Doanh nghiệp

Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy giai đoạn 2021 - 2025 ghi nhận bước tăng trưởng mạnh của kinh tế số Việt Nam, với quy mô giá trị tăng thêm năm 2025 ước đạt khoảng 72,1 tỷ USD, gấp 1,64 lần so với năm 2020.

Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP đã tăng từ 12,87% năm 2021 lên khoảng 14,02% năm 2025. Bình quân cả giai đoạn 2021 - 2025, kinh tế số đóng góp khoảng 13,2% GDP.

Trong đó, năm 2025 ghi nhận mức tăng trưởng cao nhất trong cả giai đoạn, với tốc độ tăng khoảng 18,4% theo giá hiện hành. Nếu tính theo giá so sánh, giá trị tăng thêm của kinh tế số tăng khoảng 11,8% so với năm trước, cho thấy sức bật của các hoạt động dựa trên nền tảng công nghệ trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Đáng lưu ý, theo Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, dù kinh tế số Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 72,1 tỷ USD, tương đương hơn 14% GDP, song mức độ lan tỏa vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách chiến lược Trung ương chỉ rõ, điểm nghẽn lớn hiện nay là quá trình số hóa các ngành sản xuất, đặc biệt là lĩnh vực chế biến, chế tạo - khu vực giữ vai trò then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% giai đoạn 2026–2030.

Do đó, TS Nguyễn Đức Hiển đề xuất cần tập trung hoàn thiện thể chế cho kinh tế dữ liệu, tăng đầu tư cho khoa học công nghệ, phát triển nhân lực số, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa khu vực FDI công nghệ cao với doanh nghiệp trong nước và đẩy nhanh số hóa các ngành truyền thống như nông nghiệp, logistics, tài chính.

Một đề xuất đáng chú ý là áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các lĩnh vực mới như Fintech, Mobile Money nhằm tạo không gian đổi mới.

Ở góc độ nghiên cứu, GS TS Tô Trung Thành, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng, kinh tế số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện nền kinh tế dựa trên dữ liệu và đổi mới sáng tạo.

Ông chỉ ra thực tế đáng lưu ý, tăng trưởng của Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng khi năm 2025, tín dụng tăng gần 19%, quy mô đạt khoảng 150% GDP. Trong khi đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) chuyển sang mức âm, cho thấy chất lượng tăng trưởng còn hạn chế.

Theo GS TS Tô Trung Thành, bước sang năm 2026, mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% là thách thức trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm. Hai động lực chính vẫn là công nghiệp - xây dựng và dịch vụ, trong đó chế biến, chế tạo giữ vai trò trung tâm. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi không nằm ở tốc độ, mà ở mô hình tăng trưởng, trong đó kinh tế số phải trở thành trục chuyển đổi.

Làm rõ hơn định hướng này, GS TS Phạm Hồng Chương cho rằng, kinh tế số trong tương lai sẽ là "đầu tàu" của đổi mới công nghệ và sáng tạo, vì vậy cần nhận diện rõ mối liên kết và khả năng lan tỏa giữa các ngành kinh tế số lõi với các lĩnh vực khác. Trong khi đó, GS Nguyễn Thành Hiếu nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế phải đi kèm cơ chế điều phối chính sách đồng bộ, tránh tình trạng phân tán.

Đồng quan điểm, GS TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế thuộc Hội Tư vấn Tài chính Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên hàng đầu là đột phá thể chế, hoàn thiện khung pháp lý cho dữ liệu, kinh tế số, thị trường carbon, tài chính xanh và bán dẫn; đồng thời mở rộng cơ chế sandbox và bảo đảm tính ổn định chính sách dài hạn cho các dự án chiến lược.

Bên cạnh đó, cần ưu tiên đầu tư đồng thời cho hạ tầng số và hạ tầng xanh, từ nâng cấp lưới điện truyền tải, thúc đẩy cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), đến phát triển trung tâm dữ liệu, 5G và điện toán đám mây.

Đồng thời, xây dựng chiến lược nhân lực quy mô lớn gắn với nhu cầu doanh nghiệp.

Theo vị chuyên gia, cùng với phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo và tài chính xanh, Việt Nam cũng cần tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước thông qua các cam kết chuyển giao công nghệ, sử dụng nhà cung cấp nội địa và đặt trung tâm R&D tại Việt Nam.

“Nếu tháo gỡ được các điểm nghẽn này, kinh tế số sẽ không chỉ là một xu hướng công nghệ, mà trở thành trụ cột tái cấu trúc mô hình tăng trưởng của Việt Nam trong thập kỷ tới”, ông Long nhấn mạnh.

Thy Hằng