VCCI

Khi kinh doanh đúng pháp luật, liêm chính, sáng tạo và có trách nhiệm với người lao động, cộng đồng và Tổ quốc, đội ngũ đảng viên doanh nhân có thể trở thành lực lượng tiên phong trong khơi thông nguồn lực xã hội, lan tỏa văn hóa kinh doanh lành mạnh, góp phần thực hiện vai trò là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và cũng góp phần phát huy tốt hơn vai trò của doanh nghiệp trong thời kỳ mới theo tinh thần Nghị quyết 41-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đây là chia sẻ của ông Hoàng Quang Phòng – Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) với Diễn đàn Doanh nghiệp.

- Nhìn lại chặng đường phát triển kinh tế tư nhân những năm gần đây, ông đánh giá thế nào về hiện trạng và đóng góp của đội ngũ đảng viên làm kinh tế hiện nay?

Trước đây, câu chuyện đảng viên làm kinh tế tư nhân từng gặp không ít rào cản về tư duy và định kiến xã hội.

Tuy nhiên, thực tiễn đổi mới của đất nước đã trả lời rất rõ. Khi Đảng ta xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, phát triển lực lượng sản xuất là yêu cầu khách quan của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, thì việc tạo điều kiện để đảng viên làm giàu chính đáng, góp phần làm giàu cho đất nước là phù hợp với thực tiễn, phù hợp với quy luật và phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc.

Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28/8/2006, của Ban Chấp hành Trung ương khóa X về đảng viên làm kinh tế tư nhân là một dấu mốc rất quan trọng trong đổi mới tư duy của Đảng đối với kinh tế tư nhân. Sau hơn 10 năm thực hiện, Kết luận số 29-KL/TW ngày 31/1/2018, của Bộ Chính trị đã cho thấy nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng về vấn đề này có chuyển biến tích cực; hành lang pháp lý và sự đồng thuận của xã hội cho đảng viên làm kinh tế tư nhân được củng cố; số lượng đảng viên làm kinh tế tư nhân tăng đáng kể; phần lớn giữ gìn phẩm chất, đạo đức, hoàn thành tốt nhiệm vụ của người đảng viên.

Theo quan sát của VCCI, ngày càng nhiều đảng viên tham gia sáng lập, quản lý, điều hành doanh nghiệp ở khu vực kinh tế tư nhân. Vì vậy, điều quan trọng là phải nhìn nhận đúng bản chất. Đảng viên làm kinh tế tư nhân không có nghĩa là xa rời lý tưởng của Đảng. Ngược lại, nếu kinh doanh hợp pháp, liêm chính, tạo việc làm, nộp thuế đầy đủ, bảo vệ quyền lợi người lao động, đóng góp cho cộng đồng và phát triển đất nước, thì đó chính là một biểu hiện cụ thể của tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, chúng ta cần khuyến khích đội ngũ này vươn lên mạnh mẽ hơn, trở thành hạt nhân thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh, hiệu quả, bền vững.

- Theo ông, cần hiểu như thế nào để vừa khuyến khích đảng viên làm kinh tế tư nhân, vừa bảo đảm giữ vững các quy định hiện hành của Đảng?

Trước hết, phải khẳng định rằng kinh tế tư nhân là một bộ phận cấu thành quan trọng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Các thành phần kinh tế hoạt động theo pháp luật đều bình đẳng, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh. Do đó, không nên đặt vấn đề phân biệt đảng viên được làm ở thành phần kinh tế này, không được làm ở thành phần kinh tế kia, miễn là đảng viên đó tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, Điều lệ Đảng và các quy định của Đảng.

Vấn đề cốt lõi nằm ở chữ “gương mẫu”. Đảng viên làm kinh tế tư nhân trước hết là một công dân, một doanh nhân, nhưng đồng thời là một đảng viên. Vì vậy, họ không chỉ tuân thủ pháp luật như mọi chủ thể kinh doanh khác, mà còn phải có yêu cầu cao hơn về đạo đức, liêm chính, trách nhiệm nêu gương và ý thức phụng sự lợi ích chung.

Cũng cần nói rõ thêm, phát triển kinh tế tư nhân không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý hoặc dung túng cho các biểu hiện lệch chuẩn, kinh doanh không lành mạnh. Chủ trương của Đảng là khuyến khích làm giàu chính đáng, chứ không khuyến khích làm giàu bằng mọi giá.

Đảng viên làm kinh tế càng phải tránh xa những biểu hiện lợi dụng danh nghĩa đảng viên, lợi dụng quan hệ với cơ quan công quyền để trục lợi, cạnh tranh không công bằng, hoặc gây bất bình đẳng trong kinh doanh. Khuyến khích phải đi liền với kiểm tra, giám sát; bảo vệ người làm đúng phải đi liền với xử lý nghiêm người vi phạm.

- Theo ông, đâu là những điểm tựa thuận lợi giúp Đảng viên - doanh nhân tự tin chèo lái doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay?

