Công nghệ

Tỉnh Quảng Ninh đang từng bước xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo theo hướng thực chất, lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Các mô hình đối thoại mở, kết nối cung - cầu công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận chính sách được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa phát triển cho cộng đồng doanh nghiệp khoa học công nghệ trên địa bàn.

Tạo không gian đối thoại cởi mở

Quảng Ninh hiện có 35 doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đứng thứ 4 cả nước cùng với Bắc Ninh, chỉ sau Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Hải Phòng. Các doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực như: nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, cơ khí chính xác, vật liệu xây dựng tiên tiến, dược phẩm và thực phẩm chức năng, công nghệ môi trường, gốm sứ truyền thống kết hợp đổi mới...

Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh, không ít doanh nghiệp vẫn chưa tiếp cận đầy đủ các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, quỹ đổi mới công nghệ hoặc chưa hoàn thiện thủ tục để được công nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ dù đủ điều kiện.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn đang là một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo địa phương. Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp biết, hiểu và có khả năng tiếp cận để sử dụng.

Ở góc độ doanh nghiệp, theo ông Phạm Xuân Phi - Giám đốc Công ty Cổ phần Chế tạo máy Vinacomin – VMC, VMC hiện đang vận hành nhiều dây chuyền công nghệ sản xuất quy mô lớn, trong đó có dây chuyền thép cán nóng và dây chuyền sản xuất vì chống lò phục vụ khai thác than hầm lò. Đồng thời, doanh nghiệp cũng đã triển khai đề tài nghiên cứu chế tạo máy nắn thẳng thép hình phục vụ dây chuyền cán thép và đã được Tập đoàn TKV nghiệm thu cuối năm 2025.

Tuy nhiên, doanh nghiệp băn khoăn liệu kết quả nghiệm thu do TKV công nhận đã đủ điều kiện để thay thế “Giấy xác nhận kết quả nghiên cứu ngoài ngân sách nhà nước” hay vẫn phải tiếp tục thực hiện thủ tục xác nhận tại Sở Khoa học và Công nghệ nhằm hoàn thiện hồ sơ công nhận doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ. Bên cạnh đó, doanh nghiệp này cũng đề nghị được hướng dẫn cụ thể cách xác định mức chi tối thiểu 2% doanh thu cho hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, làm rõ tiêu chí xác định công nghệ thuộc danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao.

Để tạo không gian trao đổi mở giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp, tại hội nghị Tech Cafe “Khơi nguồn đổi mới sáng tạo – Bứt phá cùng doanh nghiệp” do Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh tổ chức mới đây, các chuyên gia đến từ Bộ Khoa học và Công nghệ, cơ quan Thuế tỉnh Quảng Ninh đã cập nhật nhiều quy định mới liên quan đến thẩm định công nghệ dự án đầu tư, tiêu chí công nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo cũng như các cơ chế ưu đãi thuế dành cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh, thủ tục đánh giá, xác nhận kết quả nghiên cứu ngoài ngân sách nhà nước hiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở với thời gian xử lý trung bình khoảng 30 ngày. Đồng thời, cam kết đồng hành, hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ và tổ chức thẩm định trong thời gian sớm nhất.

Đối với nội dung xác định chi phí dành cho hoạt động khoa học và công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh cho biết Chính phủ đã có quy định cụ thể tại Nghị định số 265/2025/NĐ-CP. Đại diện Sở này cũng khẳng định sẽ hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình rà soát, đối chiếu các khoản chi phù hợp với quy định hiện hành.

Về vấn đề hợp tác, chuyển giao công nghệ, tỉnh Quảng Ninh đang thúc đẩy phát triển thị trường công nghệ, tăng cường hoạt động kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các mô hình chuyển giao công nghệ phù hợp, đồng thời xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, Tech Cafe là mô hình “Cà phê kết nối”, nơi không có khoảng cách giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, nơi mọi câu hỏi đều được đón nhận, mọi vướng mắc đều được lắng nghe.

Gợi mở giải pháp mở rộng hệ sinh thái doanh nghiệp

Thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh đang từng bước xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với sự tham gia của “ba nhà” gồm Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm. Các hoạt động kết nối, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp khởi nguồn cũng được đẩy mạnh.

Đồng thời, tỉnh này cũng nghiên cứu triển khai các mô hình “sandbox” - không gian thử nghiệm chính sách và công nghệ mới, tạo điều kiện cho các ý tưởng sáng tạo sớm được kiểm chứng và nhân rộng.

Đặc biệt, với 35 doanh nghiệp khoa học và công nghệ được cấp giấy chứng nhận, đây được xem là lực lượng nòng cốt trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của tỉnh Quảng Ninh.

Để mở rộng hệ sinh thái này, bà Dương Thị Thu Nga - Phó Trưởng phòng Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ cho rằng, tỉnh Quảng Ninh cần rà soát, điều chỉnh quy hoạch hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và trung tâm đổi mới sáng tạo. Xây dựng chương trình hỗ trợ phát triển doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ chuyên biệt của tỉnh Quảng Ninh.

Một trong những định hướng trọng tâm là tăng cường kết nối doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và các đơn vị chuyển giao công nghệ nhằm thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế ưu tiên mua sắm công đối với các sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo do doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ trên địa bàn phát triển.

Còn ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đất nước ta đã xác định rõ: đây không đơn thuần là chủ trương mà là “cuộc cách mạng” toàn diện - đặt mục tiêu kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP vào năm 2030.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, hàng loạt cơ chế pháp lý mới được ban hành như Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, Nghị định số 268/2025/NĐ-CP về doanh nghiệp khoa học công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo, hay Nghị định số 101/2026/NĐ-CP về chuyển giao công nghệ đã mở ra hành lang pháp lý quan trọng cho doanh nghiệp đổi mới.

“Đây là thời điểm mà những người làm khoa học công nghệ, những doanh nghiệp tiên phong trong đổi mới phải chủ động nắm bắt cơ hội để chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh mới”, ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh, mô hình Tech Cafe sẽ được duy trì thường xuyên để việc kết nối chuyên gia - doanh nghiệp - cơ quan quản lý trở thành thói quen, thành văn hóa của hệ sinh thái Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh. Qua đó, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Quảng Ninh trở thành địa phương đi đầu cả nước về đổi mới sáng tạo và kinh tế số.

Hải Ngân