Kinh tế thế giới

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng toàn cầu đang thúc đẩy một làn sóng đầu tư mới vào lĩnh vực khoa học sức khỏe. Thay vì chỉ cạnh tranh ở các thực phẩm hay đồ uống truyền thống, nhiều tập đoàn đa quốc gia đang chuyển hướng sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như thực phẩm bổ sung, vitamin, đồ uống chức năng, dinh dưỡng chuyên biệt và chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Đông Nam Á được đánh giá là một trong những thị trường hưởng lợi lớn nhất từ xu hướng này nhờ quy mô dân số gần 700 triệu người, tốc độ tăng trưởng tầng lớp trung lưu thuộc nhóm cao nhất thế giới và nhận thức ngày càng cao về chăm sóc sức khỏe sau đại dịch COVID-19.

Mới đây, tập đoàn đồ uống Nhật Bản Kirin Holdings cho biết sẽ tăng tốc mở rộng hoạt động kinh doanh khoa học sức khỏe tại châu Á - Thái Bình Dương thông qua công ty con Kirin Health Science International (KHSI).

Tập đoàn này đặt mục tiêu đạt 150 tỷ yên (khoảng 920 triệu USD) doanh thu từ thị trường quốc tế vào năm 2030, trong đó Đông Nam Á dự kiến đóng góp khoảng 60%.

Việt Nam được Kirin xác định là một trong những thị trường trọng điểm. Tập đoàn này dự kiến tích hợp hoạt động của Blackmores và Interfoods Vietnam từ năm 2027, hướng tới xây dựng hệ sinh thái gồm vitamin, thực phẩm bổ sung, dinh dưỡng trẻ em và đồ uống chức năng dưới một chiến lược thương hiệu thống nhất.

Tuy nhiên, Kirin chỉ là một trong số nhiều doanh nghiệp đang chuyển hướng sang lĩnh vực khoa học sức khỏe khi mô hình tăng trưởng của ngành thực phẩm và đồ uống toàn cầu bước vào giai đoạn thay đổi.

Trong nhiều thập kỷ, ngành thực phẩm và đồ uống chủ yếu cạnh tranh bằng hương vị, giá cả và hệ thống phân phối. Tuy nhiên, người tiêu dùng hiện nay ngày càng quan tâm nhiều hơn đến việc phòng ngừa bệnh tật, nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ.

Xu hướng này càng được thúc đẩy sau đại dịch COVID-19, khi các sản phẩm hỗ trợ miễn dịch, vitamin, khoáng chất, probiotic, collagen, omega-3 hay đồ uống chức năng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh tại nhiều thị trường. Thay vì chỉ tìm kiếm sản phẩm chữa bệnh, người tiêu dùng có xu hướng đầu tư nhiều hơn cho sức khỏe hằng ngày thông qua chế độ dinh dưỡng và các sản phẩm hỗ trợ.

Bên cạnh đó, nhiều quốc gia cũng đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, kéo theo nhu cầu lớn đối với các sản phẩm phục vụ người cao tuổi, dinh dưỡng y học và các giải pháp chăm sóc sức khỏe chủ động.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường và ung thư hiện chiếm phần lớn gánh nặng bệnh tật trên toàn cầu, khiến phòng ngừa trở thành một trong những ưu tiên của cả người tiêu dùng và hệ thống y tế. Điều này tạo dư địa tăng trưởng dài hạn cho ngành khoa học sức khỏe.

Đối với các tập đoàn quốc tế, Đông Nam Á không chỉ là thị trường tiêu dùng đông dân mà còn là khu vực có tốc độ tăng trưởng thu nhập nhanh, tỷ lệ đô thị hóa cao và mức độ tiếp cận thương mại điện tử ngày càng lớn.

Theo Ngân hàng Thế giới, tầng lớp trung lưu tại nhiều nền kinh tế Đông Nam Á tiếp tục mở rộng, kéo theo nhu cầu đối với các sản phẩm chăm sóc sức khỏe chất lượng cao và các thương hiệu quốc tế.

Cùng với đó, người tiêu dùng trong khu vực ngày càng sẵn sàng chi tiêu cho các sản phẩm mang tính phòng ngừa, từ vitamin, thực phẩm bổ sung đến đồ uống tăng cường sức khỏe và các sản phẩm chăm sóc sắc đẹp từ bên trong.

