Doanh nghiệp

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, TS Nguyễn Đức Kiên - Phó Chủ tịch điều hành Hiệp hội Mua bán và sáp nhập doanh nghiệp Việt Nam (VMAA) cho biết: Thị trường M&A Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với dư địa tăng trưởng lớn. Tuy nhiên, để M&A trở thành công cụ tái cấu trúc và phân bổ nguồn lực hiệu quả, cần hoàn thiện “hạ tầng mềm” cho hoạt động này.

- Hoạt động M&A tại Việt Nam trong thời gian qua ghi nhận sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp trong nước. Xu hướng này đang thay đổi bức tranh chung của thị trường, thưa ông?

Tôi cho rằng, cấu trúc thị trường M&A tại Việt Nam đang có những thay đổi tích cực. Năm 2025, với 367 thương vụ M&A được thực hiện với tổng giá trị khoảng 8,7 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước cho thấy hoạt động M&A đã phục hồi rõ nét sau giai đoạn trầm lắng và đang dần trở lại quỹ đạo tăng trưởng.

Trong sự phục hồi đó, các nhà đầu tư Việt Nam không còn đứng ngoài cuộc chơi. Đây là điểm tích cực rất đáng chú ý, thậm chí, trong năm 2025, các nhà đầu tư trong nước dẫn đầu cả về quy mô và số lượng giao dịch với 143 thương vụ M7A được thực hiện có tổng giá trị khoảng 4,046 tỷ USD.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư đến từ Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và Hoa Kỳ tiếp tục hiện diện tích cực trên thị trường. Với những diễn biến này, thị trường M&A tại Việt Nam vẫn cho thấy sức hút mạnh mẽ với dư địa tăng trưởng tốt. Đặc biệt, không đơn thuần là hoạt động mua bán tài sản hay thoái vốn, trong bối cảnh mới, M&A đang định hình là công cụ chiến lược để doanh nghiệp tái cấu trúc, nâng cao năng lực quản trị, mở rộng thị phần và tiếp cận công nghệ.

- Quy mô thị trường ngày càng mở rộng nhưng M&A vẫn là lĩnh vực tương đối mới tại Việt Nam. Trong bối cảnh thu hút vốn chiến lược toàn cầu cạnh tranh mạnh mẽ đòi hỏi M&A doanh nghiệp cần phát triển đồng bộ và bền vững hơn, thưa ông?

Nền kinh tế đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng, nhu cầu chuyển nhượng, gọi vốn, tìm kiếm đối tác chiến lược của doanh nghiệp trong nước gia tăng, nhất là khi thị trường ghi nhận xu hướng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tăng. Về mặt thể chế, các Nghị quyết chiến lược được Bộ Chính trị ban hành dành nhiều cơ chế, chính sách hướng đến tạo ra môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, cạnh tranh sòng phẳng, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước phát triển. Đây là những cơ hội lớn góp phần thúc đẩy hoạt động M&A trong thời gian tới.

Tuy vậy, cơ hội luôn đi cùng thách thức. Thách thức lớn nhất không nằm ở việc thiếu nhu cầu mà thiếu một hệ sinh thái vận hành đồng bộ với nhiều mảnh ghép cần được bổ sung. Đặc biệt là cơ chế phối hợp đồng bộ giữa doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ quan quản lý. Nói cách khác, thị trường M&A đã được tạo lập nhưng chưa đủ “hạ tầng mềm” để phát triển bền vững hơn.

- Vậy đâu là mấu chốt cần tập trung để hoàn thiện “hạ tầng mềm” cho hoạt động M&A, thưa ông?

M&A là lĩnh vực có tính liên ngành, chưa được điều chỉnh tập trung trong một văn bản pháp luật chuyên ngành mà liên quan đến nhiều quy định về đầu tư, doanh nghiệp, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, thuế, bất động sản, lao động, sở hữu trí tuệ và nhiều lĩnh vực chuyên môn khác. Tuy nhiên, thực tế, nhiều dữ liệu lớn trên chưa liên thông, chưa tạo dữ liệu thị trường tin cậy; cơ chế hỗ trợ giải quyết tranh chấp trong M&A chưa đồng bộ. Vì vậy, xây dựng hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ và đủ mạnh cho hoạt động M&A là mấu chốt. Trên cơ sở “luật chơi” minh bạch và được chuẩn hoá góp phần tăng niềm tin giữa các chủ thể tham gia, nâng cao chất lượng của các thương vụ và giúp dòng vốn được phân bổ hiệu quả hơn trong nền kinh tế.

Bên cạnh đó, từng bước hoàn thiện và phát triển hệ sinh thái M&A bền vững, gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, quỹ đầu tư và các tổ chức tư vấn. Trong đó, cần sớm xây dựng bộ tiêu chí tư vấn M&A, đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Tôi lấy một ví dụ trong lĩnh vực tài chính, hiện nay, một số biểu mẫu thông tin, thống kê hoạt động của doanh nghiệp trong nước chưa đồng nhất với thông lệ quốc tế. Việc có biểu mẫu đánh giá hoạt động doanh nghiệp có thể tháo gỡ nhiều vướng mắc, giúp các nhà đầu tư nước ngoài dễ dàng hơn trong việc tìm kiếm, hiểu đúng bản chất thông tin doanh nghiệp.

- Từ góc độ doanh nghiệp, chuyển đổi quản trị theo hướng minh bạch có thể xem là chìa khoá để nâng cao giá trị trong M&A, thưa ông?

M&A tại Việt Nam không còn là cơ hội ngắn hạn hay hoạt động dành cho số ít. Hoạt động M&A này được dự báo thúc đẩy mạnh hơn trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Cùng với các chuyển động chính sách hỗ trợ và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thì sự chủ động chuẩn bị kỹ lưỡng của doanh nghiệp là cần thiết để đón bắt cơ hội thành công trong M&A. Trong đó, tuân thủ quy định, minh bạch quản trị và tài chính gia tăng niềm tin của nhà đầu tư; từng bước chuẩn hoá hoạt động theo thông lệ quốc tế góp phần nâng cao năng lực và gia tăng cạnh tranh. Trong bối cảnh, nhiều cơ chế chính sách, quy định pháp luật được sửa đổi, bổ sung đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, doanh nghiệp nên chủ động cập nhật thông tin pháp lý.

- Trân trọng cảm ơn ông!

Hạnh Lê thực hiện