Trong nhịp vận hành không ngừng của các KCN Bắc Ninh, mỗi lô hàng xuất nhập khẩu là một mắt xích quan trọng. Giữ cho dòng chảy ấy thông suốt, có những con người đang âm thầm đồng hành phía sau.
Giữa những dây chuyền sản xuất vận hành liên tục ngày đêm tại các khu công nghiệp Bắc Ninh, có một dòng chảy không bao giờ được phép gián đoạn, đó là “dòng chảy của hàng hóa”. Mỗi linh kiện nhập về, mỗi lô hàng xuất đi đều gắn với tiến độ sản xuất, với cam kết giao hàng và rộng hơn là uy tín của doanh nghiệp trên thị trường toàn cầu.
Trong dòng chảy ấy, ngành Hải quan vừa đóng vai trò kiểm soát, vừa trở thành một lực lượng giữ nhịp, lặng lẽ nhưng thiết yếu.
Giữ nhịp cho “dòng chảy” sản xuất
Nếu như trước đây, Hải quan thường được nhìn nhận như “cửa ngõ” với chức năng kiểm tra, giám sát, thì tại Bắc Ninh hôm nay, vai trò ấy đang có sự chuyển dịch rõ nét.
Sự thay đổi không đến từ những khẩu hiệu, mà thể hiện trong cách mỗi cán bộ hải quan tiếp cận công việc. Đó là chủ động hơn, sát doanh nghiệp hơn và quan trọng nhất là đặt mục tiêu hỗ trợ đi cùng với quản lý.
Ông Trương Hồng Dũng, Phó Đội trưởng Đội Hải quan Tiên Sơn chia sẻ: “Các văn bản pháp luật, Nghị định, Thông tư thường xuyên thay đổi, nên cán bộ hải quan phải cập nhật thường xuyên, từ đó mới có thể hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy định”.
Ở góc nhìn này, năng lực chuyên môn không chỉ phục vụ quản lý, mà còn trở thành “cầu nối” để doanh nghiệp hiểu đúng, làm đúng ngay từ đầu, vốn là yếu tố then chốt giúp toàn bộ quy trình phía sau được rút ngắn.
Tại khu vực Yên Phong, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp FDI lớn, áp lực này càng rõ rệt. Với khoảng 120 doanh nghiệp thường xuyên làm thủ tục, trong đó các tập đoàn lớn chiếm tới 70% kim ngạch, mỗi tờ khai không còn là một thủ tục đơn lẻ, mà gắn trực tiếp với nhịp vận hành của cả dây chuyền sản xuất.
Ông Trần Nam Thanh, Đội trưởng Đội Hải quan Yên Phong cho biết: “Chúng tôi luôn xác định phải đảm bảo thời gian thông quan đúng hẹn, đồng thời kịp thời tháo gỡ vướng mắc để không ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp”.
Trong bối cảnh đó, tư duy của lực lượng hải quan cũng thay đổi. Ông Vũ Quang Hà, Phó Đội trưởng Đội Hải quan Yên Phong nhấn mạnh: “Mỗi tờ khai đều gắn với tiến độ sản xuất. Vì vậy, cán bộ hải quan không chỉ xử lý hồ sơ, mà phải chủ động đồng hành, hướng dẫn để doanh nghiệp thực hiện đúng ngay từ đầu, hạn chế phát sinh và rút ngắn thời gian xử lý”.
Khi “tốc độ” trở thành lợi thế cạnh tranh
Nếu nhìn từ phía doanh nghiệp, những thay đổi trong hoạt động hải quan không chỉ là cải cách thủ tục, mà đã trở thành yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí và năng lực cạnh tranh.
Ông Đặng Văn Phú, Trưởng phòng vận hành miền Bắc, Chi nhánh CTCP ITL Logistics tại phía Bắc cho rằng, hệ thống hải quan hiện nay đã được tự động hóa ở mức cao, giúp hạn chế tiếp xúc trực tiếp giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Việc phân luồng tờ khai và xử lý hồ sơ cũng nhanh hơn, giúp rút ngắn đáng kể thời gian thông quan.”
