Bộ Xây dựng đề xuất rút ngắn thời gian cấp phép xây dựng, đẩy mạnh thủ tục trực tuyến toàn trình và cắt giảm nhiều điều kiện, giấy tờ nhằm giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
Mới đây, Bộ Xây dựng cho biết đang đẩy mạnh đơn giản hóa, cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng.
Giảm áp lực hành chính cho doanh nghiệp
Nội dung này đã được cụ thể hóa trong Luật Xây dựng sửa đổi được Quốc hội thông qua năm 2025 và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Riêng các quy định liên quan đến công trình không yêu cầu giấy phép xây dựng tại Điều 43 sẽ được áp dụng sớm từ ngày 1/1/2026.
Theo Bộ Xây dựng, điểm đáng chú ý trong đợt cải cách lần này là đề xuất bãi bỏ thủ tục “thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở”.
Việc cắt giảm thủ tục này được đánh giá là bước thay đổi lớn trong quản lý hoạt động đầu tư xây dựng, theo hướng tăng tính chủ động cho doanh nghiệp và chủ đầu tư trong việc tổ chức thẩm định, phê duyệt thiết kế. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng đề xuất bãi bỏ một số điều kiện kinh doanh đối với doanh nghiệp hoạt động xây dựng, cùng với việc loại bỏ chứng chỉ hành nghề ở một số lĩnh vực.
Ngoài ra, nhiều loại hình công trình được đề xuất bổ sung vào diện miễn giấy phép xây dựng. Trong đó có công trình xây dựng đặc thù; công trình trên đất quốc phòng, an ninh; công trình trong cảng hàng không; đặc biệt là các công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng.
Không chỉ cắt giảm thủ tục, thời gian giải quyết hồ sơ cũng được rút ngắn đáng kể. Cụ thể, thời gian cấp mới chứng chỉ hành nghề giảm từ 55 ngày xuống còn 8 ngày làm việc; thời gian thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi giảm từ 35 ngày xuống còn 25 ngày làm việc.
Đối với thủ tục cấp mới, sửa chữa, cải tạo giấy phép xây dựng cho công trình cấp đặc biệt, cấp I và cấp II, thời gian xử lý dự kiến giảm từ 20 ngày xuống còn 10 ngày làm việc. Thời gian cấp phép hoạt động cho nhà thầu nước ngoài cũng giảm từ 10 ngày xuống còn 8 ngày làm việc.
Bên cạnh đó, việc cắt giảm thủ tục hành chính cũng được kỳ vọng giúp giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Theo tính toán của Bộ Xây dựng, riêng việc bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế sau thiết kế cơ sở có thể tiết kiệm toàn bộ chi phí thực hiện thủ tục này.
Trong đó, việc bãi bỏ mã thủ tục 1.013234 được ước tính giúp tiết kiệm hơn 2,75 tỉ đồng mỗi năm; một thủ tục tương tự khác là mã 1.013218 giúp tiết kiệm thêm hơn 621 triệu đồng mỗi năm.
Theo các chuyên gia, nếu được triển khai đồng bộ, việc cải cách thủ tục cấp phép xây dựng không chỉ giúp giảm áp lực hành chính cho doanh nghiệp mà còn góp phần thúc đẩy giải ngân đầu tư, tăng tốc triển khai dự án và cải thiện tính minh bạch của môi trường đầu tư xây dựng trong thời gian tới.
Bộ Xây dựng cũng đề xuất chuyển mạnh sang thực hiện thủ tục trực tuyến toàn trình. Theo đó, người dân và doanh nghiệp chỉ cần nộp một bộ hồ sơ điện tử thay vì hai bộ hồ sơ giấy như hiện nay, qua đó giảm đáng kể chi phí in ấn, sao chụp, bưu chính và thời gian đi lại.
Trong nhóm thủ tục được đề xuất đơn giản hóa, Bộ Xây dựng kiến nghị bãi bỏ yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với cá nhân chủ trì xác định, thẩm tra và quản lý chi phí đầu tư xây dựng; bãi bỏ điều kiện về năng lực, kinh nghiệm đối với cá nhân chủ trì kiểm định xây dựng; đồng thời đơn giản hóa tiêu chuẩn đối với chức danh chỉ huy trưởng công trường.
Đối với thủ tục cấp phép xây dựng, cơ quan quản lý đề xuất thiết lập chuẩn thời gian giải quyết mới nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án. Cụ thể, thời gian cấp mới giấy phép xây dựng giảm còn 10 ngày, điều chỉnh giấy phép còn 9 ngày và cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ chỉ còn 7 ngày làm việc.
Đặc biệt, cơ quan quản lý sẽ không yêu cầu người dân nộp lại các giấy tờ đã có trên cơ sở dữ liệu quốc gia như giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất.
Theo ông Bùi Văn Dưỡng - Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, hiện Bộ Xây dựng đã trình Chính phủ dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng. Trong đó, Bộ đề xuất quy định rõ thẩm quyền cấp phép cho từng cơ quan như UBND cấp xã, Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế và Sở Xây dựng nhằm tránh chồng chéo trong quá trình thực hiện.
Theo đề xuất mới, thời gian cấp phép xây dựng sẽ giảm khoảng 50% so với hiện nay, còn khoảng 7-10 ngày tùy loại công trình.
