Nghiên cứu - Trao đổi

Bên cạnh những kiến nghị liên quan đến quản lý ngành sữa, nhiều hiệp hội và doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp cũng đề xuất tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và loại bỏ các quy định không còn phù hợp. Đặc biệt, trong lĩnh vực chăn nuôi, thức ăn chăn nuôi, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng vẫn còn nhiều thủ tục kiểm tra chuyên ngành, quy định quản lý nguyên liệu và khảo nghiệm sản phẩm gây phát sinh chi phí, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam đánh giá cao việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường thời gian qua đã triển khai nhiều cải cách lớn về thủ tục hành chính, trong đó có việc đẩy mạnh phân cấp cho địa phương và rà soát các quy định liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp. Những thay đổi này đã góp phần giảm bớt gánh nặng thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh trong ngành nông nghiệp.

Tuy nhiên, theo ông Sơn, quá trình thực thi tại địa phương vẫn còn một số điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ. Trước hết là sự thiếu thống nhất trong cách hiểu và tiêu chí xử lý hồ sơ, đặc biệt đối với nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Có những trường hợp cùng một loại sản phẩm nhưng được giải quyết nhanh tại địa phương này, trong khi ở địa phương khác lại bị yêu cầu bổ sung hồ sơ, giấy tờ, làm kéo dài thời gian xử lý. Nguyên nhân một phần xuất phát từ sự khác biệt về năng lực chuyên môn cũng như mức độ ứng dụng công nghệ thông tin giữa các địa phương.

Một vướng mắc khác là tình trạng quá tải và thiếu nhân lực chuyên môn ở cấp cơ sở. Nhiều cán bộ chịu áp lực trách nhiệm pháp lý nên có tâm lý thận trọng quá mức, dẫn tới việc xử lý hồ sơ chậm hoặc yêu cầu bổ sung nhiều thủ tục. Điều này không chỉ làm tăng chi phí tuân thủ mà còn khiến doanh nghiệp trong lĩnh vực chăn nuôi, thú y và thức ăn chăn nuôi bỏ lỡ cơ hội xuất nhập khẩu hoặc mở rộng thị trường.

Bên cạnh đó, hạ tầng và cơ sở vật chất ở một số địa phương còn hạn chế, khiến việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ mất nhiều thời gian. Với các doanh nghiệp lớn có nhiều nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi ở nhiều tỉnh, việc phải làm việc với nhiều đầu mối địa phương khác nhau cũng gây lúng túng và thiếu thống nhất.

Theo đó, Hiệp hội đề nghị bãi bỏ quy định kiểm tra chất lượng nguyên liệu đầu vào đối với doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất thức ăn chăn nuôi. Lý do là doanh nghiệp đã phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra thị trường, đồng thời thường xuyên chịu sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước.

Đối với thủ tục kiểm tra giảm, Hiệp hội kiến nghị triển khai hoàn toàn trên môi trường điện tử thông qua cơ chế một cửa, thay vì vẫn duy trì việc nộp hồ sơ giấy như hiện nay. Đồng thời, cần xem xét bãi bỏ quy định về thời hạn sử dụng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, giao doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm trong việc quản lý và bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Về danh mục nguyên liệu thức ăn được phép sử dụng, ông đề xuất thay đổi cách tiếp cận, chỉ ban hành danh mục cấm sử dụng, thay vì quản lý theo danh mục được phép.

Ngoài ra, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam cho rằng còn tình trạng trùng lặp, chồng chéo trong đánh giá điều kiện sản xuất thức ăn bổ sung và sản phẩm xử lý môi trường. Với khảo nghiệm phụ gia, Hiệp hội đề nghị bỏ hoặc đơn giản hóa thủ tục đối với những phụ gia như enzyme, probiotic đã được EU hoặc các thị trường có tiêu chuẩn cao công nhận và lưu hành thương mại.

Trong khi đó, TS Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam nhấn mạnh, các thủ tục hành chính trong lĩnh vực chăn nuôi cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm tính thống nhất trong thực thi, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau, gây khó khăn cho doanh nghiệp. Theo ông, việc phân cấp cho địa phương là cần thiết nhưng không nên chuyển những vướng mắc từ cấp Trung ương xuống cơ sở.

Ông Dương đề xuất bãi bỏ quy định đăng ký kiểm dịch trước, bởi hoạt động kiểm dịch có thể thực hiện trực tiếp tại cửa khẩu theo quy định. Đồng thời, cần xem xét bãi bỏ các giấy chứng nhận hành nghề không cần thiết đối với những người đã được đào tạo chuyên môn như kỹ sư chăn nuôi, bác sĩ thú y.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam kiến nghị rà soát quy định chỉ định phòng thí nghiệm, chỉ áp dụng đối với các lĩnh vực có rủi ro cao, còn lại nên mở rộng công nhận các đơn vị đủ điều kiện nhằm tránh ách tắc và hạn chế độc quyền.

Theo ông Dương, cơ quan quản lý cần áp dụng đúng nguyên tắc quản lý rủi ro, tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến an toàn, môi trường và sức khỏe con người, thay vì can thiệp sâu vào chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần thống nhất đầu mối quản lý môi trường để giảm chồng chéo, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động.

Yến Nhung