Kinh tế địa phương

Theo ông Phạm Thành Ngại: Điều quan trọng hơn là phải tạo ra một hệ sinh thái đầu tư thực sự hấp dẫn, ổn định và có thể dự đoán được.

- Quy hoạch tỉnh Đồng Tháp thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (điều chỉnh) tạo động lực và nền tảng để Đồng Tháp phát huy mạnh mẽ tiềm năng, lợi thế, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu rộng. Một trong những điểm cốt lõi là định hình rõ mô hình phát triển chủ đạo của tỉnh, đó là: một chuỗi phát triển chủ đạo dọc sông Tiền; hai vùng động lực; ba trụ cột phát triển bền vững; bốn cửa ngõ kết nối chiến lược; năm phân vùng kinh tế – xã hội gắn với năm hành lang kinh tế; và sáu đô thị trung tâm. Xin ông chia sẻ cụ thể hơn về mô hình này?

Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đồng Tháp lần này không đơn thuần là cập nhật ranh giới hành chính sau sáp nhập, mà là cơ hội để chúng tôi định hình lại tư duy phát triển – tư duy của một tỉnh vừa có biên giới, vừa có biển, vừa nằm trên hành lang sông nước trọng yếu của vùng đồng bằng sông Cửu Long – Sông Tiền.

Mô hình phát triển chủ đạo mà tỉnh lựa chọn được cô đọng trong sáu nội dung: 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6, với nội hàm cụ thể như sau:

Một là, "01 chuỗi phát triển chủ đạo dọc sông Tiền". Sông Tiền không chỉ là dòng chảy tự nhiên, mà được tỉnh xác định là trục cảnh quan, sinh thái, kinh tế và tổ chức không gian chủ đạo của toàn tỉnh. Kết nối các đô thị, vùng sản xuất, khu - cụm công nghiệp, logistics và không gian sinh thái từ biên giới Campuchia đến Biển Đông, một lợi thế rất đặc biệt mà không nhiều địa phương có được.

Hai là, "02 khu kinh tế". Thứ nhất là khu kinh tế cửa khẩu, thúc đẩy công nghiệp, thương mại biên giới, logistics và liên kết quốc tế bằng đường bộ và đường thủy. Thứ hai là định hướng phát triển khu kinh tế ven biển Gò Công, phát triển kinh tế ven biển tổng hợp, phát triển công nghiệp, dịch vụ cảng biển, nuôi trồng thủy hải sản, phát triển du lịch biển…

Ba là, "03 trụ cột phát triển bền vững", gồm kinh tế, xã hội và môi trường. Đây là yêu cầu xuyên suốt: tăng trưởng phải đi đôi với tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Bốn là, "04 cửa ngõ kết nối chiến lược", gồm kết nối với vùng Đông Nam Bộ; với nội vùng đồng bằng sông Cửu Long; với Vương quốc Campuchia qua hệ thống cửa khẩu quốc tế Thường Phước, Dinh Bà; và với không gian kinh tế biển thông qua luồng Soài Rạp, cửa Tiểu, cửa Đại. Bốn cửa ngõ này tạo ra lợi thế kép: vừa là đầu mối sản xuất – chế biến – logistics, vừa là cầu nối giao thương đa chiều.

Năm là, "05 phân vùng kinh tế – xã hội gắn với 05 hành lang kinh tế", bao gồm: vùng trung tâm dọc sông Tiền; vùng Nam sông Tiền và Bắc sông Hậu; vùng kinh tế nông nghiệp sinh thái Đồng Tháp Mười; vùng kinh tế biển; và vùng kinh tế biên giới. Mỗi phân vùng có lợi thế riêng, được kết nối và bổ trợ lẫn nhau qua 05 hành lang kinh tế tương ứng, tạo nên cấu trúc không gian phát triển đồng bộ, không để vùng nào bị bỏ lại phía sau.

Sáu là, "06 đô thị trung tâm", gồm Mỹ Tho, Cao Lãnh, Sa Đéc, Gò Công, Cai Lậy và Hồng Ngự. Các đô thị này sẽ đóng vai trò là các hạt nhân dẫn dắt và lan tỏa phát triển, từng bước hình thành mạng lưới đô thị hài hòa, gắn kết chặt chẽ giữa đô thị và nông thôn.