Điểm tựa lớn nhất hiện nay là sự thống nhất ngày càng cao trong nhận thức và hành động của Đảng, Nhà nước về vai trò của kinh tế tư nhân.

Có thể kể đến các chủ trương lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; về hội nhập quốc tế; về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; đặc biệt là chủ trương phát triển kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới. Những quyết sách này mang lại niềm tin chiến lược cho cộng đồng doanh nghiệp nói chung và doanh nhân là đảng viên nói riêng.

Niềm tin ấy rất quan trọng, bởi đầu tư tư nhân chỉ có thể bứt phá khi doanh nhân cảm thấy tương lai chính sách ổn định, quyền tài sản được bảo vệ, cơ hội kinh doanh được mở rộng và rủi ro hợp pháp được nhìn nhận công bằng.

Điểm tựa thứ hai đến từ chính phẩm chất của người đảng viên. Người đảng viên thường có nền tảng chính trị, kỷ luật tổ chức và tính tiên phong gương mẫu, khả năng tiếp cận đường lối, chính sách và ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao, văn hóa quản trị và uy tín xã hội là tài sản vô hình rất quan trọng.

Điểm tựa thứ ba là sự trưởng thành của đội ngũ doanh nhân Việt Nam. Doanh nhân ngày nay không chỉ quan tâm đến lợi nhuận ngắn hạn, mà ngày càng chú trọng đổi mới sáng tạo, thương hiệu, quản trị rủi ro, trách nhiệm xã hội, phát triển xanh và hội nhập quốc tế. Đảng viên làm kinh tế tư nhân nếu phát huy tốt vai trò nêu gương, có thể trở thành lực lượng thúc đẩy các chuẩn mực mới về liêm chính kinh doanh, cạnh tranh lành mạnh và phát triển bền vững trong khu vực tư nhân.

- Bên cạnh những thuận lợi đã nêu, các đảng viên làm kinh tế tư nhân đang đối mặt với những khó khăn, thách thức nào, thưa ông?

Doanh nhân nói chung đang đứng trước rất nhiều sức ép và đảng viên làm kinh tế tư nhân cũng không nằm ngoài những sức ép đó. Có thể nói, họ đang mang trên mình “hai vai”: một bên là trách nhiệm của người chủ doanh nghiệp trong cạnh tranh thị trường, một bên là trách nhiệm chính trị, đạo đức và nêu gương của người đảng viên. Đây là áp lực lớn, nhưng cũng là cơ hội để họ chứng minh bản lĩnh.

Về thị trường, có ba điểm nghẽn lớn.

Thứ nhất là điểm nghẽn đầu ra. Sức mua ở nhiều thị trường có thời điểm suy giảm, cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, yêu cầu về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, lao động, môi trường và quản trị ngày càng cao.

Thứ hai là điểm nghẽn về vốn. Nhiều doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, còn khó tiếp cận tín dụng nếu thiếu tài sản bảo đảm. Cơ chế tài chính cho đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số chưa thật sự đáp ứng nhu cầu. Trong khi đó, doanh nghiệp muốn bứt phá phải đầu tư dài hạn, mà đầu tư dài hạn luôn cần nguồn vốn ổn định, chi phí hợp lý và cơ chế chia sẻ rủi ro phù hợp.

Thứ ba là điểm nghẽn trong dự báo và thực thi chính sách. Chủ trương ở Trung ương rất đúng, rất rõ, nhưng khoảng cách giữa thiết kế chính sách và thực thi ở cơ sở vẫn còn. Với đảng viên làm kinh tế tư nhân, sự không chắc chắn này còn tạo thêm áp lực tâm lý, vì họ phải đối mặt với rủi ro kinh doanh, vừa lo ngại bị hiểu sai, quy kết sai trong quá trình đổi mới, thử nghiệm.

Thách thức đặc thù còn nằm ở yêu cầu liêm chính. Kinh tế thị trường tạo động lực phát triển, nhưng cũng có mặt trái. Nếu không giữ vững bản lĩnh, đảng viên làm kinh tế có thể bị cám dỗ bởi lợi ích vật chất, dẫn đến những vi phạm về thuế, lao động, môi trường, cạnh tranh, thậm chí có thể lợi dụng quan hệ để hình thành lợi ích nhóm. Vì vậy, vấn đề không chỉ là giúp họ làm giàu, mà là giúp họ làm giàu đúng pháp luật, đúng đạo đức, đúng trách nhiệm của người đảng viên. Đây là yêu cầu chính trị rất quan trọng.

- Vậy theo ông, cần làm gì để vừa khơi thông nguồn lực, vừa củng cố liêm chính kinh doanh trong đội ngũ đảng viên làm kinh tế tư nhân?

