Công nghệ

Tại Ninh Bình, việc chủ động đưa các công nghệ tiên tiến như AI, IoT, Drone... vào sản xuất không chỉ làm thay đổi căn bản tư duy canh tác truyền thống, mà còn tạo ra những "tỷ phú nông dân" thế hệ mới. Đây được xem là chìa khóa vàng giúp tối ưu hóa quy trình, nâng cao giá trị nông sản và mở ra hướng đi bền vững cho kinh tế địa phương.

Từ tư duy số hóa đến những tỷ phú nông dân thế hệ mới

Theo ông Nguyễn Đức Cường - Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Ninh Bình: Trong bối cảnh hiện nay, ứng dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp là hướng đi quyết định đến hiệu quả kinh tế và sự sống còn của thương hiệu. Nhận thức rõ điều này, nhiều nông dân tại Ninh Bình đã mạnh dạn tiên phong, đầu tư hàng trăm triệu đến cả tỷ đồng để hiện đại hóa tư duy và quy trình sản xuất. Đây chính là những hạt nhân tiên phong, giúp kiến tạo đòn bẩy cho nông nghiệp công nghệ cao cất cánh, biến khát vọng làm giàu trên mảnh đất quê hương thành hiện thực bền vững.

Nhiều đơn vị đã bắt đầu tiếp cận và ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), và Internet vạn vật (IoT) trong việc giám sát, quản lý và chăm sóc cây trồng, vật nuôi. Điển hình như tại Công ty Cổ phần Tổng công ty Giống cây trồng con nuôi Ninh Bình, việc đưa thiết bị bay không người lái (Drone) vào phun thuốc bảo vệ thực vật, kết hợp áp dụng dây chuyền sấy và chế biến tự động theo công nghệ tiên tiến đã tối ưu hóa hoàn toàn quy trình sản xuất lúa chất lượng cao. Sự chủ động này không chỉ giúp giảm triệt để chi phí nhân công, nâng cao năng suất bán thành phẩm mà còn chuẩn hóa được chuỗi giá trị nông sản, giúp thương hiệu gạo đặc sản địa phương đủ sức cạnh tranh trên thị trường diện rộng.

Hay như tại, Công ty TNHH Á Châu Hoa Sơn đã hiện thực hóa giấc mơ xuất khẩu chuối Nam Mỹ sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc. Thành công này đến từ việc doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư 100% nguồn giống nuôi cấy mô sạch bệnh, vận hành hệ thống tưới nhỏ giọt thông minh của Israel tích hợp cảm biến đo độ ẩm đất, kết hợp quy trình dán mã QR truy xuất nguồn gốc nghiêm ngặt cho từng sản phẩm theo tiêu chuẩn GlobalGAP.

Không chỉ các doanh nghiệp quy mô lớn mới có đủ tiềm lực chạy đua công nghệ, mà chính những người nông dân, chủ trang trại tại Ninh Bình cũng đang tự mình thực hiện cuộc cách mạng số trên những thửa ruộng, bờ ao quê hương. Sự dịch chuyển mạnh mẽ này cho thấy việc ứng dụng công nghệ đã không còn là đặc quyền của các "ông lớn", mà đã trở thành tư duy sống còn của mọi nhà nông.

Minh chứng điển hình là mô hình trồng nho hạ đen của bà Nguyễn Thị Thu Hà tại thị xã Duy Tiên với quy mô 1 ha. Nhận thấy phương thức canh tác truyền thống phụ thuộc nhiều vào thời tiết và tốn nhân công, bà Hà đã đi đầu đầu tư hệ thống tưới nước và bón phân thông minh tự động cho hơn 3.300 gốc nho. Hệ thống này giúp kiểm soát chính xác lượng nước đến từng gốc, tiết kiệm từ 30% đến 40% so với tưới tay truyền thống. Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn VietGAP, kết hợp giữa công nghệ số và quy trình sạch, sản lượng nho thương phẩm đạt từ 7 - 8 tấn/năm, đem lại nguồn lợi nhuận ròng ổn định khoảng 800 triệu đồng sau khi trừ chi phí.

Không riêng trồng trọt, lĩnh vực thủy sản Ninh Bình cũng chuyển mình mạnh mẽ nhờ công nghệ cao, tiêu biểu là mô hình nuôi tôm công nghiệp khép kín của ông Nguyễn Đoan Trang tại xã Giao Hòa. Từ năm 2020, ông Trang đã mạnh dạn cải tạo 1,6 ha thành hệ thống các ao nuôi khép kín có diện tích từ 500 - 800 m². Toàn bộ ao được lắp tủ điều khiển, mái che kiên cố, cùng hệ thống sục khí, quạt nước hoạt động liên tục. Cấu trúc khép kín giúp môi trường nước được kiểm soát chặt chẽ, giảm thiểu tối đa rủi ro từ thời tiết và dịch bệnh.