Toàn bộ định hướng này được vận hành xuyên suốt theo nguyên tắc: Toàn diện - Trọng tâm - Kết nối - Bứt phá - Phát triển bền vững, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

- Theo ông, đâu sẽ là khó khăn trở ngại lớn nhất trong tiến trình thực hiện Quy hoạch?

Nhìn thẳng vào thực tế, có ba nhóm trở ngại lớn nhất mà tỉnh cần vượt qua trong quá trình triển khai quy hoạch.

Thứ nhất, trở ngại về nguồn lực đầu tư hạ tầng.

Đồng Tháp là tỉnh mới hình thành sau sáp nhập, không gian phát triển mở rộng đáng kể nhưng nhu cầu hạ tầng - từ giao thông, logistics, khu công nghiệp đến hạ tầng đô thị, hạ tầng số - đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn. Ngân sách tỉnh không thể đáp ứng toàn bộ. Bài toán thu hút, huy động và phân bổ nguồn lực đầu tư đáp ứng yêu cầu phát triển là thách thức thường trực.

Thứ hai, trở ngại về tích hợp thể chế và quản trị sau sáp nhập.

Đồng Tháp (mới) được hình thành trên cơ sở hợp nhất hai tỉnh với các quy hoạch, quy định, thói quen quản lý và nền tảng dữ liệu khác nhau. Việc tích hợp, chuẩn hóa và vận hành thống nhất hệ thống quản trị trong khi vẫn phải đảm bảo phục vụ người dân và doanh nghiệp liên tục - đó là áp lực kép đòi hỏi bộ máy phải cải cách nhanh và thực chất.

Thứ ba, trở ngại từ biến đổi khí hậu và cạnh tranh địa kinh tế vùng.

Đồng Tháp nằm ở vùng hạ du sông Mê Kông – nơi chịu tác động kép của xâm nhập mặn, lũ lụt, sụt lún và sạt lở ngày càng nghiêm trọng. Đây không chỉ là áp lực về môi trường mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định đầu tư, bố trí không gian sản xuất và chi phí hạ tầng. Đồng thời, cạnh tranh thu hút đầu tư trong vùng đồng bằng sông Cửu Long ngày càng gay gắt khi các tỉnh lân cận cũng đang đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng và cải thiện môi trường kinh doanh.

Nhận diện rõ các trở ngại này để chủ động xây dựng giải pháp có trọng tâm, trọng điểm. Tỉnh xác định phải giải quyết dứt điểm từng điểm nghẽn, thực hiện đạt mục tiêu đề ra, không để quy hoạch chỉ "đẹp trên giấy".

- Quy hoạch chỉ thực sự có giá trị khi được tổ chức thực hiện hiệu quả, để đạt được các mục tiêu đề ra, cần rất nhiều nguồn lực để đầu tư, xin ông cho biết các giải pháp đẩy mạnh thu hút đầu tư mà tỉnh sẽ triển khai trong thời gian tới?

Thu hút đầu tư không thể chỉ dừng lại ở việc tổ chức hội nghị xúc tiến hay phát hành danh mục dự án kêu gọi đầu tư. Điều quan trọng hơn là phải tạo ra một hệ sinh thái đầu tư thực sự hấp dẫn, ổn định và có thể dự đoán được. Tỉnh Đồng Tháp sẽ tập trung vào bốn nhóm giải pháp chiến lược:

Một là, hoàn thiện hạ tầng kết nối – điều kiện tiên quyết để thu hút nhà đầu tư lớn.

Tỉnh ưu tiên nguồn lực hoàn thiện các tuyến cao tốc, trục quốc lộ động lực, hạ tầng logistics đa phương thức và hệ thống cảng sông – cảng biển. Cụ thể, tỉnh sẽ phối hợp với Trung ương để sớm đưa vào khai thác các tuyến cao tốc trên địa bàn; hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đáp ứng yêu cầu phát triển các khu công nghiệp trọng điểm, nhất là vùng công nghiệp Tân Phước, Gò Công; phát triển hệ thống đường thủy nội địa phục vụ logistics xuyên biên giới. Đây là điều kiện nền tảng mà nhà đầu tư quan tâm đầu tiên.

Hai là, đẩy mạnh xúc tiến đầu tư có trọng tâm, trọng điểm theo từng lĩnh vực ưu tiên.

