Chính trị - Xã hội

Tại Nghị quyết số 244/2025/QH15 về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, Quốc hội quyết nghị mục tiêu tổng quát là ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng trên cơ sở giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Thách thức từ mục tiêu tăng trưởng GDP

Các chỉ tiêu cụ thể được đặt ra bao gồm: Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) phấn đấu đạt từ 10% trở lên. Tốc độ tăng CPI bình quân kiểm soát ở mức khoảng 4,5%.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao nhưng vẫn kiểm soát tốt lạm phát là một nhiệm vụ rất thách thức. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu được dự báo tiếp tục có những diễn biến bất định và khó lường, công tác điều hành giá chịu rất nhiều sức ép.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Thanh Hà khẳng định, NHNN luôn kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.

Theo ông Hà, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, kết thúc quý I chỉ số giá cả tiêu dùng tăng 3,51%, lạm phát cơ bản tăng 3,63%, đóng góp vào thành công chung đó có vai trò của điều hành chính sách tiền tệ của NHNN.

Cụ thể bám sát nghị quyết của Đảng, Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, NHNN điều hành chính sách tiền tệ một cách linh hoạt, có trọng tâm, trọng điểm, kết hợp các chính sách vĩ mô khác, kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an toàn hoạt động của tổ chức tín dụng, tích cực hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Có thể thấy, bên cạnh các yếu tố hỗ trợ giảm áp lực (như giá hàng hóa cơ bản trên thế giới khó có khả năng tăng mạnh do triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu thấp; nguồn cung hàng hóa trong nước dồi dào, không gây biến động lớn về giá...), nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều áp lực gia tăng lạm phát, chủ yếu đến từ độ trễ của tăng trưởng tín dụng năm 2025; Việc mở rộng đầu tư và tiêu dùng để phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao; Tỷ giá dự báo tiếp tục tác động đến CPI do gia tăng nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu sản xuất.

“

Phần lớn kịch bản dự báo CPI 2026 đều cho rằng CPI sẽ nằm trong hoặc sát vùng mục tiêu 4 - 4,5%.

Giai đoạn "khó khăn nhất" đã đi qua?

Liên quan đến vấn đề này, ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup nhận định: Giai đoạn khó khăn nhất của lạm phát năm nay đã đi qua, áp lực sẽ bắt đầu dịu đi từ tháng 5. Mặc dù vậy, chuyên gia từ WiGroup lưu ý áp lực lạm phát hiện tại vẫn khiến lãi suất khó giảm xuống, đồng thời sẽ tác động trực tiếp đến hành vi tiêu dùng của người dân.

Theo số liệu do ông Trần Ngọc Báu cung cấp, lần đầu tiên trong năm, lạm phát (tính theo YoY) đã vượt ngưỡng mục tiêu 4,5% của Chính phủ và chạm mốc 5,5%. Đáng chú ý, lạm phát cơ bản (đã loại bỏ các mặt hàng do Nhà nước quản lý, năng lượng và lương thực) cũng tăng lên mức 4,46%.

"Chúng ta hình dung lạm phát cơ bản là lạm phát đã loại bỏ đi các yếu tố tỷ giá cả do Nhà nước quản lý hay những giá cả có biến động cao như năng lượng (giá dầu) hay lương thực. Như vậy, loại bỏ cả yếu tố về năng lượng, lương thực, các yếu tố về giá Nhà nước quản lý như y tế, lạm phát lõi tăng khoảng 4,46%, sát mức mục tiêu của Chính phủ đề ra", ông Báu phân tích.

Theo ông Báu, lạm phát cơ bản tiệm cận mục tiêu chứng tỏ áp lực giá cả đang lan rộng, gây sức ép lên lãi suất và buộc người dân thắt chặt chi tiêu do chi phí sinh hoạt tăng. Dù vậy, đây chỉ là áp lực ngắn hạn. Kỳ vọng lạm phát bình quân cả năm vẫn nằm trong tầm kiểm soát, dao động từ 4,5% đến 5%.

Trong khi đó, ông Long Phan, CEO AFA Group, cũng đưa ra nhiều phân tích đáng chú ý xoay quanh diễn biến mới nhất của lạm phát và chỉ số giá tiêu dùng.

Theo số liệu vừa được Cục Thống kê công bố, chỉ số giá tháng 4/2026 đạt 100,84% so với tháng trước, đồng nghĩa mặt bằng giá tiêu dùng của toàn bộ rổ hàng hóa đã tăng 0,84% so với tháng 3. Tuy nhiên, con số đáng chú ý nhất là CPI tháng 4/2026 so với cùng kỳ năm 2025 đạt 105,46%, tức tăng tới 5,46%.

Theo ông Long Phan, đây là mức tăng khá cao nếu đặt cạnh mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% Quốc hội đề ra cho năm nay.

Với CPI bình quân 4 tháng đầu năm 2026 đạt 103,99%, CEO AFA Group cho biết hai tháng đầu năm CPI tăng thấp, nhưng sang tháng 3 và tháng 4, áp lực tăng mạnh hơn do tác động từ giá dầu. Trong 4 tháng đầu năm, chỉ số giá USD bình quân tăng khoảng 2,29%, cho thấy tỷ giá VND/USD đang chịu áp lực mất giá ở mức tương ứng.

Từ đó, ông Long nhận định, CPI tháng 3 tăng 4,65% và tháng 4 tăng tới 5,46% so với cùng kỳ. Nếu xu hướng này kéo dài, trong khi năm mới đi qua khoảng 1/3 chặng đường, thì lạm phát bình quân cả năm hoàn toàn có thể chạm hoặc tiệm cận ngưỡng mục tiêu 4,5-5%.

Tương tự, bà Hà Thị Kim Nga, Chuyên gia cao cấp tại Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho rằng, nền kinh tế Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều "cơn gió ngược". Rủi ro lớn nhất đến từ xung đột tại Trung Đông. Nếu eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài, chuỗi cung ứng hàng hóa thiết yếu sẽ bị đứt gãy, tác động trực tiếp đến giá năng lượng.

Theo bà Nga, Việt Nam, với tư cách là quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn từ khu vực Vùng Vịnh, sẽ chịu sức ép lớn khiến lạm phát tăng cao và tăng trưởng chậm lại

Hiện tại, kịch bản lạm phát năm 2026 mà IMF dự báo là có thể vượt mốc 5%, cao hơn mục tiêu đề ra của Chính phủ. Bởi số liệu thực tế tháng 4 cho thấy lạm phát bình quân ở mức 4%, nhưng chỉ số so với cùng kỳ năm trước đã chạm mức 5,5%.

Bên cạnh đó, cuộc khủng hoảng xuất phát từ xung đột tại Trung Đông có thể kéo dài, gây thiếu hụt các hàng hoá cơ bản và làm suy yếu nhu cầu trên thế giới có thể tác động đến xuất khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh áp lực lạm phát, sự bất định trong chính sách thương mại của Mỹ – đặc biệt là vấn đề thuế quan cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Những thách thức từ mức thuế cao hơn hay việc thắt chặt chính sách nhập khẩu hàng hoá từ các thị trường lớn có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu nội địa khiến thanh khoản bị thắt chặt và nợ doanh nghiệp tăng cao.

Hằng Thy