Phân tích - Bình luận
Tham vọng thiết bị của ChatGPT "lung lay" sau vụ kiện của Apple
Apple đã kiện OpenAI với cáo buộc chiếm dụng bí mật thương mại, đưa cuộc đua thiết bị AI cá nhân ra trước tòa án liên bang Mỹ khi mà sản phẩm đầu tiên của công ty còn chưa ra mắt.
Đơn kiện nộp ngày 10/7 lên Tòa án Liên bang Khu vực Bắc California nhắm vào OpenAI Foundation, OpenAI Group PBC, công ty phần cứng io Products, cùng hai cựu nhân viên Apple. Apple yêu cầu bồi thường và một lệnh cấm sơ bộ buộc các bị đơn ngừng sử dụng công nghệ của hãng và hoàn trả bí mật thương mại.
Vụ kiện đánh dấu sự đổ vỡ của mối quan hệ từng được công bố rầm rộ năm 2024, khi ChatGPT được tích hợp vào hệ điều hành iPhone và Tổng giám đốc OpenAI Sam Altman tới trụ sở Apple dự lễ ra mắt. Vụ việc cũng bổ sung thêm rủi ro pháp lý mới cho OpenAI giữa lúc công ty chuẩn bị cho đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).
Hai bị đơn cá nhân
Hai cá nhân bị nêu tên là Tang Yew Tan, Giám đốc phần cứng của OpenAI, và Chang Liu, kỹ sư điện hệ thống cấp cao. Tan làm việc 24 năm tại Apple, chức vụ cuối là Phó chủ tịch thiết kế sản phẩm iPhone và Apple Watch. Liu gắn bó với Apple 8 năm trước khi chuyển sang OpenAI đầu năm 2026.
Theo hồ sơ tòa án, Tan đã tự gửi thông tin về các nhà cung ứng của Apple vào hộp thư cá nhân trong những tháng trước khi nghỉ việc. Trong vai trò tuyển dụng tại OpenAI, ông bị cáo buộc dùng tên mã dự án nội bộ của Apple để khai thác thêm thông tin từ ứng viên, yêu cầu ứng viên mang linh kiện thật tới buổi phỏng vấn, và phân phát tài liệu về quy trình bảo mật khi nghỉ việc.
Liu bị cáo buộc không trả lại laptop do công ty cấp, sau đó khai thác một lỗi xác thực để tiếp tục truy cập thư mục mạng nội bộ và tải về tài liệu kỹ thuật về các sản phẩm chưa công bố. Đơn kiện trích lại tin nhắn Liu gửi một đồng nghiệp cũ, trong đó ông tỏ ra thích thú khi phát hiện mình vẫn vào được hệ thống.
Apple còn cáo buộc OpenAI đã yêu cầu một đối tác gia công thực hiện một kỹ thuật hoàn thiện kim loại do Apple phát minh, trong khi khiến đối tác này tin rằng OpenAI đã có sự cho phép của Apple.
"Mảng phần cứng non trẻ của OpenAI giờ đứng trên nền móng lung lay nhất", luật sư của Apple viết trong hồ sơ.
OpenAI bác bỏ cáo buộc. "Chúng tôi không quan tâm tới bí mật thương mại của công ty khác", người phát ngôn Drew Pusateri nói.
Jony Ive, cựu Giám đốc thiết kế Apple và người sáng lập io Products, không bị nêu tên trong đơn kiện và không bị cáo buộc sai phạm.
Giấc mơ đầy thách thức của OpenAI
Tham vọng phần cứng của OpenAI khởi động từ thương vụ mua io Products, được công bố với giá trị khoảng 6,5 tỷ USD và thanh toán hoàn toàn bằng cổ phiếu. Thương vụ mang về hơn 50 kỹ sư và nhà thiết kế, phần lớn là người cũ của Apple.
OpenAI chưa công bố chính thức bất kỳ chi tiết nào về sản phẩm. Altman cho biết hồi tháng 11/2025 rằng công ty đã hoàn thành các nguyên mẫu đầu tiên. Các nguồn tin chuỗi cung ứng được báo chí Đài Loan dẫn lại mô tả một thiết bị không màn hình, kích thước nhỏ, giao tiếp chủ yếu bằng giọng nói, tên nội bộ là Project Gumdrop, với lịch ra mắt trong khoảng 2026 tới 2027.
Cũng theo các nguồn tin này, OpenAI đã chuyển đơn hàng gia công từ Luxshare sang Foxconn vì không muốn thiết bị được lắp ráp tại Trung Quốc đại lục, với địa điểm được nhắc tới là Việt Nam hoặc Mỹ.
Apple từ lâu đã sản xuất AirPods, Apple Watch và iPad tại Việt Nam. Foxconn, đối tác được nhắc tới trong kế hoạch sản xuất thiết bị của OpenAI, cũng đặt nhiều nhà máy tại đây.
Nếu một hạng mục thiết bị AI cá nhân thực sự hình thành, nhu cầu lắp ráp sẽ tăng bất kể ai thắng kiện, và Việt Nam có thể sẽ là một trong số ít địa bàn có sẵn năng lực gia công chính xác để đón các hợp đồng đó, qua đó bổ sung động lực cho xuất khẩu điện tử và tăng trưởng kinh tế.
Cuộc chiến nhân sự
Quan hệ giữa hai công ty nguội đi kể từ khi OpenAI bước vào ngành phần cứng. Apple cho biết hơn 400 cựu nhân viên của hãng hiện làm việc tại OpenAI. Đợt tuyển dụng vẫn tiếp diễn tới tháng 6, khi OpenAI đưa được Giám đốc mảng kính thông minh của Apple về công ty.
Ở chiều ngược lại, bản nâng cấp Siri mà Apple ra mắt trong năm nay dùng mô hình Gemini của Google thay vì công nghệ OpenAI. Hồi tháng 5, một nguồn tin cho biết OpenAI cũng đang cân nhắc phương án pháp lý với Apple liên quan tới cách thỏa thuận đối tác được triển khai. Apple từ chối bình luận về việc vụ kiện có ảnh hưởng tới quan hệ hợp tác hiện tại hay không.
"Apple nhìn thấy OpenAI chuyển từ đối tác sang đối thủ tiềm tàng", Paolo Pescatore, nhà phân tích tại PP Foresight, nhận định. Theo ông, ngay cả khi các cáo buộc không được chứng minh, vụ kiện vẫn có thể làm chậm tham vọng phần cứng của OpenAI.
Vụ kiện diễn ra ít lâu sau khi OpenAI thắng vụ tranh chấp với Elon Musk, khi bồi thẩm đoàn liên bang kết luận ông đã khởi kiện quá muộn. Trước đó, mảng phần cứng của OpenAI cũng từng đối mặt cáo buộc liên quan tới bí mật thương mại từ startup iyO.
Đợt IPO của OpenAI được giới đầu tư kỳ vọng là một trong những thương vụ lớn nhất từ trước tới nay. Một tranh chấp sở hữu trí tuệ nhắm thẳng vào mảng kinh doanh mới nhất là loại rủi ro sẽ được các nhà đầu tư tổ chức đưa vào mô hình định giá.