Kiến nghị
Cần làm rõ cơ sở bổ sung ngành, nghề cấm và kinh doanh có điều kiện
VCCI cho rằng cần làm rõ cơ sở của một số đề xuất bổ sung ngành nghề mới, đồng thời mạnh dạn loại bỏ những điều kiện kinh doanh không còn phù hợp nhằm bảo đảm môi trường đầu tư thông thoáng.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản gửi Bộ Tư pháp góp ý đối với Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư (Dự thảo).
Theo VCCI, việc tiếp tục rà soát, cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thể hiện quyết tâm rất lớn của Đảng và Nhà nước trong việc phá bỏ các rào cản gia nhập thị trường, cắt giảm thủ tục hành chính và tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo tiếp tục đề xuất bãi bỏ nhiều ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong Dự thảo.
Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất và phù hợp với các nguyên tắc của Luật Đầu tư, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc một số nội dung.
Đối với đề xuất bổ sung hoạt động "kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, ngoài mục đích y tế" vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, VCCI đồng tình với việc cần kiểm soát chặt chẽ do hoạt động này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người.
Tuy nhiên, theo VCCI, khí N2O đang là nguyên liệu để sản xuất của một số sản phẩm, hàng hóa. Hiện nay, pháp luật chuyên ngành đã có những quy định điều chỉnh đối với hoạt động kinh doanh liên quan đến N2O. Vì vậy, Dự thảo cần phân định rõ phạm vi của hoạt động bị cấm với các hoạt động kinh doanh N2O hợp pháp trong công nghiệp, thực phẩm, công nghệ... nhằm tránh gây rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, VCCI cũng bày tỏ băn khoăn trước đề xuất bổ sung ngành nghề "kinh doanh dịch vụ thị thực của nhà đầu tư nước ngoài" vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Theo VCCI, hồ sơ dự thảo chưa làm rõ bản chất của hoạt động kinh doanh này cũng như chưa chứng minh được hoạt động đó tác động đến lợi ích công cộng nào theo quy định của Luật Đầu tư. Trong khi đó, các rủi ro được nêu trong tờ trình như bảo vệ dữ liệu cá nhân, quản lý người nước ngoài hay bảo đảm an ninh trật tự đều đã có cơ chế điều chỉnh thông qua pháp luật chuyên ngành.
VCCI cũng lưu ý, Dự thảo chưa đưa ra các điều kiện kinh doanh dự kiến áp dụng đối với ngành nghề này, khiến việc đánh giá tính cần thiết, hợp lý và hiệu quả của biện pháp quản lý là chưa có cơ sở.
Bên cạnh đó, lập luận cho rằng hoạt động kinh doanh dịch vụ thị thực của doanh nghiệp nước ngoài "chưa có cơ sở pháp lý" cũng chưa thực sự thuyết phục. Theo quy định hiện hành của Luật Đầu tư năm 2025, đây không phải là ngành nghề thuộc danh mục hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nên về nguyên tắc được xem là ngành nghề kinh doanh thông thường.
Từ những phân tích trên, VCCI đề nghị chưa bổ sung ngành nghề này vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Trường hợp vẫn thấy cần thiết, cơ quan soạn thảo cần bổ sung đầy đủ đánh giá về sự cần thiết, tính hợp lý và tác động theo đúng yêu cầu của Nghị định số 96/2026/NĐ-CP.
Đối với đề xuất bãi bỏ 56 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, VCCI đánh giá đây là bước cải cách rất tích cực. Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng vẫn còn một số ngành nghề cần tiếp tục được đưa ra khỏi Phụ lục IV của Luật Đầu tư.
Cụ thể, với hoạt động xuất khẩu gạo, VCCI cho rằng mục tiêu bảo đảm an ninh lương thực đã được điều chỉnh thông qua nhiều quy định quản lý chuyên ngành. Trong khi đó, các điều kiện kinh doanh hiện hành như yêu cầu về kho chứa hay cơ sở xay xát chủ yếu liên quan đến điều kiện hoạt động của doanh nghiệp, chưa thực sự gắn với các mục tiêu bảo vệ lợi ích công cộng theo Luật Đầu tư.
Nếu mục tiêu quản lý nhằm bảo đảm chất lượng gạo xuất khẩu thì công cụ phù hợp nên là hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế kiểm soát chất lượng sản phẩm thay vì điều kiện kinh doanh đối với thương nhân xuất khẩu. Vì vậy, VCCI đề nghị loại bỏ hoạt động xuất khẩu gạo khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Đối với hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài tại Việt Nam, VCCI cho rằng ngành nghề này đã được điều chỉnh trong danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Việc tiếp tục duy trì trong Phụ lục IV là chưa hợp lý và dễ dẫn đến chồng chéo trong cơ chế quản lý.
Một nội dung khác cũng được VCCI kiến nghị xem xét là hoạt động nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm, sửa chữa, bảo dưỡng tàu bay không người lái (UAV).
Theo VCCI, các nguy cơ về quốc phòng, an ninh hay an toàn hàng không chủ yếu phát sinh từ quá trình sử dụng UAV chứ không phải từ hoạt động nghiên cứu, chế tạo. Vì vậy, việc áp dụng điều kiện kinh doanh ngay từ khâu nghiên cứu, sản xuất là chưa thật sự cần thiết.
Trong bối cảnh UAV ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nông nghiệp, giao thông, môi trường, cứu hộ và nhiều lĩnh vực dân sự khác, việc yêu cầu giấy phép đối với hoạt động nghiên cứu, chế tạo có thể làm hạn chế đổi mới sáng tạo, cản trở sự phát triển của ngành công nghiệp UAV trong nước cũng như việc huy động nguồn lực khoa học, công nghệ từ khu vực tư nhân. Từ đó, VCCI đề nghị cân nhắc đưa hoạt động nghiên cứu, chế tạo, thử nghiệm, sửa chữa và bảo dưỡng UAV ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.