Theo ông Phú, trong lĩnh vực logistics, mỗi giờ chậm trễ đều kéo theo chi phí phát sinh. Khi hàng hóa được thông quan nhanh, doanh nghiệp giảm được chi phí lưu kho, lưu bãi, đồng thời chủ động hơn trong kế hoạch vận chuyển. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chuỗi cung ứng biến động.
Không chỉ dừng lại ở thủ tục, vấn đề kết nối dữ liệu cũng được doanh nghiệp quan tâm. Dữ liệu giữa hệ thống quản lý nội bộ của doanh nghiệp và hệ thống giám sát của Hải quan đôi khi chưa hoàn toàn đồng bộ, dẫn đến phát sinh việc đối chiếu thủ công. Nếu các hệ thống được liên thông tốt hơn, hiệu quả vận hành sẽ được nâng lên đáng kể.
Ở góc độ doanh nghiệp đầu tư hạ tầng logistics, ông Nguyễn Khánh Tân, Phó Giám đốc Công ty TNHH ALS Bắc Ninh (KCN Yên Phong) cho rằng, vai trò của Hải quan còn vượt ra ngoài phạm vi thủ tục.
“Trước khi đầu tư, chúng tôi có những băn khoăn về môi trường kinh doanh. Nhưng khi đi vào hoạt động, có thể cảm nhận rõ sự đồng hành của chính quyền địa phương, trong đó có ngành Hải quan”. Theo ông Tân, sự hỗ trợ kịp thời, rõ ràng trong hướng dẫn và tháo gỡ vướng mắc đã giúp doanh nghiệp giảm đáng kể rủi ro vận hành. Điều quan trọng là doanh nghiệp có thể dự đoán được quy trình và yên tâm triển khai hoạt động dài hạn.
Tuy vậy, đại diện doanh nghiệp cũng cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số, việc nâng cao mức độ liên thông dữ liệu giữa các hệ thống vẫn là yêu cầu cấp thiết.
Đối với các tập đoàn FDI, sự đồng hành của Hải quan mang ý nghĩa chiến lược hơn. Ông ChangKyun Seo, Giám đốc xuất nhập khẩu toàn cầu, Công ty TNHH Amkor Technology Việt Nam nhấn mạnh, trong suốt quá trình phát triển tại Việt Nam, Hải quan Bắc Ninh đã luôn đồng hành, hỗ trợ và tạo điều kiện rất tích cực cho doanh nghiệp.
Theo đại diện Amkor, giá trị lớn nhất không chỉ nằm ở tốc độ xử lý, mà còn ở sự ổn định và nhất quán trong thực thi chính sách. “Mỗi khi phát sinh vướng mắc, chúng tôi đều
nhận được sự hướng dẫn kịp thời và giải quyết nhanh chóng. Điều này giúp doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ pháp luật và duy trì hoạt động sản xuất ổn định”.
Từ thực tiễn hoạt động, doanh nghiệp cũng bày tỏ kỳ vọng ngành Hải quan sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đặc biệt trong quản lý rủi ro và kết nối dữ liệu liên ngành. Việc đơn giản hóa thủ tục, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Trong một hệ sinh thái sản xuất hiện đại, mỗi mắt xích đều có vai trò riêng. Nếu một khâu bị chậm lại, toàn bộ dây chuyền có thể bị ảnh hưởng. Ở Bắc Ninh, Hải quan đang dần trở thành một phần trong hệ sinh thái đó, không chỉ thực hiện chức năng quản lý, mà còn góp phần giữ cho dòng chảy hàng hóa được vận hành trơn tru.
Và khi dòng chảy ấy được duy trì liên tục, đó cũng là lúc niềm tin của doanh nghiệp được củng cố, môi trường đầu tư được nâng cao và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế được gia tăng một cách bền vững.
.jpg "Bắc Ninh: Đối thoại chính quyền - doanh nghiệp để thúc đẩy đầu tư bền vững")