Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Hải quan: Cần làm rõ hơn một số cơ chế phối hợp
Để góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh, phòng chống với các hành vi vi phạm, góp ý sửa Luật Hải quan, không ít ý kiến đề nghị, cần làm rõ hơn một số cơ chế phối hợp...
Theo Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, một trong những định hướng lớn là tạo cơ sở pháp lý cho việc tái cấu trúc hệ thống công nghệ thông tin ngành Hải quan theo hướng đồng bộ, hiện đại, tích hợp và kết nối liên thông với các bộ ngành, địa phương. Đồng thời, đặt mục tiêu tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hải quan, thúc đẩy tuân thủ tự nguyện trên cơ sở quản lý rủi ro và phân loại mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, người khai hải quan.
Một điểm mới đáng chú ý của Dự thảo Luật (sửa đổi) là việc bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử. Quy định này được đánh giá là cần thiết nhằm tạo đầy đủ cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý hải quan trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển rất nhanh hiện nay.
Bên cạnh đó, bổ sung khái niệm “quản lý tuân thủ trong quản lý hải quan” nhằm tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn cho việc khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật, nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đặc biệt, liên quan đến cải cách thủ tục hành chính, dự thảo sửa đổi quy định về khai bổ sung hồ sơ hải quan theo hướng tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Theo đó, đối với hàng hóa đã được thông quan, nếu người khai hải quan tự phát hiện sai sót và khai bổ sung trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày thông quan, đồng thời trước thời điểm cơ quan Hải quan công bố quyết định kiểm tra, thanh tra thì sẽ không bị xử phạt vi phạm hành chính.
Nội dung đã nêu được xem là bước điều chỉnh phù hợp với tinh thần khuyến khích tự giác tuân thủ, giảm áp lực xử phạt hành chính và tạo môi trường kinh doanh minh bạch hơn.
Không chỉ có vậy, để tăng cường hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Dự thảo Luật bổ sung quy định cho phép cơ quan Hải quan tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh có dấu hiệu giả mạo sở hữu trí tuệ.
Theo đó, khi có căn cứ nghi ngờ hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, Đội trưởng Hải quan nơi làm thủ tục có quyền ra quyết định tạm dừng làm thủ tục hải quan trong thời hạn 10 ngày để kiểm tra, xác minh…
Đánh giá cao các nội dung được đề xuất, tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan lần này không chỉ nhằm xử lý những bất cập phát sinh trong thực tiễn mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là xây dựng nền hải quan số, quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới. Và để góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh, phòng chống với các hành vi vi phạm, cần làm rõ hơn một số cơ chế phối hợp giữa cơ quan Hải quan và các lực lượng chức năng.
Tham gia góp ý, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung, làm rõ hơn một số cơ chế phối hợp giữa cơ quan Hải quan với lực lượng Công an và các nhiệm vụ chức năng có liên quan đến công tác trao đổi thông tin, phát hiện, điều tra, xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới.
Đồng thời, đề nghị tiếp tục tiếp thu hoàn thiện các quy định về quản lý rủi ro, kiểm tra giám sát hải quan đối với các nhóm mặt hàng có nguy cơ cao. Từ đó, nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện, xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi vi phạm pháp luật có liên quan trong hoạt động xuất, nhập khẩu.
Về việc kết nối, chia sẻ dữ liệu hệ thống thông tin của cơ quan Hải quan với cơ sở dữ liệu nghiệp vụ của Bộ Công an, đại diện Bộ Công an đề nghị giao cho một đơn làm đầu mối để phục vụ công tác phân tích, đánh giá rủi ro, kịp thời phát hiện các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Đáng chú ý, liên quan đến quy định về việc ủy quyền của các cá nhân cho người thực hiện khai hải quan phải được thông qua hệ thống ủy quyền điện tử tích hợp trên Cổng dịch vụ công quốc gia VNeID tại Dự thảo, đại diện Bộ Công an đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm khai thuế của hải quan và người thực hiện khai báo hải quan phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin trên tờ khai hải quan trên chứng từ của chủ hàng.
Liên quan nội dung kiểm tra giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu nền tảng thương mại điện tử, tham gia góp ý, đại diện Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung 1 khoản quy định về xây dựng cổng thông tin hải quan chuyên dụng kết nối trực tiếp với các sàn thương mại điện tử quốc tế và nội địa; đồng thời liên thông dữ liệu định danh với hệ thống định danh điện tử quốc gia (VNeID) bởi vì đặc thù thương mại điện tử xuyên biên giới khối lượng đơn hàng cực kỳ lớn nhưng giá trị trên từng đơn hàng lại nhỏ.
“Việc luật hóa cơ chế liên thông kỹ thuật sẽ chuyển dịch sang kiểm soát dữ liệu tự động, ngăn chuyển dịch sang kiểm soát dữ liệu tự động, ngăn chặn trường hợp chia nhỏ đơn hàng trốn thuế, đồng thời không gây tắc nghẽn luồng vận chuyển của chuỗi cung ứng”, đại diện Thanh tra Chính phủ bày tỏ.