Mỗi vụ, ông thả 1,8 triệu con giống với mật độ cao (120 - 150 con/m²). Nhờ quy trình kiểm soát tốt, sản lượng bình quân đạt gần 100 tấn tôm thương phẩm/năm, mang lại doanh thu hàng tỷ đồng và tạo việc làm cho lao động địa phương. Ông Trang cho biết, mỗi ao đạt sản lượng 2 - 2,5 tấn, mang lại khoản lãi ròng ổn định khoảng 100 triệu đồng trên mỗi tấn tôm xuất bán, vượt trội hơn hẳn cách nuôi truyền thống.

Hiện thực hóa bản đồ nông nghiệp số và những rào cản cần tháo gỡ

Sự thành công của các doanh nghiệp lớn hay cá nhân như chị Hà, ông Trang không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả tất yếu của một xu hướng ứng dụng công nghệ đang lan tỏa mạnh mẽ trên khắp địa bàn tỉnh Ninh Bình. Hiện nay, các mô hình công nghệ cao được ứng dụng phổ biến và mang lại hiệu quả cao tại địa phương bao gồm: hệ thống nhà màng, nhà kính, nhà lưới hiện đại, kết hợp với ứng dụng công nghệ số để điều khiển tự động. Nhiều đơn vị đã bắt đầu tiếp cận và ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), và Internet vạn vật (IoT) trong việc giám sát, quản lý và chăm sóc cây trồng, vật nuôi.

Bên cạnh đó, công nghệ tưới tiết kiệm bao gồm hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới phun sương tự động hoặc bán tự động được phủ sóng rộng rãi. Việc áp dụng các quy trình canh tác tiên tiến, thân thiện với môi trường như nông nghiệp hữu cơ, VietGAP, GlobalGAP, kết hợp với việc chủ động đưa các giống cây trồng, con nuôi mới có năng suất và giá trị kinh tế cao vào sản xuất đã tạo nên một diện mạo hoàn toàn mới cho nông nghiệp địa phương.

Ông Tống Viết Vinh – Đại diện Doanh nghiệp Nông nghiệp Mai Sơn khẳng định, sản xuất nông nghiệp công nghệ cao mang lại giá trị kinh tế vượt trội so với phương thức truyền thống. Ưu điểm lớn nhất là cắt giảm đáng kể chi phí phân bón, nước tưới, nhân công, đồng thời giúp nông dân chủ động né tránh rủi ro thiên tai, thời tiết bất thuận. Nhờ quy trình canh tác sạch và chất lượng nông sản đồng đều, sản phẩm làm ra đến đâu đều được các công ty, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch đến tận nơi ký hợp đồng bao tiêu bền vững, xóa bỏ hoàn toàn nỗi lo "được mùa mất giá".

Tuy nhiên, bên cạnh những gam màu sáng và những con số ấn tượng mang lại, việc mở rộng diện tích và tăng tốc ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp tại Ninh Bình hiện nay cũng đang phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức mang tính cốt lõi.

Đầu tiên, nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi một nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, am hiểu về công nghệ thông tin và kỹ thuật số, trong khi phần lớn lao động nông thôn hiện nay chưa được đào tạo bài bản. Thứ hai, nguồn vốn đầu tư ban đầu cho cơ sở hạ tầng, máy móc, trang thiết bị đồng bộ là rất lớn, vượt quá khả năng tài chính của đại bộ phận các hộ nông dân nhỏ lẻ.

Trước thực tế đó, các hộ nông dân, các hợp tác xã và doanh nghiệp sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh đều có chung một nguyện vọng có được nguồn vốn vay ưu đãi, dài hạn. Đồng thời, tỉnh cần có các cơ chế, chính sách thông thoáng, tạo điều kiện thuận lợi về quỹ đất để làm nông nghiệp yên tâm tích tụ ruộng đất, mở rộng mô hình sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Thông - PGĐ Trung tâm Khuyến nông tỉnh Ninh Bình cho biết, thời gian tới đơn vị sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, chuyển giao bài bản tiến bộ khoa học kỹ thuật đến người dân. Trọng tâm hướng vào nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ, tuần hoàn và nông nghiệp xanh giúp nông dân, doanh nghiệp, hợp tác xã làm chủ công nghệ. Đồng thời, Trung tâm tích cực tham mưu cho Sở Nông nghiệp trình UBND tỉnh ban hành cơ chế, chính sách thiết thực nhằm hỗ trợ các hộ tích tụ đất đai quy mô lớn, tạo đòn bẩy tài chính và hạ tầng vững chắc để phát triển nông nghiệp bền vững.

Lê Cường