24h

Đây không chỉ là vi phạm pháp luật mà còn là sự băng hoại đạo đức. Khi những miếng giò giòn dai được tạo nên từ hóa chất độc hại, cái giá mà xã hội phải trả không chỉ là những án phạt hành chính, mà là sức khỏe và tính mạng của cả một thế hệ.

Khi lợi nhuận làm mờ mắt người sản xuất

Ngày 11/5, dư luận không khỏi bàng hoàng trước thông tin lực lượng chức năng xã Bình Giang, tỉnh Ninh Bình phối hợp cùng các đơn vị chuyên môn triệt phá điểm tàng trữ hóa chất cấm tại cơ sở sản xuất giò chả Bảng An. Tại đây, đoàn kiểm tra đã thu giữ gần 100 kg hàn the, một con số khủng khiếp nếu tính đến tỉ lệ pha trộn trong thực phẩm hàng ngày.

Liên quan đến sự việc, Chủ tịch UBND xã Bình Giang cho biết, ngày 10/5, Công an xã Bình Giang chủ trì phối hợp với lực lượng Quản lý thị trường, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Ninh Bình cùng các đơn vị chuyên môn địa phương tổ chức kiểm tra đột xuất một cơ sở sản xuất thực phẩm trên địa bàn.

Đoàn liên ngành tiến hành kiểm tra Cơ sở sản xuất giò chả Bảng An, tại thôn 3 Vũ Bản, xã Bình Giang, do ông Nguyễn Văn Bảng (SN 1958) làm chủ. Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện cơ sở đang lưu giữ 155 kg giò chả thành phẩm, gồm 146 kg giò và 9 kg chả. Đáng chú ý, qua kiểm tra kho nguyên liệu, đoàn công tác phát hiện và thu giữ 99,8 kg hàn the nghi dùng trong quá trình sản xuất thực phẩm.

Chủ cơ sở, ông Nguyễn Văn Bảng, thừa nhận đã mua số hóa chất này để pha trộn vào giò chả nhằm tạo độ dai, giòn và kéo dài thời gian bảo quản. Một thực tế đáng buồn là dù các phương tiện thông tin đại chúng đã cảnh báo suốt hàng chục năm qua về tác hại của hàn the, nhiều tiểu thương vẫn coi đây là "bí quyết" không thể thiếu. Hàn the giúp thịt ôi thiu trở nên tươi mới, giúp những mẻ giò kém chất lượng trở nên bắt mắt và dễ bán hơn.

Tuy nhiên, đằng sau sự "ngon miệng" tạm thời đó là một sự thật tàn khốc. Hàn the (Borax) là một hợp chất hóa học được dùng trong công nghiệp sản xuất thủy tinh, chất tẩy rửa, nhưng tuyệt đối bị Bộ Y tế cấm sử dụng trong thực phẩm. Việc lưu giữ tới gần 1 tạ hàn the cho thấy quy mô sản xuất và mức độ ảnh hưởng của cơ sở này đối với thị trường địa phương là không hề nhỏ. Nếu không bị ngăn chặn kịp thời, hàng tấn giò chả "tẩm độc" đã có thể len lỏi vào từng bữa cơm gia đình, từng gánh hàng rong hay các quán ăn sáng trên địa bàn.

Vụ việc tại Ninh Bình một lần nữa cho thấy lỗ hổng trong ý thức của người sản xuất. Khi bài toán kinh tế được đặt lên trên lương tâm, người tiêu dùng trở thành nạn nhân trực tiếp của những "sát thủ thầm lặng" ẩn mình trong các món ăn truyền thống.

Hệ lụy tàn khốc từ hàn the và cuộc chiến không khoan nhượng với thực phẩm "bẩn"

Tại sao hàn the lại bị cấm triệt để trong thực phẩm? Theo quy định của Bộ Y tế, hàn the là hóa chất không nằm trong danh mục phụ gia được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm do có nguy cơ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng nếu sử dụng trong thời gian dài.

Theo các chuyên gia y tế, cơ thể con người rất khó đào thải loại hóa chất này. Khi đi vào cơ thể, khoảng 70 - 80% lượng hàn the tích tụ lại ở gan, thận và não, gây nên những tổn thương mãn tính không thể phục hồi.

Việc tiêu thụ giò chả chứa hàn the trong thời gian dài sẽ dẫn đến tình trạng nhiễm độc từ từ. Các triệu chứng ban đầu có thể chỉ là tiêu chảy, rụng tóc, nhưng về lâu dài sẽ gây suy thận, thoái hóa cơ quan nội tạng và đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em và phụ nữ mang thai. Hàn the có khả năng gây dị tật thai nhi và làm chậm phát triển trí tuệ ở trẻ nhỏ.

Trước thực trạng này, chính quyền xã Bình Giang và lực lượng chức năng tỉnh Ninh Bình đã khẳng định quan điểm cứng rắn: "Không có vùng cấm trong xử lý vi phạm an toàn thực phẩm". Việc lập biên bản, niêm phong tang vật và lấy mẫu giám định tại cơ sở Bảng An là bước đi cần thiết để đưa vụ việc ra ánh sáng và xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, để giải quyết triệt để bài toán này, chỉ có sự vào cuộc của cơ quan chức năng là chưa đủ. Chúng ta cần một hệ sinh thái an toàn thực phẩm, nơi mà: Kinh doanh thực phẩm là kinh doanh đạo đức. Sự tồn tại lâu dài của một thương hiệu nằm ở chất lượng, chứ không phải ở phụ gia độc hại.

Sự thay đổi không thể chỉ đến từ một phía. Nếu đạo đức của người sản xuất là nền tảng, thì sự tỉnh táo của cộng đồng chính là bộ lọc quan trọng nhất để loại bỏ những giá trị xấu độc. Trong bối cảnh thật giả lẫn lộn hiện nay, người tiêu dùng cần trở thành những "người mua hàng thông thái", ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, có chứng nhận ATTP và sẵn sàng tẩy chay những cơ sở thiếu minh bạch.

Tuy nhiên, sức mạnh của người tiêu dùng hay lương tâm người sản xuất mới chỉ là hai đỉnh của một tam giác an toàn. Để tạo ra một môi trường thực phẩm thực sự sạch, đỉnh còn lại – tức vai trò điều phối và dẫn dắt của Nhà nước – phải được phát huy mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Theo đó cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra đột xuất, đồng thời hỗ trợ các hộ sản xuất chuyển đổi sang sử dụng các loại phụ gia thay thế an toàn (như các chế phẩm từ phosphate được cấp phép) để vừa đảm bảo độ ngon cho món ăn, vừa bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cuộc chiến với thực phẩm bẩn là một cuộc chiến trường kỳ. Vụ thu giữ gần 100 kg hàn the tại Ninh Bình chính là phát súng lệnh, yêu cầu sự quyết liệt hơn nữa từ phía quản lý thị trường và sự tỉnh táo từ phía người dân để mỗi bữa cơm không còn là nỗi lo âu.

Lê Cường