Tôi cho rằng phải đặt hai yêu cầu này trong một chỉnh thể thống nhất. Khơi thông nguồn lực không thể tách rời kỷ cương, liêm chính; ngược lại, kỷ cương và liêm chính không nhằm làm khó doanh nhân, mà để bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ người làm đúng và củng cố niềm tin xã hội.

Khu vực kinh tế tư nhân mạnh phải là khu vực kinh tế sáng tạo, hiệu quả, nhưng cũng phải liêm chính, có trách nhiệm và phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý để bảo vệ quyền tự do kinh doanh hợp pháp, quyền tài sản, quyền tiếp cận bình đẳng các nguồn lực, quyền cạnh tranh bình đẳng và quyền được thử nghiệm sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật. Đặc biệt, cần phân định rõ giữa rủi ro thương trường hợp pháp với hành vi cố ý vi phạm pháp luật.

Thứ hai, cần nâng cao chất lượng thực thi chính sách ở cơ sở. Cơ quan quản lý nhà nước phải chuyển mạnh từ tư duy “quản lý, kiểm soát” sang “đồng hành, phục vụ và kiến tạo phát triển”. Doanh nghiệp cần được tiếp cận thông tin chính sách kịp thời, được hướng dẫn rõ ràng, được đối thoại thường xuyên và được giải quyết vướng mắc một cách thực chất.

Các cuộc gặp định kỳ giữa cấp ủy, chính quyền, cơ quan quản lý và đảng viên là chủ doanh nghiệp tư nhân cần được tổ chức hiệu quả hơn để lắng nghe, tháo gỡ khó khăn và kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Thứ ba, cần xây dựng văn hóa liêm chính kinh doanh trong cộng đồng doanh nghiệp, trong đó đảng viên làm kinh tế phải đi đầu. Người đảng viên doanh nhân phải hiểu rằng uy tín chính trị và uy tín kinh doanh gắn liền với nhau. Một doanh nghiệp có thể lớn nhanh nhờ cơ hội, nhưng chỉ có thể phát triển bền vững nhờ uy tín, liêm chính vì trách nhiệm xã hội và bản lĩnh thương trường.

Thứ tư, cần phát huy vai trò của VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp trong hỗ trợ, đào tạo, tư vấn và lan tỏa chuẩn mực kinh doanh có trách nhiệm. VCCI có thể phối hợp với các ban, bộ, ngành, địa phương xây dựng các chương trình bồi dưỡng về quản trị hiện đại, pháp luật kinh doanh, đạo đức doanh nhân, chuyển đổi số, ESG và hội nhập quốc tế cho doanh nhân, trong đó có đội ngũ đảng viên làm kinh tế tư nhân.

- Ông muốn gửi gắm thông điệp gì tới đội ngũ đảng viên làm kinh tế tư nhân và cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn tới?

Tôi muốn nhấn mạnh ba thông điệp.

Thứ nhất, làm kinh tế tư nhân là một con đường chính đáng để đảng viên đóng góp cho đất nước. Trong giai đoạn phát triển mới, đất nước cần nhiều hơn nữa những doanh nhân có khát vọng, có tri thức, có bản lĩnh, dám đầu tư, dám đổi mới, dám vươn ra thị trường quốc tế. Đảng viên làm kinh tế tốt sẽ làm phong phú thêm nhiệm vụ của người đảng viên, doanh nhân trong thời kỳ mới. Chúng ta rất cần nhiều hơn nữa số lượng đảng viên doanh nhân thành công trên thương trường, nêu gương tốt trong sinh hoạt, cuộc sống và đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế- xã hội.

Thứ hai, càng được khuyến khích, càng phải nêu gương. Người đảng viên doanh nhân không chỉ được xã hội nhìn nhận qua quy mô doanh nghiệp hay lợi nhuận, sự đóng góp cho xã hội và thực thi nnghĩa vụ đối với Nhà nước mà còn qua quy tắc xử sự đối với các mối quan hệ (khách hàng, môi trường, pháp luật, người lao động).

Thứ ba, phát triển kinh tế tư nhân phải gắn với niềm tin vào đường lối đổi mới của Đảng và tương lai của đất nước. Khu vực tư nhân đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Nhưng cơ hội chỉ trở thành hiện thực khi doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu, tuân thủ pháp luật, liên kết với nhau và cùng tạo dựng văn hóa kinh doanh liêm chính. Đảng viên làm kinh tế tư nhân cần là những người đi đầu trong quá trình đó.

Tôi tin rằng, với sự lãnh đạo của Đảng, sự đồng hành của Nhà nước, sự hỗ trợ của VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp, cùng nỗ lực tự thân của cộng đồng doanh nhân, đội ngũ đảng viên làm kinh tế tư nhân sẽ tiếp tục trưởng thành, đóng góp tích cực vào mục tiêu xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Khi người đảng viên biết làm kinh tế giỏi, làm kinh tế sạch, làm kinh tế vì lợi ích chung, thì đó là một nguồn lực rất quý cho sự phát triển của đất nước.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Gia Nguyễn