Đề xuất tính thuế theo từng ngành nghề làm nóng tranh luận về việc áp dụng một ngưỡng doanh thu chung cho hộ kinh doanh và khả năng thực thi của chính sách thuế.
Bộ Tài chính vừa có phản hồi liên quan đến đề xuất quy định doanh thu tính thuế theo từng ngành nghề đối với hộ, cá nhân kinh doanh trong quá trình góp ý dự thảo sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Trước đó, UBND tỉnh Nghệ An đề xuất nghiên cứu quy định ngưỡng doanh thu tính thuế khác nhau theo từng lĩnh vực, ngành nghề, thay vì áp dụng một ngưỡng chung như hiện nay.
Theo địa phương này, giữa các ngành nghề có sự khác biệt đáng kể về tỷ suất lợi nhuận. Có ngành doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp, trong khi có lĩnh vực doanh thu không quá cao nhưng biên lợi nhuận lại lớn. Vì vậy, nếu áp dụng chung một ngưỡng doanh thu tính thuế có thể chưa phản ánh đúng thực tế hoạt động kinh doanh.
Phản hồi về nội dung này, Bộ Tài chính cho biết Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện hành quy định ngưỡng doanh thu không chịu thuế áp dụng thống nhất đối với hộ, cá nhân kinh doanh.
Theo Bộ Tài chính, ở mức doanh thu dưới ngưỡng không chịu thuế, sự khác biệt về tỷ suất lợi nhuận giữa các ngành nghề chưa quá lớn. Khi doanh thu tăng lên và bắt đầu có sự phân hóa rõ hơn về lợi nhuận, chính sách thuế hiện hành đã có cơ chế điều tiết thông qua tỷ lệ thuế thu nhập cá nhân tính trên doanh thu khác nhau theo từng lĩnh vực.
Cụ thể, hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa áp dụng tỷ lệ thuế thấp hơn so với lĩnh vực dịch vụ. Các ngành sản xuất, vận tải hay hoạt động kinh doanh khác cũng được áp dụng các mức tỷ lệ riêng.
Bộ Tài chính cho rằng việc áp dụng một ngưỡng doanh thu thống nhất nhưng phân hóa bằng tỷ lệ thuế tính trên doanh thu là phù hợp với thực tiễn quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh hiện nay.
Cơ quan này cũng nhận định nếu tiếp tục chia nhỏ ngưỡng doanh thu miễn thuế theo từng ngành nghề sẽ làm chính sách trở nên phức tạp hơn trong quá trình triển khai, đồng thời có thể phát sinh vướng mắc trong xác định lĩnh vực kinh doanh để áp dụng.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, quan điểm của Bộ Tài chính có cơ sở nếu đặt trong yêu cầu quản lý đại trà đối với hộ và cá nhân kinh doanh.
Theo bà, với nhóm đối tượng kinh doanh nhỏ lẻ, việc thiết kế một ngưỡng doanh thu chung sẽ giúp cơ quan quản lý dễ thực hiện, đồng thời hạn chế phát sinh tranh cãi trong xác định ngành nghề và mức doanh thu tính thuế.
Tuy nhiên, luật sư cũng nhìn nhận đề xuất của địa phương không phải không có lý, bởi trên thực tế có những lĩnh vực doanh thu cao nhưng lợi nhuận rất thấp, đặc biệt trong hoạt động phân phối hàng hóa hoặc bán lẻ.
“Vấn đề cốt lõi là phải bảo đảm sự hài hòa giữa yêu cầu đơn giản trong quản lý thuế với tính công bằng giữa các ngành nghề kinh doanh”, bà Nhung nhận định.
Theo luật sư, trong bối cảnh chưa thể xây dựng cơ chế tính thuế dựa trên lợi nhuận thực tế đối với hộ kinh doanh nhỏ, việc phân hóa bằng tỷ lệ thuế tính trên doanh thu như hiện nay là giải pháp phù hợp hơn về mặt quản lý. Tuy nhiên, cơ quan chức năng vẫn cần tiếp tục rà soát để bảo đảm chính sách phản ánh sát thực tế hoạt động kinh doanh của từng lĩnh vực.
Cùng quan điểm, Luật sư Tạ Anh Tuấn - Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho rằng, bản chất của đề xuất từ Nghệ An là mong muốn tăng tính công bằng trong chính sách thuế, bởi giữa các ngành nghề luôn tồn tại chênh lệch đáng kể về biên lợi nhuận.
Tuy nhiên, theo ông Tuấn, nếu thiết kế quá nhiều ngưỡng doanh thu khác nhau sẽ khiến chính sách thuế trở nên phức tạp, phát sinh thêm thủ tục xác định ngành nghề, thậm chí có thể dẫn đến tình trạng lợi dụng hoặc chuyển đổi hình thức kinh doanh để hưởng ngưỡng thuế thấp hơn.
Luật sư cũng cho rằng cách tiếp cận của Bộ Tài chính hiện nay theo hướng giữ một ngưỡng doanh thu chung nhưng phân hóa bằng tỷ lệ thuế tính trên doanh thu là tương đối hợp lý trong điều kiện quản lý thực tế.
“Vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở mức doanh thu tính thuế, mà còn ở khả năng bảo đảm tính minh bạch, dễ áp dụng và hạn chế phát sinh tranh chấp trong quá trình thực thi”, ông Tuấn nhận định.
Theo luật sư, về lâu dài, khi dữ liệu kinh doanh được số hóa đầy đủ hơn, cơ quan quản lý có thể nghiên cứu cơ chế tính thuế sát hơn với lợi nhuận thực tế. Tuy nhiên, với đặc thù hộ kinh doanh hiện nay, yêu cầu đơn giản và khả thi trong quản lý vẫn là yếu tố cần được ưu tiên.
