Quản trị

Giai đoạn này, các doanh nghiệp thương mại điện tử đang đứng trước nhiều áp lực mới. Những thay đổi của môi trường kinh doanh cùng chính sách từ các nền tảng khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp ngày càng thu hẹp và đáng chú ý là tăng trưởng doanh thu lại không còn thường đồng nghĩa với tăng trưởng lợi nhuận.

Bẫy tăng doanh thu

Trong hội thảo “Reset 2026: Làm chủ kinh doanh trong kỷ nguyên mới” tại TPHCM, ông Nguyễn Tuấn Long, Tổng Giám đốc Ecochic, cho biết riêng chi phí bán hàng trên sàn thương mại điện tử hiện có thể chiếm tới 35% doanh thu. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng “ám ảnh doanh thu”, liên tục tìm cách gia tăng số lượng đơn hàng nhưng chưa đánh giá đầy đủ hiệu quả tài chính phía sau.

Để thúc đẩy doanh số, nhiều doanh nghiệp lựa chọn các chương trình flash sale, voucher hoặc giảm giá sâu. Những chương trình này có thể giúp doanh thu tăng nhanh trong ngắn hạn nhưng đồng thời cũng làm chi phí bán hàng tăng lên, lợi nhuận bị thu hẹp và khách hàng dần hình thành thói quen chỉ mua khi có khuyến mãi.

Ông Long dẫn lại một sự cố từng xảy ra tại Ecochic khi một nhân viên vô tình cài giá bán một sản phẩm từ 400.000 đồng xuống còn 150.000 đồng trong buổi livestream cùng KOL. Chỉ trong 15 phút, hệ thống ghi nhận khoảng 500 đơn hàng, khiến doanh nghiệp hụt khoảng 125 triệu đồng so với kế hoạch ban đầu.

“Tăng trưởng doanh thu mà không có lợi nhuận là đang chạy nhanh hơn về phía vực thẳm”, ông Long nhận định.

Chi phí ẩn bào mòn lợi nhuận

Theo ông Long, điều nguy hiểm không chỉ nằm ở các chương trình giảm giá mà còn ở hàng loạt “chi phí ẩn” phát sinh trong quá trình vận hành. Đó có thể là chi phí xử lý hàng hoàn, công nợ, tồn kho, quảng cáo để xả hàng hoặc những sai sót trong quá trình nhập hàng. Đây đều là những khoản chi không dễ nhìn thấy trên báo cáo doanh thu nhưng lại trực tiếp làm suy giảm dòng tiền.

Ông cho biết Ecochic từng đứng trước nguy cơ thất thoát khoảng 1,3 tỷ đồng trong sáu tháng chỉ riêng ở hoạt động xử lý hàng hoàn và công nợ nếu không có hệ thống theo dõi dữ liệu. Một quyết định nhập sai 20.000 sản phẩm cũng có thể kéo theo hàng loạt hệ quả như vốn bị chôn trong tồn kho, phát sinh chi phí lưu kho, tăng ngân sách quảng cáo để xả hàng và buộc phải giảm giá để thu hồi vốn.

Theo ông Long, điều đáng lo là những khoản thất thoát này thường tích lũy từng ngày. Khi doanh nghiệp chỉ nhìn vào doanh thu, chúng rất dễ bị bỏ qua cho đến khi lợi nhuận sụt giảm rõ rệt.

Ở góc độ vận hành, ông Nguyễn Viết Quân, Giám đốc Tiếp thị Justdun, cho biết chi phí ẩn không chỉ xuất hiện trong quản trị tài chính mà còn nằm ở từng đơn hàng. Với khoảng 20.000 đơn mỗi ngày, chỉ cần tỷ lệ thất thoát ở mức 0,3%, doanh nghiệp đã có thể mất khoảng 135 triệu đồng mỗi tháng.

Theo ông Quân, những thất thoát này có thể đến từ sai sót trong xử lý đơn hàng, đóng gói, quản lý tồn kho hoặc vận chuyển. Nếu không có dữ liệu theo dõi và công cụ đo lường hiệu suất, doanh nghiệp rất khó xác định nguyên nhân cũng như điểm phát sinh thất thoát để kịp thời xử lý.

Các chuyên gia cho rằng, đây mới là “bẫy doanh thu” của thương mại điện tử. Doanh nghiệp nhìn thấy số lượng đơn hàng tăng lên nhưng không nhìn thấy những khoản chi phí đang âm thầm bào mòn lợi nhuận.

Giải pháp là “dữ liệu”

Nếu chi phí ẩn là nguyên nhân khiến lợi nhuận bị bào mòn thì dữ liệu chính là công cụ giúp doanh nghiệp nhận diện những khoản thất thoát này.

Từ kinh nghiệm triển khai thương mại điện tử, bà Vũ Mai, Ban Giám đốc 82X, cho biết thách thức lớn nhất của doanh nghiệp trong giai đoạn đầu không phải thiếu đơn hàng mà là thiếu dữ liệu khách hàng.

Dữ liệu từ showroom và các kênh bán hàng tồn tại rời rạc khiến doanh nghiệp không thể theo dõi toàn bộ hành trình khách hàng cũng như xây dựng chiến lược chăm sóc dài hạn. Sau khi triển khai hệ thống quản lý đơn hàng (OMS), các nguồn dữ liệu mới được tập trung về một nền tảng thống nhất, tạo cơ sở để doanh nghiệp quản trị khách hàng đa kênh và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Bà Mai cho biết bài toán tương tự cũng xuất hiện trong vận hành. Khi triển khai các phiên mega livestream, lượng đơn hàng tăng đột biến khiến hoạt động xử lý đơn, đóng gói và quản lý tồn kho không theo kịp, dẫn đến tỷ lệ hoàn hủy và phạt đơn tăng cao.

“Trước đây, chúng tôi nghĩ vấn đề nằm ở việc thiếu nhân sự. Nhưng sau đó nhận ra điều còn thiếu là một hệ thống đủ khả năng điều phối toàn bộ quy trình vận hành”, bà Mai chia sẻ.

Theo bà, việc ứng dụng hệ thống quản lý kho (WMS) giúp doanh nghiệp tự động hóa quá trình xử lý đơn hàng, đồng bộ tồn kho theo thời gian thực và chủ động chuẩn bị năng lực kho vận trước mỗi chiến dịch bán hàng.

Không chỉ 82X, nhiều doanh nghiệp cũng đang chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu. Tại Ecochic, hệ thống Data Warehouse được xây dựng để kết nối dữ liệu từ bán hàng, khách hàng, tài chính và kho vận, qua đó theo dõi dòng tiền, công nợ và các khoản chi phí theo thời gian thực nhằm phát hiện sớm những điểm thất thoát.

Theo các chuyên gia, khi thương mại điện tử bước sang giai đoạn cạnh tranh bằng hiệu quả thay vì tăng trưởng nóng, lợi thế của doanh nghiệp sẽ không còn nằm ở việc bán được nhiều đơn hàng hơn. Điều quan trọng là phải nhìn thấy đầy đủ các khoản chi phí đang phát sinh, hiểu dòng tiền đang dịch chuyển như thế nào và sử dụng dữ liệu để đưa ra quyết định trước khi những thất thoát nhỏ trở thành rủi ro lớn.

Quân Bảo