Tỉnh xúc tiến đầu tư tập trung vào các lĩnh vực tỉnh có lợi thế thực sự: công nghiệp chế biến nông sản - thực phẩm; logistics và cảng biển khu vực Gò Công - Soài Rạp; năng lượng tái tạo; nông nghiệp công nghệ cao; du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng. Tỉnh sẽ chủ động tiếp cận các tập đoàn lớn, nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước; xây dựng danh mục dự án đầu tư cụ thể, có hồ sơ chuẩn bị sẵn sàng, rút ngắn tối đa thời gian từ "ý tưởng đến triển khai".

Ba là, cải thiện mạnh mẽ và thực chất môi trường đầu tư kinh doanh.

Tỉnh cam kết cải cách thủ tục hành chính theo hướng một cửa thực sự, không phải trên văn bản, mà trong thực tế. Đối với các dự án lớn, tỉnh sẽ phân công lãnh đạo UBND tỉnh trực tiếp đồng hành, tháo gỡ khó khăn ngay khi phát sinh, không để nhà đầu tư tự bơi trong thủ tục. Đồng thời, tỉnh sẽ triển khai hệ thống tiếp nhận và xử lý kiến nghị của doanh nghiệp theo thời gian thực, có phản hồi rõ ràng, đúng hạn.

Bốn là, phát huy tối đa lợi thế không gian kinh tế mới sau sáp nhập.

Việc hình thành Khu kinh tế cửa khẩu tích hợp và nghiên cứu thành lập Khu kinh tế biển là hai đòn bẩy chiến lược để thu hút đầu tư quy mô lớn. Tỉnh sẽ tích cực phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù; đồng thời tăng cường kết nối với các tỉnh, thành trong vùng và các đối tác quốc tế để mở rộng không gian thu hút đầu tư.

- Cùng với đẩy mạnh thu hút đầu tư, tỉnh Đồng Tháp đặt mục tiêu số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới 05 năm (2026 - 2030) đạt 22.500 doanh nghiệp, xin ông cho biết các giải pháp để đạt được mục tiêu trên?

Theo mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030, tỉnh Đồng Tháp phấn đấu đạt 10 doanh nghiệp/1.000 dân - tương đương 22.500 doanh nghiệp thành lập mới trong 5 năm, bình quân khoảng 4.500 doanh nghiệp/năm. Đây là mục tiêu đầy thách thức nhưng có cơ sở, bởi không gian phát triển kinh tế của tỉnh sau sáp nhập được mở rộng đáng kể, cùng với những chuyển động tích cực về đầu tư hạ tầng, cải thiện môi trường kinh doanh và xu hướng khởi nghiệp ngày càng lan rộng trong cộng đồng.

Điều tôi muốn nhấn mạnh trước tiên là tỉnh Đồng Tháp xem doanh nghiệp không phải là đối tượng quản lý, mà là đối tác chiến lược và là nguồn lực nội sinh quan trọng nhất của sự phát triển. Doanh nghiệp tạo ra việc làm, tạo ra thu nhập cho người dân, đóng góp ngân sách và lan tỏa tinh thần sáng tạo trong xã hội. Chính quyền tỉnh xác định trách nhiệm của mình là tạo ra môi trường thuận lợi nhất để doanh nghiệp ra đời, lớn lên và phát triển bền vững - chứ không chỉ đơn thuần là cấp phép và quản lý. Quan điểm đó chi phối toàn bộ các giải pháp mà chúng tôi sẽ triển khai. Cụ thể, tỉnh tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm:

Nhóm thứ nhất: Ươm tạo và thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp từ gốc rễ.

Tỉnh xác định văn hóa kinh doanh phải được vun đắp từ nền tảng. Đồng Tháp có truyền thống năng động, sáng tạo, nghĩa tình – đây là mảnh đất rất phù hợp để tinh thần khởi nghiệp nảy sinh và phát triển. Tỉnh sẽ đẩy mạnh giáo dục khởi nghiệp trong các cơ sở đào tạo từ bậc trung học trở lên; tổ chức thường niên các chương trình ươm tạo, kết nối khởi nghiệp gắn với các lĩnh vực tỉnh có lợi thế thực sự như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, du lịch sinh thái, logistics và kinh tế số.

Tỉnh sẽ tập trung nâng tầm và nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống các trung tâm đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và công nghệ số trên địa bàn – trong đó Khu Công nghệ số tập trung Mekong tại phường Mỹ Phong sẽ là hạt nhân, gắn kết chặt chẽ với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ, tạo thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có chiều sâu.

