Quản trị

Những khảo sát do các tổ chức lớn trên toàn cầu thực hiện đều chỉ ra một thay đổi lớn trong triển khai văn hoá tại doanh nghiệp. Đó là văn hoá được lượng hoá bằng lợi nhuận kinh tế mà doanh nghiệp đạt được. Yếu tố này đã thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư hơn cho văn hoá cũng như nâng tầm vị thế quan trọng của văn hoá trong chiến lược phát triển doanh nghiệp.

Thành tố chiến lược tạo lợi thế cạnh tranh

Khảo sát nổi bật của Đại học Harvard nhấn mạnh: Chiến lược và văn hoá là hai trong số những đòn bẩy chính được các nhà lãnh đạo cấp cao sử dụng trong hành trình không ngừng nghỉ nhằm duy trì sự ổn định và hiệu quả của tổ chức.

Đặc biệt, tác động của văn hoá không chỉ được nhận định chung chung mà có thể “cân đong đo đếm” qua lợi nhuận, hiệu suất mà doanh nghiệp đạt được. Con số này được đưa ra từ khảo sát năm 2021 cho thấy, những doanh nghiệp có văn hóa mạnh thường đạt hệ số sinh lời cao gấp 1,3 - 1,8 lần, tức trung bình khoảng 1,5 lần so với doanh nghiệp có văn hóa yếu hơn.

Tương tự, Mc Kinsey&Company qua nghiên cứu thực hiện năm 2022 cũng chỉ ra, các doanh nghiệp có mức độ phù hợp cao giữa văn hoá tổ chức và chiến lược kinh doanh sẽ đạt mục tiêu tài chính và vận hành cao hơn 30% so với những doanh nghiệp không đồng bộ 2 yếu tố trên. Những số liệu lượng hoá cụ thể này đã minh chứng: văn hoá không phải là chi phí mà đang trở thành tài sản sinh lời. Những giá trị vô hình được kết tinh trong văn hoá như uy tín, niềm tin, chuẩn mực kinh doanh… là các thành tố chiến lược tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Đồng lãnh đạo toàn cầu về nhân sự và tổ chức tại PwC Bhushan Sethi cho biết: các tổ chức coi văn hoá là yếu tố khác biệt và lợi thế cạnh tranh sẽ duy trì tinh thần cộng đồng tốt hơn, đổi mới thành công hơn, đáp ứng nhu cầu khách hàng và tạo ra kết quả kinh doanh tốt hơn. Vì vậy, văn hoá ngày càng được ưu tiên trong các chương trình nghị sự của lãnh đạo. Theo đó, 71% các giám đốc điều hành tham gia khảo sát của PwC tin rằng văn hoá doanh nghiệp quan trọng hơn chiến lược hoặc mô hình hoạt động của tổ chức đối với hiệu quả hoạt động. 85% lãnh đạo cấp cao nhận thấy văn hoá doanh nghiệp giúp các sáng kiến thay đổi thành công.

Tại Việt Nam, cùng với những thay đổi tích cực của môi trường đầu tư kinh doanh, cộng đồng doanh nghiệp ngày càng phát triển và tăng trưởng hiệu quả. Đồng thời với quá trình là mức độ quan tâm ngày càng nhiều hơn đến việc xây dựng văn hoá doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh gắn với thực hành các tiêu chí phát triển bền vững, ESG.

Hiện thực hóa văn hóa trong doanh nghiệp

Để tạo dựng văn hoá doanh nghiệp như mong muốn không phải doanh nghiệp nào cũng thực hiện được ngay. Chia sẻ tại diễn đàn thường niên về văn hóa với doanh nghiệp, ông Giản Tư Trung - Chủ tịch Học viện quản lý PACE, Viện trưởng Giáo dục IRED đề cập một số nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp gặp khó trong xây dựng văn hóa. Đó là thiếu nhận thức sâu sắc, thống nhất về văn hóa doanh nghiệp, văn hóa kinh doanh; thiếu tầm nhìn rõ ràng về văn hóa gắn với tầm nhìn của doanh nghiệp, với doanh nghiệp lớn thường đi kèm với tầm nhìn của quốc gia.

Bên cạnh đó là thiếu phương pháp khoa học nên việc kiến tạo văn hóa chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và trực giác, khó mang lại thành công; thiếu những giải pháp cụ thể để hiện thực hóa văn hóa doanh nghiệp.

Trong những nguyên nhân trên, bao trùm nhất là thiếu sự thấu hiểu về văn hoá trong các cấp tại doanh nghiệp. Điều này dẫn đến một tình trạng: lãnh đạo tâm huyết và quyết tâm xây dựng văn hóa doanh nghiệp nhưng khi triển khai, đội ngũ cấp trung, cấp dưới, thậm chí là nhân viên “dị ứng”, thiếu đồng thuận xây dựng văn hóa, nhất là trong bối cảnh “nhà đang bao việc rồi”.

Rõ ràng, văn hóa đang mang lại doanh thu, lợi nhuận cho doanh nghiệp nhưng đó là chuyện của chủ doanh nghiệp. Vậy làm sao để văn hóa doanh nghiệp mang lại lợi ích cho các cấp lãnh đạo và nhân viên? Trả lời câu hỏi này, ông Giản Tư Trung cho rằng, văn hóa kinh doanh cần được đi vào doanh nghiệp, đi vào từng cá nhân một cách tự nhiên, thấm dần như hít thở khí trời mà không cần một thể chế hay các hình thức tạo áp lực, bằng mục tiêu. Điều này cũng có nghĩa là doanh nghiệp cần nâng tầm quản trị bằng văn hóa thay cho các phương pháp quản trị kinh điển bằng luật lệ hay mục tiêu. Giải pháp quan trọng, cần làm cho nhân viên cảm nhận được sống hạnh phúc và làm người tử tế. Hạnh phúc trong doanh nghiệp bắt đầu những việc làm tử tế trong môi trường kinh doanh - kiếm tiền bằng cách phụng sự xã hội thông qua các sản phẩm, dịch vụ tốt lành. Theo ông Giản Tư Trung, đây là một cách định nghĩa lại khái niệm kinh doanh, khái niệm về sự tử tế trong doanh nghiệp.

Nhấn mạnh việc thực hiện văn hoá doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố con người, nhất là những người đứng đầu doanh nghiệp tiên phong, định hướng, dẫn dắt thực hành văn hoá doanh nghiệp, ông Giản Tư Trung cho rằng, thế hệ doanh nhân mới được định hình, ngoài năng lực lãnh đạo hay tài năng kinh doanh, cần có chiều sâu văn hóa, tính nhân bản và tinh thần ái quốc.

Những doanh nhân này dấn thân vì khát vọng kiến quốc với tâm niệm kinh doanh là kiếm tiền bằng cách phụng sự xã hội thông qua việc cung cấp các sản phẩm, dịch vụ tốt lành..

Hạnh Lê