Công nghệ

Trào lưu “vibe coding” (xây dựng phần mềm bằng cách sử dụng ngôn ngữ tự nhiên ra lệnh cho AI lập trình) đang thu hẹp khoảng cách từ ý tưởng đến sản phẩm từ hàng tháng xuống còn vài giờ đồng hồ. Các nhà điều hành doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) đang đứng trước một ảo giác: AI có thể thay thế toàn bộ hạ tầng công nghệ phức tạp bằng vài câu lệnh ngôn ngữ tự nhiên. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy một hậu quả ngược lại. Ông Võ Thanh Mỹ - Nhà sáng lập, CEO Navee cho biết, nhiều chủ doanh nghiệp hiện nay đặt câu hỏi về chi phí phần mềm khi thấy AI lập trình hệ thống CRM hoàn chỉnh chỉ trong 30 phút đến 1 tiếng. Sự so sánh này bỏ qua thực tế rằng một hệ thống quản trị khách hàng cần tính ổn định lâu dài, không phải một giao diện hào nhoáng được dựng lên trong chốc lát.

Khi tốc độ được ưu tiên tuyệt đối, các khâu thẩm định về an toàn, pháp lý và tính tương thích bị bỏ qua. Một quản lý tiếp thị không có nền tảng kỹ thuật có thể xây dựng ứng dụng khách hàng trong hai ngày, nhưng không ai chịu trách nhiệm về việc liệu ứng dụng đó có bảo mật dữ liệu hay không. Hệ thống quản trị truyền thống dựa trên sự kiểm soát đa tầng hiện đang bị vô hiệu hóa trước khả năng sản xuất mã nguồn hàng loạt của AI.

Thế nhưng, chi phí tiết kiệm được từ tự lập trình bằng AI thường bị nuốt chửng bởi chi phí khắc phục hậu quả. Doanh nghiệp đối mặt tình trạng “nợ kỹ thuật” do mã nguồn tạo ra nhanh nhưng thiếu cấu trúc hoặc chứa lỗi logic tiềm ẩn. Công thức “thuê lập trình viên thiếu kinh nghiệm kết hợp công cụ AI rồi thuê chuyên gia dọn dẹp” đang tạo ra gánh nặng tài chính lớn hơn việc tuyển dụng nhân sự chất lượng cao ngay từ đầu.

Sự thiếu hụt hiểu biết về các hạn chế vận hành thực tế khiến các ứng dụng từ vibe coding trở nên nguy hiểm. AI không biết về quy định pháp lý địa phương hay độ nhạy cảm của dữ liệu nội bộ. Sai lầm tại dịch vụ AI Replit là một cảnh báo đắt giá, AI agent hoạt động thiếu kiểm soát đã xóa sạch cơ sở dữ liệu sản phẩm, ảnh hưởng đến hồ sơ của hơn 1.100 công ty chỉ trong vài giây. Đối với một SME, một sự cố tương tự có thể dẫn đến việc dừng hoạt động toàn bộ hệ thống kinh doanh mà không có khả năng phục hồi tức thời.

Kỳ vọng AI thay thế ngay lập tức các giải pháp quản trị số truyền thống được xem là một “sự sao nhãng” gây khó khăn cho sự phát triển bền vững. Ông Võ Thanh Mỹ nhận định sự dịch chuyển vội vã từ CRM sang ERP và nay là AI tạo ra sự chồng chéo trong các quyết định quản trị. Doanh nghiệp mải mê đuổi theo các công cụ mới mà quên mất rằng việc chuyển đổi số phải là 1 quá trình lâu dài và bài bản.

Bà Trương Thị Hoài Mơ, Giám đốc kinh doanh Bravo HCM khẳng định, các sản phẩm từ AI hiện thiếu dịch vụ hậu mãi và khả năng đồng hành dài hạn. Một hệ thống công nghệ bền vững cần sự hỗ trợ liên tục, điều mà các công cụ tự vận hành chưa thể đáp ứng. Bài học từ Klarna cho thấy sự lạc quan quá mức vào AI có thể dẫn đến sai lầm nhân sự. Công ty này từng công bố có trợ lý AI làm việc tương đương hàng trăm nhân viên nhưng sau đó phải thuê lại nhân sự con người để cân bằng vận hành.

Ngược lại, hiệu quả thực tế chỉ xuất hiện khi AI được dùng để giải quyết các bài toán cụ thể và có dữ liệu sạch. Ông Trần Hoàng Quân - Giám đốc tuyển sinh UpGrad dẫn chứng hãng kính Lenskart đạt doanh thu 14 triệu đô vào tháng 5/2026 nhờ dùng AI phân tích lưu lượng giao thông để tự động tìm mặt bằng kinh doanh. Thành công này đến từ việc dùng AI như một công cụ tối ưu hóa trên nền tảng dữ liệu có sẵn, thay vì kỳ vọng nó tự vận hành toàn bộ doanh nghiệp.

Để thoát khỏi bẫy “kỳ vọng quá đà” vào AI, lãnh đạo doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ “ứng dụng nhanh” sang “sẵn sàng quản trị”. Bà Trương Thị Hoài Mơ kiến nghị, nhà điều hành phải xác định rõ nhu cầu thực tế và định hướng phát triển tương lai trước khi đưa AI vào hệ thống. AI không phải là phép màu thay thế tư duy chiến lược của người lãnh đạo.

Các sản phẩm tạo ra từ AI chỉ nên dừng ở mức thử nghiệm ý tưởng. Chúng có tác dụng trình diễn và thử nghiệm nhưng cần được chuyên gia cấu trúc lại hoặc xây dựng lại hoàn toàn trước khi vận hành thực tế. Việc đưa trực tiếp các mã nguồn do AI viết vào hệ thống kinh doanh cốt lõi là hành động mạo hiểm thiếu trách nhiệm.

SME không nhất thiết phải hiểu sâu về kỹ thuật, nhưng phải sở hữu năng lực phân biệt được đâu là một bản demo hào nhoáng và đâu là một hệ thống đủ tiêu chuẩn để phục vụ khách hàng. Sự bền vững của doanh nghiệp trong kỷ nguyên AI không nằm ở việc sở hữu công cụ mạnh nhất, mà ở việc duy trì một hệ thống phán đoán trưởng thành trước mọi sự thay đổi của công nghệ.

Quân Bảo