Nhóm thứ hai: Đồng hành thiết thực cùng doanh nghiệp trong từng giai đoạn phát triển.

Không chỉ lo thành lập mới mà phải lo để doanh nghiệp tồn tại, lớn lên và phát triển bền vững. Tỉnh sẽ chủ động đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ giai đoạn ý tưởng đến khi đi vào hoạt động ổn định, thông qua các chương trình hỗ trợ tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi, mặt bằng sản xuất kinh doanh, thị trường tiêu thụ và chuyển giao công nghệ – đặc biệt ưu tiên cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp do phụ nữ và thanh niên làm chủ.

Tỉnh sẽ duy trì và nâng chất các diễn đàn đối thoại định kỳ giữa lãnh đạo tỉnh với cộng đồng doanh nghiệp; thiết lập kênh phản hồi trực tuyến để tiếp nhận và xử lý kiến nghị của doanh nghiệp kịp thời, có địa chỉ, có thời hạn. Mỗi vướng mắc của doanh nghiệp phải được xem là nhiệm vụ của chính quyền cần giải quyết, không phải là việc của riêng doanh nghiệp.

Nhóm thứ ba: Đơn giản hóa triệt để thủ tục gia nhập thị trường.

Tỉnh sẽ triển khai dịch vụ đăng ký doanh nghiệp trực tuyến hoàn toàn; rút ngắn thời gian cấp phép kinh doanh xuống mức tối thiểu; và xây dựng bộ phận một điểm đến chuyên hỗ trợ doanh nghiệp mới hoàn tất toàn bộ thủ tục sau đăng ký – từ thuế, bảo hiểm đến kết nối đất đai, lao động. Mục tiêu là khi nhà đầu tư đã quyết định thành lập doanh nghiệp tại Đồng Tháp, họ có thể đi vào hoạt động ngay, không bị cản trở bởi thủ tục hành chính.

Nhóm thứ tư: Phát triển thị trường và mở rộng không gian kinh doanh cho doanh nghiệp.

Doanh nghiệp chỉ thực sự phát triển khi có thị trường đủ lớn và cơ hội kết nối đủ rộng. Tỉnh sẽ tích cực hỗ trợ doanh nghiệp tham gia vào các chuỗi giá trị nông sản, chuỗi cung ứng logistics và mạng lưới thương mại biên giới – những lợi thế đặc thù mà Đồng Tháp có nhưng chưa khai thác hết tiềm năng. Đồng thời, tỉnh sẽ tăng cường kết nối doanh nghiệp địa phương với các doanh nghiệp đầu chuỗi, tập đoàn lớn đang đầu tư vào tỉnh; thúc đẩy liên kết doanh nghiệp theo ngành và theo cụm, tạo ra sức mạnh cộng hưởng thay vì cạnh tranh nội bộ.

Tôi muốn kết lại bằng một thông điệp rõ ràng: số lượng doanh nghiệp không phải là con số thống kê, đó là nguồn lực đóng góp cho sự phát triển của tỉnh, chúng tôi xem thành công của doanh nghiệp chính là thành công của tỉnh nhà.

- Cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh là một trong những giải pháp căn cơ đẩy mạnh thu hút đầu tư và phát triển doanh nghiệp, tuy nhiên một số chỉ số thành phần PCI của Đồng Tháp năm 2025 vẫn chưa như kỳ vọng. Tỉnh sẽ làm gì để tiếp tục duy trì các chỉ số thành phần tốt và cải thiện, nâng cao các chỉ số thành phần còn thấp điểm, thưa ông?

PCI là thước đo quan trọng phản ánh chất lượng điều hành kinh tế và cảm nhận thực tế của doanh nghiệp, chứ không phải bảng thành tích trên văn bản. Tỉnh Đồng Tháp luôn coi trọng PCI và nhìn nhận thẳng thắn kết quả năm 2025: có những điểm chúng tôi làm tốt, có những điểm chúng tôi chưa đáp ứng được kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp. Đây là bài học để điều chỉnh, không phải để biện minh.

