Động lực tăng trưởng và kỳ vọng tăng tốc nửa cuối năm

Quý II/2026, theo dự báo của SSI Research, neo từ mức tăng trưởng GDP thực quý I/2026 đạt 7,83% so với cùng kỳ (giá so sánh năm 2020) và cập nhật với hai tháng dữ liệu cứng của quý II (tháng 4 và tháng 5), kịch bản cơ sở cho tăng trưởng toàn quý được nâng lên mức 8,2–8,5% so với cùng kỳ. Nếu dữ liệu tháng 6 tiếp tục bứt phá, tăng trưởng có thể tiến tới khoảng 9%. Vì vậy, mức 7,9–8,0% được xem là ngưỡng sàn thận trọng cho tăng trưởng GDP thực của quý này.

Dự báo tăng trưởng nửa cuối năm gần 10%

Theo SSI Research, tăng trưởng quý II được thúc đẩy từ đà tăng của quý I khi nền kinh tế chuyển trọng tâm rõ nét hơn sang động lực đầu tư. Động lực này đến từ chu kỳ giải ngân vốn FDI đang diễn ra và kế hoạch giải ngân đầu tư công tập trung vào cuối năm, dự kiến phát huy hiệu quả mạnh hơn trong nửa cuối năm.

Trong nửa cuối năm 2026, khả năng cải thiện đáng kể thanh khoản hệ thống ngân hàng được đánh giá là không cao và mặt bằng lãi suất có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn. Các áp lực này chủ yếu đến từ yếu tố trong nước, hàm ý rằng ngay cả khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất vào cuối năm 2026 thì tác động hỗ trợ cũng chỉ ở mức hạn chế.

Tuy nhiên, áp lực tỷ giá được kỳ vọng sẽ giảm so với năm 2025. SSI Research cho rằng GDP danh nghĩa có thể đang phản ánh chưa đầy đủ những cải thiện về năng suất tiềm năng của nền kinh tế. Việc đẩy nhanh phê duyệt dự án, cải thiện quản trị, mở rộng dịch vụ công số hóa và giảm chi phí giao dịch đang góp phần nâng cao năng lực tăng trưởng mang tính cấu trúc của Việt Nam. Theo đó, động lực tăng trưởng thực chất có thể đang cao hơn những gì các chỉ tiêu GDP truyền thống thể hiện.

“Chúng tôi duy trì quan điểm rằng động lực tăng trưởng vẫn còn nguyên vẹn, với hoạt động kinh tế được kỳ vọng tăng tốc trong nửa cuối năm 2026 để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm khoảng 9%, tương ứng tăng trưởng nửa cuối năm gần 10% khi các động lực quan trọng như giải ngân FDI và đầu tư công đạt đỉnh”, SSI Research nhận định,

Bên cạnh đó, báo cáo cũng lưu ý một số rủi ro chính gồm thâm hụt thương mại hàng hóa gia tăng và áp lực tỷ giá, khả năng thay đổi chính sách thương mại của Mỹ theo Mục 301, cũng như lạm phát có thể tiệm cận hoặc vượt mục tiêu điều hành. Trong khi đó, việc đẩy mạnh chi tiêu hạ tầng công, tái khởi động các dự án bất động sản và mở bán dự án mới được xem là sự tiếp nối của xu hướng tăng trưởng cơ sở, thay vì những yếu tố bất ngờ mang tính chu kỳ.

Hai đề án cột mốc với thị trường

Theo Kết luận 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030, năm 2026 được xác định là năm bản lề, trong khi các đột phá lớn hơn được kỳ vọng xuất hiện trong giai đoạn 2027–2030. SSI Research cho rằng điều này giúp cân bằng lại những kỳ vọng tăng trưởng quá lạc quan trên thị trường. Báo cáo cũng ghi nhận sự chuyển hướng trong lĩnh vực bất động sản, đặc biệt là phân khúc nhà ở cho thuê, như một tín hiệu cho mô hình phát triển bền vững hơn, phù hợp với xu hướng nhân khẩu học, dù chưa thể ngay lập tức giải quyết áp lực thanh khoản do đặc điểm lợi suất thấp và thời gian thu hồi vốn dài hơn.

Theo các chuyên gia, nhiều nhiệm vụ quan trọng nhằm hỗ trợ tăng trưởng đang được triển khai, bao gồm sửa đổi quy hoạch sử dụng đất, số hóa hồ sơ địa chính, hoàn thiện khung xử lý các dự án năng lượng tái tạo và hạ tầng đình trệ, đồng thời cắt giảm 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính và loại bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết. Tuy nhiên, những nội dung có ý nghĩa lớn hơn đối với thị trường vẫn còn ở phía trước.

Đáng chú ý là hai đề án mang tính cột mốc gồm hiện đại hóa hệ thống ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước chủ trì và cải cách toàn diện thị trường vốn do Bộ Tài chính thực hiện, dự kiến phải hoàn thành trước cuối quý II.

Bên cạnh đó, kế hoạch đẩy nhanh tái cơ cấu, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và thoái vốn nhà nước đã đến hạn từ tháng 5, cùng với việc tái cơ cấu Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) theo mô hình quỹ đầu tư quốc gia (sovereign wealth fund), được xem là những bước đi nhằm giải phóng nguồn vốn nhà nước và gia tăng chiều sâu thanh khoản cho thị trường chứng khoán.

"Điều này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh MSCI dự kiến công bố kết quả rà soát phân loại thị trường thường niên vào tháng 6 – cột mốc quan trọng đối với mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi", chuyên gia cho hay.

Tính đến cuối năm 2025, vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam đạt khoảng 407 tỷ USD, tương đương 77,6% GDP. Tuy nhiên, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) thấp vẫn là hạn chế mang tính cấu trúc, đặc biệt tại các doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa, nơi Nhà nước hoặc cổ đông kiểm soát vẫn nắm giữ từ 90–99% vốn điều lệ.

Trong số 789 công ty đại chúng có nguồn gốc nhà nước đã niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đáp ứng các tiêu chí tối thiểu về cơ cấu cổ đông hoặc quy mô vốn. Tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp làm giảm thanh khoản, hạn chế khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, làm suy yếu cơ chế hình thành giá và giới hạn tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số chuẩn toàn cầu.

Để khắc phục tình trạng này, cơ quan quản lý đã đề xuất nhiều giải pháp như phát hành thêm cổ phiếu ra công chúng, phát hành riêng lẻ, chương trình ESOP và giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước thông qua đấu giá hoặc giao dịch thỏa thuận.

Theo SSI Research, câu chuyện nâng hạng thị trường của Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn cải cách vận hành sang nâng cao khả năng đầu tư và chất lượng nguồn cung. Việc gia tăng số lượng cổ phiếu chất lượng cao, có thanh khoản tốt và khả năng tiếp cận cao có thể quan trọng không kém các cải cách về hạ tầng giao dịch và cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trong việc thu hút dòng vốn ngoại quy mô lớn.

Theo lãnh đạo của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước, dự kiến, Ủy ban sẽ đưa cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vào vận hành trong Quý I/2027.

Bên cạnh đó, bà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng cho biết các nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới của cơ quan quản lý thị trường sẽ bao gồm đề xuất sửa đổi Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn nhằm tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, nghiên cứu các giải pháp liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài và tăng cường năng lực giám sát thị trường, góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả hoạt động và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đây là những cơ sở vững chắc cho các kỳ vọng của nhà đầu tư trên thị trường - đặc biệt ở thời gian gần nhất là cột mốc 24/6 tới.