Không chỉ Kirin, nhiều doanh nghiệp quốc tế cũng đang tăng tốc mở rộng tại khu vực. Trong đó, Nestlé Health Science tiếp tục đầu tư vào mảng dinh dưỡng y học, vitamin và thực phẩm bổ sung tại nhiều thị trường châu Á. Danone mở rộng danh mục dinh dưỡng chuyên biệt cho trẻ nhỏ, người cao tuổi và bệnh nhân có nhu cầu điều trị.

Trong khi đó, các tập đoàn Nhật Bản như Otsuka, Yakult, Meiji, Ajinomoto hay Suntory đều gia tăng đầu tư vào đồ uống chức năng, probiotic và các sản phẩm phục vụ sức khỏe hằng ngày.

Bên cạnh các tập đoàn thực phẩm, nhiều doanh nghiệp dược phẩm và mỹ phẩm cũng đang mở rộng sang lĩnh vực dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe, khiến ranh giới giữa các ngành ngày càng mờ đi.

Một đặc điểm đáng chú ý của làn sóng đầu tư hiện nay là các doanh nghiệp ưu tiên mua lại những thương hiệu đã có chỗ đứng trên thị trường thay vì tự xây dựng từ đầu.

Kirin lần lượt mua Blackmores và Fancl để nhanh chóng sở hữu công nghệ, danh mục sản phẩm và hệ thống phân phối. Nhiều tập đoàn khác cũng lựa chọn chiến lược tương tự nhằm rút ngắn thời gian thâm nhập thị trường, tận dụng mạng lưới bán lẻ và hiểu biết về quy định tại từng quốc gia.

Song song với M&A, các doanh nghiệp cũng chuyển từ mô hình bán từng sản phẩm riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái sức khỏe toàn diện, kết hợp thực phẩm chức năng, đồ uống, mỹ phẩm, chăm sóc da và dinh dưỡng trong cùng một chiến lược thương hiệu.

Trong bức tranh chung của Đông Nam Á, Việt Nam được nhiều doanh nghiệp đánh giá là một trong những thị trường có tiềm năng tăng trưởng lớn nhất.

Hiện Việt Nam là một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người nhanh trong khu vực, kéo theo sự mở rộng của tầng lớp trung lưu và nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm chất lượng cao.

Ở góc độ nhân khẩu học, Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số. Tốc độ già hóa diễn ra nhanh sẽ làm gia tăng nhu cầu đối với các sản phẩm dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung và giải pháp chăm sóc sức khỏe dài hạn.

Song song với đó, nhận thức của người tiêu dùng về chăm sóc sức khỏe cũng thay đổi đáng kể sau đại dịch. Thị trường thực phẩm bổ sung và các sản phẩm tăng cường miễn dịch tiếp tục duy trì triển vọng tăng trưởng trong những năm tới, trong khi thương mại điện tử trở thành một trong những kênh phân phối phát triển nhanh nhất của ngành.

Một lợi thế khác của Việt Nam là hệ thống bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử phát triển nhanh, giúp các thương hiệu quốc tế tiếp cận người tiêu dùng với chi phí thấp hơn so với trước đây.

Đồng thời, Chính phủ cũng đang thúc đẩy Chiến lược quốc gia về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, khuyến khích người dân tăng cường phòng bệnh, dinh dưỡng hợp lý và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trong bối cảnh đó, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp không còn dừng ở thị phần thực phẩm hay đồ uống truyền thống mà đang dịch chuyển sang lĩnh vực khoa học sức khỏe - nơi giá trị được tạo ra từ nghiên cứu, đổi mới công nghệ, dữ liệu người tiêu dùng và khả năng xây dựng hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Việc Kirin tăng tốc đầu tư vào Việt Nam và Đông Nam Á cho thấy khu vực này đang trở thành một trong những chiến trường tăng trưởng quan trọng nhất của ngành khoa học sức khỏe toàn cầu trong thập kỷ tới, khi sức khỏe dần trở thành động lực tiêu dùng mới của người dân châu Á.

Cẩm Anh