Nhìn tổng thể, Đồng Tháp vẫn giữ được thế mạnh ở những khâu tạo điều kiện ban đầu cho doanh nghiệp: thủ tục gia nhập thị trường thông thoáng, môi trường pháp lý tương đối ổn định, thái độ của chính quyền với doanh nghiệp nhìn chung cởi mở. Đó là nền tảng cần tiếp tục giữ vững. Nhưng ở chiều ngược lại, chúng tôi thẳng thắn nhìn nhận: chính quyền chưa đủ chủ động trong đồng hành và hỗ trợ doanh nghiệp sau khi họ đi vào hoạt động; doanh nghiệp còn gặp khó trong tiếp cận vốn, đất đai, thị trường; tính minh bạch và chi phí không chính thức vẫn là mối lo chưa được giải quyết triệt để. Nói ngắn gọn: chúng tôi tạo cửa vào tốt, nhưng đồng hành trên đường chưa đủ tầm.

Quan điểm của tỉnh là: PCI phải cải thiện từ thực chất hành động, không phải từ báo cáo số liệu.

Về duy trì các chỉ số tốt, tỉnh sẽ thể chế hóa những gì đang làm tốt thành quy trình vận hành thường xuyên và ổn định, không để kết quả phụ thuộc vào nỗ lực của từng cá nhân hay từng thời kỳ lãnh đạo. Cải cách hành chính, thái độ phục vụ tích cực và sự thân thiện của chính quyền với doanh nghiệp phải trở thành chuẩn mực văn hóa của bộ máy, chứ không phải điểm cộng ngẫu nhiên.

Về cải thiện các chỉ số còn yếu, tỉnh xác định bốn hướng hành động ưu tiên:

Thứ nhất, chuyển mạnh từ chính quyền quản lý sang chính quyền kiến tạo, đây là thay đổi căn bản nhất mà chúng tôi phải thực hiện. Kiến tạo không phải khẩu hiệu, mà là bộ máy phải chủ động nhận diện khó khăn của doanh nghiệp, không chờ họ lên tiếng mới xử lý. Tỉnh sẽ tiếp tục phát huy và nâng chất các mô hình đã có như Cà phê Doanh nhân, Tổ tiếp xúc đầu tư của Chủ tịch UBND tỉnh, đồng thời lan tỏa tinh thần đó xuống cấp sở, ngành, cấp xã - nơi doanh nghiệp tiếp xúc hàng ngày với bộ máy.

Thứ hai, nâng thực chất chất lượng hỗ trợ doanh nghiệp, chuyển từ hỗ trợ đại trà, hình thức sang hỗ trợ có địa chỉ, có kết quả đo lường được. Tỉnh sẽ đẩy mạnh hỗ trợ pháp lý, tư vấn thị trường, kết nối đối tác và tiếp cận công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh được phát huy vai trò như một kênh phản hồi trực tiếp, thực chất đến lãnh đạo tỉnh.

Thứ ba, tháo gỡ thực chất các điểm nghẽn về vốn và đất đai. Đây là rào cản lớn nhất ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư và mở rộng sản xuất của doanh nghiệp. Tỉnh sẽ vận hành hiệu quả hơn các quỹ hỗ trợ cho SME, đẩy nhanh hoàn thiện thông tin quy hoạch đất đai minh bạch, dễ tiếp cận, rút ngắn thực chất thời gian thực hiện thủ tục liên quan.

Thứ tư, không khoan nhượng với nhũng nhiễu và chi phí không chính thức. Tỉnh sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi gây phiền hà cho doanh nghiệp; đồng thời triển khai đánh giá sự hài lòng theo thời gian thực và công khai kết quả, để áp lực cải thiện đến từ bên trong bộ máy chứ không chỉ từ thanh tra, kiểm tra bên ngoài.

Khu vực kinh tế tư nhân của Đồng Tháp, dù đang đối mặt với môi trường điều hành còn nhiều điểm cần cải thiện, vẫn cho thấy sức sống và tinh thần kinh doanh rất đáng trân trọng. Đó là nền tảng để chúng tôi tự tin rằng: nếu chính quyền làm đúng việc của mình, thì doanh nghiệp sẽ bứt phá. Trách nhiệm đó thuộc về bộ máy và chúng tôi không né tránh. Đồng Tháp xác định cải thiện môi trường kinh doanh không phải vì thứ hạng, mà vì đó là nghĩa vụ của chính quyền với cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Doanh nghiệp phát triển bền vững – tỉnh mới phát triển. Đó là logic mà chúng tôi quán triệt xuyên suốt trong điều hành.

Trân trọng cảm ơn ông!

Phan Nam - Lê Trang