Kiến nghị
Tránh phát sinh rào cản đầu tư trong lĩnh vực hàng hải
VCCI đề nghị lượng hóa chi phí tuân thủ, rà soát nguy cơ chồng chéo pháp luật và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư nhằm tạo môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch.
Góp ý đối với Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (Dự thảo), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc hợp nhất Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004, qua đó từng bước hình thành khung pháp lý thống nhất cho phát triển kinh tế biển và logistics quốc gia.
Theo VCCI, việc chuyển từ tư duy quản lý riêng lẻ giữa hàng hải và đường thủy nội địa sang quản lý chuỗi logistics liên thông giữa biển và sông là hướng đi phù hợp, góp phần giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện thúc đẩy vận tải đa phương thức, chuyển đổi số và phát triển cảng xanh.
Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi của Bộ luật khi ban hành, VCCI cho rằng hồ sơ dự thảo cần được tiếp tục hoàn thiện, đặc biệt ở các nội dung liên quan đến đánh giá tác động, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và bảo đảm môi trường đầu tư.
Một trong những vấn đề được VCCI đặc biệt lưu ý là Báo cáo đánh giá tác động (RIA) hiện mới tập trung vào thủ tục hành chính, bình đẳng giới và chính sách dân tộc, trong khi còn thiếu các đánh giá về chi phí kinh tế và tác động đối với doanh nghiệp.
Theo VCCI, Dự thảo đưa ra nhiều quy định mới có khả năng làm phát sinh chi phí đáng kể như áp dụng mã định danh cảng biển, yêu cầu về cảng xanh, cảng thông minh, nhiên liệu thay thế hay mở rộng phạm vi đăng kiểm đối với công trình dầu khí và năng lượng tái tạo trên biển. Tuy nhiên, hồ sơ chưa lượng hóa được chi phí tuân thủ mà doanh nghiệp sẽ phải bỏ ra để đáp ứng các yêu cầu này.
Đáng chú ý, Báo cáo RIA cho biết số lượng thủ tục hành chính sẽ giảm từ 157 xuống còn 103 thủ tục, tương đương cắt giảm 54 thủ tục. Tuy nhiên, VCCI cho rằng việc cắt giảm hiện mới dừng ở mức "đếm thủ tục", chưa có danh mục cụ thể cũng như chưa tính toán được số giờ công, chi phí tài chính mà doanh nghiệp có thể tiết kiệm.
Bên cạnh đó, các đánh giá về tác động kinh tế vĩ mô cũng chưa được lượng hóa. VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung các dự báo cụ thể về tác động của những yếu tố như sự hình thành các tuyến vận tải mới trong khu vực, yêu cầu giảm phát thải của Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO), chi phí chuyển đổi đội tàu xanh, chi phí đầu tư hạ tầng số cũng như nguồn lực hỗ trợ cần thiết từ Nhà nước.
Theo VCCI, chỉ khi các tác động được lượng hóa đầy đủ mới có cơ sở thiết kế chính sách hỗ trợ phù hợp và tránh gây sốc chi phí đối với doanh nghiệp.
Ngoài ra, VCCI cũng đề nghị rà soát một số quy định có nguy cơ làm tăng chi phí tuân thủ hoặc hạn chế quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp.
Cụ thể, đối với quy định về chuyển đổi xanh, VCCI cho rằng nghĩa vụ chuyển đổi bắt buộc cần đi kèm lộ trình rõ ràng và cơ chế hỗ trợ cụ thể, tránh tạo áp lực quá lớn cho doanh nghiệp vận tải và khai thác cảng.
Đối với hoạt động đóng mới, hoán cải và sửa chữa tàu thuyền, VCCI đề nghị làm rõ việc áp dụng pháp luật về đấu thầu để tránh cách hiểu mọi hoạt động lựa chọn cơ sở đóng tàu đều phải thực hiện đấu thầu, kể cả khi sử dụng vốn tư nhân.
VCCI cũng đề nghị bỏ yêu cầu người đại lý tàu thuyền phải có chứng chỉ chuyên môn về đại lý do đây không phải ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Luật Đầu tư.
Đối với lĩnh vực vận tải đường thủy nội địa, VCCI cho rằng việc liệt kê cứng các loại hình vận tải hành khách có thể không theo kịp sự phát triển của thị trường và đề nghị quy định theo hướng linh hoạt hơn.
Đáng chú ý, liên quan đến dịch vụ bốc dỡ container tại cảng thủy nội địa, VCCI cho rằng việc đưa dịch vụ này vào diện Nhà nước định giá là không hợp lý. Theo VCCI, thị trường cảng thủy nội địa có mức độ cạnh tranh cao, việc áp dụng cơ chế định giá có thể làm giảm tính linh hoạt của doanh nghiệp và can thiệp không cần thiết vào cơ chế thị trường. Thay vào đó, Nhà nước chỉ nên yêu cầu doanh nghiệp niêm yết giá công khai để bảo đảm minh bạch.
Theo VCCI, việc hoàn thiện Dự thảo theo hướng lượng hóa đầy đủ tác động, bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành và giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư sẽ góp phần xây dựng một khung pháp lý minh bạch, ổn định, tạo động lực phát triển vận tải biển, đường thủy và hệ thống logistics quốc gia trong giai đoạn mới.