Quản trị

Trong sự kiện “Biztech Bán lẻ, Thương mại điện tử & Logistics 4.0”, người ta thấy ông Nguyễn Minh Đức, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), vừa tham gia tọa đàm, vừa trực tiếp lập trình website và kiểm tra quy trình bán hàng ngay tại chỗ. Ông Đức minh chứng cho một thực tế: mô hình “doanh nghiệp một người” không còn là lý thuyết.

Với một tài khoản trí tuệ nhân tạo (AI) giá khoảng 500.000 đồng và một máy chủ ảo (VPS) khoảng 200.000 đồng mỗi tháng, một cá nhân có thể thiết lập bộ máy vận hành tự động. Tổng chi phí để duy trì một “đội ngũ ảo” từ trực chat, chốt đơn đến làm báo cáo chỉ dao động từ 1 đến 2 triệu đồng mỗi tháng.

Sự xuất hiện của các Agentic AI, những tác nhân trí tuệ nhân tạo có khả năng tự suy luận và điều khiển máy tính, đang tái định nghĩa năng suất lao động. Ông Nguyễn Minh Đức khẳng định các Agent hiện nay đã đủ sức thực hiện hầu hết nhóm công việc, từ quản lý nội dung gian hàng, tương tác khách hàng đến theo dõi hành trình đơn hàng. Đây là lối thoát cho các cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ trước áp lực chi phí ngày càng đè nặng.

Thị trường bán lẻ Việt Nam dự kiến đạt quy mô 269 tỷ đô la vào năm 2025, trong đó thương mại điện tử chiếm khoảng 30 đến 32 tỷ đô la. Tuy nhiên, miếng bánh này không dễ ăn. Ông Nguyễn Minh Đức phân tích rằng tổng chi phí trên các sàn thương mại điện tử hiện nay, bao gồm phí giao dịch, hoa hồng và hỗ trợ vận chuyển, có thể chiếm tới 50% doanh thu. Với biên lợi nhuận của nhiều sản phẩm chỉ ở mức 20% đến 30%, việc duy trì một bộ máy nhân sự cồng kềnh là điều bất khả thi.

Dữ liệu thực tế cho thấy hiệu quả của AI trong việc thay thế con người ở các khâu lặp đi lặp lại. Tại một doanh nghiệp kinh doanh thiết bị kỹ thuật, thay vì cần 5 nhân viên trực chat với tỷ lệ chốt đơn 18%, hệ thống AI hiện nay xử lý lượng khách hàng tăng gấp đôi (200 - 300 người mỗi ngày) và đạt tỷ lệ chốt đơn lên tới 19%. AI không biết mệt mỏi, hoạt động 24/7 và có khả năng xử lý hàng chục nghìn khách chat để thu về hàng nghìn đơn hàng mà không chịu ảnh hưởng bởi cảm xúc cá nhân.

Tốc độ triển khai cũng là một ưu thế tuyệt đối. Ông Nguyễn Mạnh Tấn, Giám đốc Marketing Haravan, cho biết những dự án phát triển tính năng website trước đây tốn 3 ngày thì nay AI giúp hoàn thiện chỉ trong nửa ngày. Tại Haravan, 68% các tác vụ của đội nhóm chăm sóc khách hàng và phát triển phần mềm đang được thực hiện bởi AI.

Mặc dù công cụ đã sẵn sàng và rẻ, một nghịch lý đang tồn tại trong cộng đồng kinh doanh. Thống kê của VECOM chỉ ra 89% nhà bán lẻ đã sử dụng AI ở mức độ đơn giản như làm nội dung, nhưng chỉ có khoảng 7% doanh nghiệp thực sự biết cách đưa Agentic AI vào sâu trong quy trình vận hành. Khoảng cách này tạo ra sự phân hóa mạnh mẽ trên thị trường.

Thách thức lớn nhất đối với mô hình này là sự nhiễu loạn của dữ liệu và rủi ro từ chính AI. Việc sử dụng AI trên nền tảng dữ liệu không đạt chuẩn hoặc thiếu quy trình sẽ dẫn đến những phản hồi sai lệch, gây tổn hại uy tín thương hiệu. AI có thể hiểu sai ngữ cảnh văn hóa hoặc trả lời một cách máy móc, cộc lốc trong những tình huống nhạy cảm cần sự thấu hiểu của con người. Bởi vậy, câu khẩu hiệu “giữ cho dữ liệu của mình sạch” các nhà khởi nghiệp một người cần phải nằm lòng.

Ở “mặt trận” tiếp thị, tương lai của bán lẻ số đang dịch chuyển từ tối ưu hóa tìm kiếm (SEO) sang tối ưu hóa công cụ tạo sinh (GEO). Trong môi trường này, nội dung không cần quá cầu kỳ mà phải tập trung vào giá trị cốt lõi để AI có thể quét và phân tích hiệu quả.

Theo ông Nguyễn Minh Đức, lời khuyên cho các cá nhân muốn khởi nghiệp solo là hãy bắt đầu từ những việc có tính chất lặp đi lặp lại như đối soát giao dịch và khớp nối nguồn tiền. Thay vì ép AI thích nghi với quy trình cũ lỗi thời, chủ doanh nghiệp cần chủ động điều chỉnh quy trình để tận dụng tối đa năng lực của công nghệ.

AI không thay thế con người mà hỗ trợ con người tập trung vào những việc quan trọng hơn như sáng tạo sản phẩm và gặp gỡ khách hàng. Cơ hội đang mở ra cho những ai dám bước ra khỏi tư duy vận hành truyền thống để trở thành một “doanh nghiệp một người” thực thụ.

Quân Bảo