Chính sách - Quy hoạch

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội vừa được phê duyệt được đánh giá là bước chuyển lớn về tư duy phát triển, chuyển từ mô hình quy hoạch truyền thống sang tiếp cận dài hạn, tích hợp, đa trung tâm và gắn với quản trị thông minh.

Giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng quốc gia

Theo ông Nguyễn Đức Hùng - Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội, điểm đột phá lớn nhất của quy hoạch lần này là Hà Nội lần đầu tiên định hình mô hình phát triển “đa tầng - đa lớp - đa cực - đa trung tâm”. Thay vì phát triển theo mô hình đơn cực như trước đây, quy hoạch mới xác lập cấu trúc gồm 9 trung tâm, 9 cực phát triển và 9 không gian tăng trưởng mới được kết nối bằng các hành lang phát triển.

“Đây là bước chuyển từ tư duy ngắn hạn sang dài hạn, xóa bỏ tư duy nhiệm kỳ, tạo điều kiện cho đầu tư dài hạn và phát triển bền vững”, ông Hùng nhấn mạnh.

Theo định hướng mới, Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2035 trở thành thành phố xanh, thông minh, hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao; đến năm 2045 trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực và quốc tế; hướng tới năm 2065 là thành phố toàn cầu và xa hơn là trung tâm có tầm ảnh hưởng lớn tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đáng chú ý, quy hoạch lần này cũng chuyển mạnh sang mô hình quản trị thông minh, ứng dụng AI và nền tảng số trong điều hành đô thị, đồng thời phát triển không gian theo hướng xanh và bền vững hơn.

Theo TS. Nguyễn Bá Ân - nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (cũ), trong chiến lược phát triển quốc gia, Hà Nội được xác định là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là cực tăng trưởng lớn của cả nước. Do đó, trong mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, Hà Nội phải giữ vai trò dẫn dắt.

Ông Ân cho rằng điểm đột phá đáng chú ý của quy hoạch lần này là việc tích hợp quy hoạch phát triển Thủ đô và quy hoạch chung xây dựng Hà Nội thành một quy hoạch thống nhất. “Trên một lãnh thổ chỉ nên có một quy hoạch để tránh chồng chéo, xung đột và tạo thuận lợi cho tổ chức thực hiện”, ông Ân nhận định.

Theo các chuyên gia, quy hoạch mới không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn tái cấu trúc động lực tăng trưởng của Hà Nội thông qua hệ thống 6 tiểu vùng kinh tế và 9 vùng động lực phát triển gắn với liên kết vùng.

Trong đó, giao thông tiếp tục được xác định là “xương sống” của quá trình phát triển. Các tuyến cao tốc, vành đai, sân bay và hệ thống hạ tầng kết nối vùng sẽ từng bước hình thành các hành lang kinh tế mới, tạo dư địa phát triển đô thị, công nghiệp, logistics và dịch vụ.

Từ quy hoạch đến thực thi

Dù được đánh giá có tầm nhìn dài hạn và tư duy đột phá, các chuyên gia cho rằng thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu thực thi.

Theo TS. Nguyễn Bá Ân, quy hoạch tổng thể hiện mới mang tính định hướng, vì vậy Hà Nội cần sớm triển khai các quy hoạch chi tiết, lượng hóa các mục tiêu phát triển bằng hệ thống tiêu chí cụ thể để phục vụ quản lý và tổ chức thực hiện.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Hùng nhấn mạnh cần chấm dứt tình trạng “quy hoạch treo”, đầu tư manh mún kéo dài nhiều năm qua. Theo đó, Hà Nội phải xây dựng kế hoạch hành động cụ thể cho từng giai đoạn, xác định rõ nguồn lực, tiến độ triển khai và cơ chế giám sát thực hiện.

Đáng chú ý, thành phố cũng định hướng đẩy mạnh cơ chế vốn hóa đất đai theo mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), khai thác hiệu quả quỹ đất quanh các tuyến metro nhằm tạo thêm nguồn lực cho phát triển.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp lý, bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Quy hoạch, Luật Quy hoạch đô thị và các quy định pháp luật liên quan. Thành phố cũng cần thường xuyên đánh giá quá trình thực hiện, kịp thời điều chỉnh kế hoạch hành động phù hợp với từng giai đoạn phát triển thực tế...

Giới chuyên gia cho rằng, nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, quy hoạch mới sẽ mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho Hà Nội, đồng thời tạo nền tảng để Thủ đô chuyển mình thành đô thị toàn cầu trong dài hạn.

Phương Uyên