nghiên cứu - Trao đổi

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế, trong đó đề nghị tháo gỡ một số vướng mắc liên quan đến nghĩa vụ thuế đối với hộ kinh doanh phế liệu, tài xế công nghệ và mô hình hợp tác kinh doanh với cá nhân.

Đáng chú ý, các kiến nghị lần này cho thấy nhiều quy định thuế hiện nay đã bắt đầu bộc lộ độ vênh so với thực tế hoạt động của một số mô hình kinh doanh mới.

Theo VCCI, ngành công nghiệp tái chế đang đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế tuần hoàn. Trong chuỗi giá trị này, lực lượng thu gom ve chai, đồng nát là mắt xích đầu tiên, trực tiếp tham gia thu gom và phân loại phế liệu. Tuy nhiên, phần lớn hoạt động ở quy mô nhỏ lẻ, hiểu biết pháp luật hạn chế nên thường gặp khó trong kê khai, xuất hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ thuế.

Hệ quả là nhiều cá nhân thu gom phế liệu có xu hướng bán hàng cho các cơ sở phi chính thức thay vì doanh nghiệp tái chế bài bản. Điều này không chỉ khiến Nhà nước khó quản lý, thất thu thuế mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng thu mua nguyên liệu trong nước của doanh nghiệp tái chế.

Trong bối cảnh nhiều thị trường ngày càng siết tiêu chí về tỷ lệ tái chế trong sản phẩm, việc thiếu nguồn nguyên liệu đầu vào hợp pháp và minh bạch có thể khiến doanh nghiệp mất đơn hàng, thậm chí đánh mất lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.

Chính vì vậy, đề xuất cho phép tổ chức ký hợp đồng thu mua phế liệu được khai và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh được nhiều doanh nghiệp kỳ vọng sẽ tháo gỡ được vướng mắc tồn tại lâu nay.

Không chỉ với lĩnh vực phế liệu, VCCI cũng chỉ ra nhiều bất cập trong cách tính thuế đối với mô hình hợp tác kinh doanh của các nền tảng gọi xe công nghệ.

Theo phản ánh, dự thảo hiện yêu cầu doanh nghiệp nền tảng phải kê khai thuế giá trị gia tăng trên toàn bộ doanh thu cuốc xe, dù thực tế doanh nghiệp chỉ được hưởng phần doanh thu chia theo tỷ lệ hợp tác. Với mô hình phổ biến hiện nay, nền tảng chỉ nhận khoảng 20% doanh thu nhưng phải kê khai thuế trên 100% giá trị chuyến xe.

Bình luận với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng các kiến nghị của VCCI cho thấy yêu cầu ngày càng rõ hơn về việc điều chỉnh chính sách thuế theo sát cách vận hành thực tế của thị trường.

Theo luật sư, điểm chung của các vướng mắc hiện nay là nhiều quy định đang được xây dựng theo hướng thuận tiện cho quản lý, nhưng lại chưa theo kịp thực tế hoạt động của các mô hình kinh doanh mới.

“Với các lĩnh vực như kinh tế nền tảng, kinh tế chia sẻ hay hoạt động thu gom phế liệu nhỏ lẻ, nếu quy định thiếu linh hoạt sẽ rất dễ phát sinh giao dịch ngoài luồng hoặc tạo thêm áp lực cho người kinh doanh”, ông Phong nhận định.

Theo ông, việc cho phép doanh nghiệp khai và nộp thuế thay trong một số trường hợp không phải là nới lỏng quản lý, mà ngược lại có thể giúp minh bạch dòng tiền, hạn chế tình trạng mua bán không hóa đơn và tạo thuận lợi hơn cho việc quản lý thuế.

Luật sư Nguyễn Thanh Phong cũng cho rằng trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển kinh tế số và kinh tế tuần hoàn, chính sách thuế cần vừa bảo đảm nguồn thu, vừa tạo điều kiện để các mô hình kinh doanh mới phát triển minh bạch và ổn định hơn.

“Nếu quy định quá phức tạp hoặc không sát thực tế, người dân và doanh nghiệp sẽ rất khó tuân thủ đầy đủ. Khi đó, mục tiêu quản lý đôi khi cũng khó đạt được như kỳ vọng”, ông Phong nói.

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng việc tiếp tục rà soát, điều chỉnh các quy định chưa phù hợp là cần thiết để giảm gánh nặng thủ tục, tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh nhỏ và giúp hoạt động thu mua, kinh doanh diễn ra bài bản, minh bạch hơn.

Nguyễn Giang