Phân tích - Bình luận

Trong bối cảnh giá nhiên liệu hàng không tăng mạnh và các trung tâm trung chuyển lớn ở Trung Đông đối mặt với tình trạng gián đoạn hàng loạt chuyến bay, các hãng hàng không Đông Nam Á đang đứng trước một cơ hội tăng trưởng đáng chú ý.

Ba hãng hàng không lớn của khu vực gồm Thai Airways, Singapore Airlines và Malaysia Airlines đã bắt đầu đầu tư vào các đường bay quốc tế thay thế nhằm giảm phụ thuộc vào những trung tâm trung chuyển nằm giữa tâm điểm căng thẳng của cuộc xung đột Trung Đông.

Những kế hoạch này xuất hiện trong bối cảnh nhiều chính phủ trong khu vực chịu áp lực phải hỗ trợ chi phí nhiên liệu và ngành công nghiệp hàng không để giảm bớt tác động từ đà tăng mạnh của giá nhiên liệu.

Bên cạnh đó, hàng loạt hãng hàng không giá rẻ tại Đông Nam Á cũng đang mở thêm các đường bay ngắn hạn mới nhằm đáp ứng sự dịch chuyển nhu cầu đi lại trong bối cảnh xung đột Trung Đông. Nhiều dấu hiệu cho thấy những nỗ lực này có thể mang lại lợi ích dài hạn nếu xung đột tiếp tục kéo dài.

Các hãng hàng không giá rẻ trong khu vực đang tích cực mở rộng đội bay và ưu tiên các tuyến quốc tế đến châu Âu. Điều này cho thấy nỗ lực giành thêm thị phần trên những đường bay có giá trị cao trong bối cảnh các hãng hàng không vùng Vịnh gặp khó khăn trong việc duy trì năng lực vận chuyển hành khách.

Đồng thời, nhiều hãng hàng không giá rẻ Đông Nam Á cũng đang tái đầu tư vào các dòng máy bay có chi phí thấp hơn nhằm tăng năng lực khai thác trong tương lai và tận dụng biến động giá máy bay.

Hai ví dụ điển hình là Scoot và AirAsia. Scoot đang mua thêm 11 máy bay Airbus, trong khi AirAsia đặt hàng tới 150 chiếc với tổng giá trị gần 19 tỷ USD. Trong khi đó, Vietjet Air của Việt Nam cũng đang hướng tới việc mở các đường bay mới tới Pháp, Anh và Cộng hòa Czech. Tham vọng mở rộng của các hãng hàng không Đông Nam Á là rất rõ ràng.

Những động thái này tạo nên một mức độ cạnh tranh nhất định với các hãng hàng không vùng Vịnh. Các hãng tại Qatar và UAE đang chứng kiến lợi nhuận từ các chuyến bay đường dài suy giảm, tăng trưởng lợi nhuận theo quý chậm lại hoặc phải dựa vào nguồn dự trữ tiền mặt lớn để duy trì kết quả kinh doanh hàng năm.

Trong khi đó, các hãng hàng không giá rẻ của Malaysia, Singapore và Việt Nam hiện chưa phải đối mặt với những sức ép tương tự khi họ triển khai các kế hoạch né tránh các trung tâm trung chuyển có rủi ro cao tại vùng Vịnh và mở rộng tiếp cận tới các điểm đến ở Bắc Mỹ và châu Âu.

Những diễn biến gần đây càng củng cố xu hướng này. Thai Airways đang cân nhắc đẩy nhanh việc mở các tuyến bay quốc tế mới đến những điểm đến nội địa “cấp hai”, tập trung vào dòng khách đến từ Singapore, Malaysia và Hong Kong.

Tại Thái Lan, các dự án nâng cấp hạ tầng tại những điểm du lịch mới nổi như tỉnh Krabi cũng nhằm biến các sân bay địa phương thành những trung tâm hàng không ở miền Nam đất nước, qua đó đón luồng khách quốc tế được chuyển hướng tới các thành phố cấp hai.

Song song với đó, các hãng hàng không giá rẻ như Thai Lion Air và Thai Vietjet Air đang tích cực mở rộng mạng lưới bay quốc tế trong khu vực.

