Kinh tế thế giới

Trong bối cảnh kinh tế thế giới phân mảnh bởi cạnh tranh địa chính trị và xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, ASEAN đang nổi lên như một trong những khu vực hưởng lợi lớn nhất từ sự dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu. Trong bức tranh đó, Singapore được xem là “siêu kết nối” của khu vực, còn Việt Nam ngày càng khẳng định vị thế là điểm đến sản xuất chiến lược của các nhà đầu tư quốc tế.

Nghiên cứu của Viện Cạnh tranh châu Á cho thấy Singapore không chỉ là trung tâm tài chính hàng đầu khu vực mà còn đóng vai trò như một “trạm trung chuyển” vốn đầu tư vào ASEAN. Gần một nửa lượng vốn đầu tư từ Singapore vào các nền kinh tế trong khu vực thực chất có nguồn gốc từ Mỹ, Nhật Bản và ngày càng nhiều từ Trung Quốc trước khi được phân bổ tới các thị trường ASEAN.

Xu hướng này phản ánh sự thay đổi sâu sắc của kinh tế toàn cầu. Khi các tập đoàn đa quốc gia triển khai chiến lược “Trung Quốc + 1”, nhu cầu đa dạng hóa sản xuất và giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất đã thúc đẩy dòng vốn dịch chuyển mạnh sang Đông Nam Á. ASEAN từ một khu vực sản xuất chi phí thấp đang dần trở thành trung tâm kết nối giữa các chuỗi cung ứng của Đông Á, Nam Á, Trung Đông và phương Tây.

Lợi thế của Singapore nằm ở hệ thống pháp lý minh bạch, môi trường kinh doanh ổn định, năng lực tài chính vượt trội cùng vị trí chiến lược trên các tuyến hàng hải quốc tế. Cảng biển, logistics và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp giúp đảo quốc này trở thành đầu mối điều phối các dòng chảy thương mại và đầu tư trong khu vực.

Tuy nhiên, vai trò của Singapore không thể tách rời các trung tâm sản xuất đang nổi lên trong ASEAN, trong đó Việt Nam là một trong những nền kinh tế được hưởng lợi rõ nét nhất. Nếu Singapore là “bộ não” điều phối dòng vốn và thương mại, Việt Nam đang từng bước trở thành “công xưởng” mới của khu vực nhờ lợi thế về quy mô thị trường, lực lượng lao động, vị trí địa chiến lược và khả năng hội nhập sâu rộng.

Trong nhiều năm qua, Việt Nam liên tục nằm trong nhóm quốc gia thu hút FDI lớn nhất ASEAN. Các tập đoàn công nghệ, điện tử, cơ khí chính xác và năng lượng tái tạo đang mở rộng hiện diện tại Việt Nam nhằm tận dụng vị trí thuận lợi trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Dòng vốn được kết nối thông qua Singapore vì vậy có thể tiếp tục chảy mạnh vào các lĩnh vực chế biến chế tạo, công nghệ cao, hạ tầng logistics và kinh tế số.

Đáng chú ý, chuyến thăm Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa qua đã mở rộng không gian hợp tác giữa hai nước trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất thông minh, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây đều là những ngành có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn và quyết định vị thế cạnh tranh của nền kinh tế trong thập niên tới.

Không chỉ hưởng lợi từ dòng vốn đầu tư, Việt Nam còn có cơ hội tham gia sâu hơn vào các mạng lưới logistics, thương mại số và dịch vụ tài chính xuyên biên giới do Singapore dẫn dắt. Điều này giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận thuận lợi hơn với thị trường khu vực, giảm chi phí giao dịch và nâng cao khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tuy nhiên, cơ hội sẽ không tự động chuyển hóa thành tăng trưởng. Để tận dụng hiệu quả vai trò “siêu kết nối” của Singapore, theo nhiều chuyên gia, Việt Nam cần đẩy nhanh nâng cấp hạ tầng logistics, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa. Khi đó, Việt Nam không chỉ là điểm đến của dòng vốn dịch chuyển mà còn có thể trở thành trung tâm sản xuất và đổi mới sáng tạo mới của ASEAN.

Trong một khu vực ngày càng liên kết chặt chẽ, sự kết hợp giữa năng lực tài chính - logistics của Singapore và sức mạnh sản xuất của Việt Nam có thể tạo nên một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ASEAN trong giai đoạn tới.

Trương Khắc Trà