Nghiên cứu - Trao đổi
Tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục ngành sữa
Mặc dù công tác cải cách thủ tục hành chính đã đạt nhiều kết quả tích cực, doanh nghiệp ngành sữa cho rằng vẫn còn một số quy định chưa phù hợp với nguyên tắc quản lý rủi ro.
Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tập trung rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương. Bộ là một trong ba Bộ được Chính phủ biểu dương vì đạt và vượt các chỉ tiêu được giao, đồng thời được giao xây dựng các Nghị quyết riêng về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Về kết quả cụ thể, Bộ đã cắt giảm được 8.987 ngày giải quyết thủ tục hành chính, tương ứng giảm 53,39%; tiết kiệm khoảng 5.310 tỷ đồng chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, tương ứng giảm 54,73%. Số thủ tục hành chính cấp Bộ giảm từ 267 xuống còn 148. Đồng thời, Bộ đã thực hiện phân cấp 58 thủ tục, bãi bỏ 108 thủ tục và đơn giản hóa 88 thủ tục thuộc nhiều lĩnh vực.
Đối với điều kiện kinh doanh, Bộ đã bãi bỏ 13 trong tổng số 40 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và thu hẹp 3 ngành nghề, đạt tỷ lệ cắt giảm 36,25%, vượt yêu cầu tối thiểu mà Trung ương đề ra.
Dù ghi nhận những kết quả tích cực trong công tác cải cách thủ tục hành chính, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng vẫn còn nhiều quy định cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện nhằm bảo đảm mục tiêu giảm chi phí tuân thủ đi vào thực chất. Trong đó, ngành sữa - lĩnh vực có sự tham gia của nhiều cơ quan quản lý chuyên ngành - đang gặp không ít vướng mắc liên quan đến kiểm dịch, công bố sản phẩm và thực hiện các thủ tục hành chính sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Nhiều ý kiến cho rằng đây là những vấn đề cần sớm được tháo gỡ để tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Ông Tống Xuân Chinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam cho biết ngành sữa hiện chịu sự quản lý của nhiều cơ quan khác nhau. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý sữa tươi nguyên liệu; Bộ Công Thương quản lý hoạt động chế biến; còn Bộ Y tế quản lý các sản phẩm sữa có bổ sung vitamin, khoáng chất và các thành phần dinh dưỡng đặc thù.
Theo ông Chinh, một trong những nội dung cần được xem xét là quy định kiểm dịch đối với sản phẩm sữa. Hiện nay, tất cả các loại sữa và sản phẩm sữa đều thuộc diện phải kiểm dịch. Tuy nhiên, cách tiếp cận này chưa thực sự phù hợp với xu hướng quản lý hiện đại dựa trên đánh giá rủi ro, đồng thời làm phát sinh thêm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.
Phân tích cụ thể, ông Chinh cho biết sản phẩm sữa hiện được chia thành bốn nhóm chính gồm sữa tươi nguyên liệu, sữa lỏng đã qua chế biến, sữa bột và các sản phẩm sữa chế biến khác. Trong đó, các sản phẩm như sữa thanh trùng, sữa tiệt trùng hay sữa bột đều đã trải qua quy trình xử lý nhiệt nghiêm ngặt và được đóng gói kín trên dây chuyền công nghệ hiện đại nên nguy cơ mang mầm bệnh hoặc lây lan dịch bệnh là rất thấp.
Từ thực tế đó, Hiệp hội Sữa Việt Nam kiến nghị chỉ áp dụng kiểm dịch đối với sữa tươi nguyên liệu, đồng thời chuyển sang phương thức quản lý dựa trên đánh giá rủi ro đối với các sản phẩm đã qua chế biến. Theo Hiệp hội, cách tiếp cận này không chỉ phù hợp với thông lệ quốc tế mà còn góp phần giảm chi phí tuân thủ, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Bên cạnh những bất cập trong hoạt động kiểm dịch, ông Chinh cũng phản ánh một số khó khăn phát sinh sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương. Theo phản ánh của doanh nghiệp, nhiều giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm đã được cấp hợp pháp trước đây đang gặp vướng mắc trong quá trình sử dụng khi địa phương thực hiện sáp nhập hoặc thay đổi địa giới hành chính.
Theo ông, các giấy tờ đã được cơ quan có thẩm quyền cấp trước thời điểm điều chỉnh địa giới hành chính cần tiếp tục được công nhận và kế thừa đầy đủ giá trị pháp lý nhằm bảo đảm tính ổn định của hoạt động sản xuất, kinh doanh, tránh phát sinh thêm thủ tục hành chính không cần thiết.
Từ thực tiễn trên, Hiệp hội Sữa Việt Nam đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành hướng dẫn thống nhất để các địa phương triển khai đồng bộ, hạn chế tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách khác nhau. Đồng thời, cần có lộ trình nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, hoàn thiện cơ sở vật chất và điều kiện kỹ thuật tại địa phương nhằm bảo đảm việc phân cấp, phân quyền được thực hiện hiệu quả, thông suốt.
Liên quan đến việc hoàn thiện thể chế cho ngành sữa, TS Nguyễn Văn Trọng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam kiến nghị sớm xây dựng quy chuẩn quốc gia về sữa tươi nguyên liệu. Theo ông, hiện hoạt động thu mua sữa vẫn chủ yếu dựa trên các tiêu chuẩn riêng do doanh nghiệp chế biến ban hành, trong khi chưa có bộ quy chuẩn thống nhất làm căn cứ chung cho toàn ngành.
Điều này khiến người chăn nuôi gặp không ít rủi ro khi giá thu mua có thể bị điều chỉnh giảm đáng kể nếu một số chỉ tiêu kỹ thuật không đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Việc ban hành quy chuẩn quốc gia về sữa tươi nguyên liệu sẽ góp phần minh bạch hóa tiêu chí đánh giá chất lượng, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp chế biến và người chăn nuôi, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành sữa Việt Nam.