Trong khi các hãng hàng không Trung Đông phải đối mặt với sự sụt giảm mạnh về nhu cầu hành khách so với cùng kỳ năm trước, Thái Lan dự kiến khai trương hàng chục đường bay mới trong mùa hè này, hướng tới các thị trường mục tiêu như Đức, Pháp, Australia và Anh.

Chính đà tăng trưởng này đã giúp các hãng hàng không lớn và giá rẻ tại Thái Lan thu về hàng tỷ USD lợi nhuận. Đáng chú ý, các hãng hàng không ở Singapore và Malaysia cũng đang đi theo xu hướng tương tự.

Kết quả tài chính kỷ lục của Singapore Airlines đã giúp hãng mở rộng các quan hệ hợp tác trong thời kỳ khủng hoảng với nhiều hãng hàng không khác, bao gồm cả các đối tác tại New Zealand. Điều này cho phép hãng khai thác phần nhu cầu vận tải hàng không bị bỏ lỡ từ khu vực Trung Đông.

Kế hoạch tăng số chuyến bay và đẩy mạnh lưu lượng hành khách đến cuối năm cho thấy niềm tin ngày càng lớn vào các mối quan hệ hợp tác này nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại gia tăng giữa châu Á và châu Âu.

Đây cũng chính là những tuyến bay khiến các hãng hàng không Trung Đông không thể đạt được các mức lợi nhuận kỷ lục trong năm nay.

Bất chấp căng thẳng Trung Đông và giá nhiên liệu máy bay leo thang, các hãng hàng không Đông Nam Á dường như đã chủ động xây dựng chiến lược ứng phó với các rủi ro từ xung đột.

Indonesia, Malaysia, Singapore và Thái Lan đều đã phát triển các tuyến bay thay thế dựa trên dự báo về sự dịch chuyển của luồng hành khách trong tương lai. Cách tiếp cận này giúp tăng khả năng giữ chân khách hàng.

Ngoài ra, các mô hình hợp tác nội khối ASEAN tiếp tục được mở rộng, bao gồm cơ chế chia sẻ chi phí giữa các hãng hàng không giá rẻ đối tác hoạt động tại nhiều nền kinh tế ASEAN khác nhau.

Malaysia, Thái Lan và Singapore cũng có lợi thế trong việc kích thích nhu cầu đi lại mới khi mùa du lịch cao điểm bắt đầu. Điều này tạo nên sự tương phản với khu vực vùng Vịnh, nơi các hãng hàng không chủ lực có thể sẽ phải phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn dự trữ tiền mặt để duy trì nhu cầu ngắn hạn, trong khi triển vọng dài hạn vẫn còn thiếu chắc chắn.

Khoảng cách địa lý xa các trung tâm trung chuyển có rủi ro cao tại vùng Vịnh cũng giúp Malaysia, Thái Lan và Singapore tránh được phần nào nguy cơ gián đoạn chuyến bay thường xuyên, chậm trễ kéo dài hoặc thiệt hại bất ngờ đối với cơ sở hạ tầng hàng không.

Đây là những yếu tố quan trọng để duy trì niềm tin của hành khách trên các tuyến bay đường dài, nguồn doanh thu chủ chốt của các hãng hàng không lớn.

Các tính toán trong ngành cho thấy các hãng hàng không toàn cầu có thể phải gánh thêm khoảng 14 tỷ USD chi phí nhiên liệu trong năm nay. Nếu xung đột Trung Đông kéo dài, các hãng hàng không vùng Vịnh nhiều khả năng sẽ phải chịu một phần đáng kể trong khoản chi phí tăng thêm này.

Trong bối cảnh căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Đông Nam Á đang ở vị thế thuận lợi để đón nhận lượng nhu cầu vận tải hàng không dịch chuyển từ các khu vực chịu ảnh hưởng bởi xung đột và củng cố vai trò như một trung tâm trung chuyển hàng không thay thế.

Những lợi thế của Malaysia, Singapore và Thái Lan, Việt Nam từ khả năng kiểm soát chi phí bảo hiểm, tính linh hoạt trong phát triển các tuyến bay nội địa và quốc tế, cho tới khoảng cách an toàn với các điểm nóng địa chính trị có thể mang lại ưu thế đáng kể và tạo động lực tăng trưởng mới cho ngành hàng không Đông Nam Á trong những năm tới.

Cẩm Anh