Chuyên đề
Mức thuế mới của Mỹ không cộng dồn, tổng xuất khẩu Việt Nam vẫn giữ vững
Chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ áp mức thuế mới đối với hàng hóa từ 60 đối tác thương mại ngay sau nửa đêm ngày 24/07 (giờ Mỹ).
Theo thông báo trên Công báo Liên bang Mỹ, mức thuế mới dao động từ 10% đến 12,5%, thay thế mức thuế toàn cầu 10%.
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho biết các mức thuế mới sẽ áp dụng với 60 đối tác thương mại, bao phủ khoảng 99,4% kim ngạch thương mại của Mỹ. Tuy nhiên, cơ quan này chưa công bố ước tính số thu ngân sách từ chính sách mới.
Mỹ áp chính sách thuế mới tới từng đối tác
Trước đó, trong tài liệu gửi tới phiên điều trần của Ủy ban Tài chính Thượng viện Mỹ ngày 22/07, Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) Jamieson Greer cho biết USTR sẽ công bố quyết định cuối cùng đối với 60 đối tác thương mại vì không có biện pháp đầy đủ nhằm ngăn chặn các sản phẩm được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Các mức thuế mới theo công bố bao trùm ảnh hưởng đến 99,4% lượng hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Tuy nhiên, lệnh này vẫn bao gồm nhiều danh mục được miễn trừ.
Đáng chú ý, đợt áp thuế mới này được thực thi theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Điều này cho phép chính quyền duy trì một "mức sàn thuế quan" đối với gần như toàn bộ hàng nhập khẩu của Mỹ bất chấp bước lùi từ phán quyết của Tòa án Tối cao.
Phân tích sơ bộ của giới chuyên môn cho thấy, thuế quan dựa trên Mục 301 ít phải đối mặt với rủi ro pháp lý hơn so với các mức thuế bị bác bỏ trước đây, do Mục này đã từng vượt qua nhiều thách thức pháp lý tại tòa án.
Mức thuế được áp dụng sẽ phụ thuộc vào nỗ lực thực thi luật chống lao động cưỡng bức của từng quốc gia.
Mức 10% áp dụng cho các quốc gia được đánh giá là đã có luật chống lao động cưỡng bức đầy đủ, bao gồm: Argentina, Bangladesh, Anh, Campuchia, Canada, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka, cùng Trinidad và Tobago. Ấn Độ là một trong số những quốc gia được chuyển xuống mức 10% sau khi có các hành động và luật pháp mới kể từ khi đề xuất thuế quan được đưa ra.
Mức 10% hoặc 12,5% áp dụng với EU, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ.
Mức 12,5% áp dụng cho 38 quốc gia khác, bao gồm cả Trung Quốc, do bị đánh giá là có lệnh cấm lao động cưỡng bức không đạt yêu cầu.
Ngoài các mặt hàng cơ bản như dầu khí hay phân bón, nhiều hàng hóa khác cũng sẽ được miễn thuế. Trong đó bao gồm các mặt hàng đã phải chịu thuế an ninh quốc gia theo Mục 232 (như ô tô, thép, nhôm và đồng), hoặc hàng hóa tuân thủ Thỏa thuận Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) do chuỗi cung ứng Bắc Mỹ hội nhập sâu rộng và tỷ lệ nội địa hóa Mỹ cao.
Động thái mới cho thấy Nhà Trắng đang đẩy mạnh trở lại chính sách thuế quan sau khi chương trình thuế đối ứng ("Ngày Giải phóng") của ông Trump vấp phải nhiều trở ngại pháp lý hồi đầu năm. Tổng thống Mỹ từ lâu coi thuế quan là công cụ vừa giúp tăng thu ngân sách, vừa tạo lợi thế trong đàm phán thương mại, bất chấp chỉ trích rằng chính sách này làm tăng chi phí nhập khẩu và giá cả đối với người tiêu dùng Mỹ.
Ngành hàng chịu tác động?
Liên quan đến mức thuế theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 còn được giới chuyên môn gọi tắt là "thuế lao động cưỡng bức) để phân biệt "thuế toàn cầu", ông Nguyễn Thế Minh -Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư - Phó Giám đốc Khối kinh doanh Ban Tổng giám đốc Chứng khoán ABS chia sẻ, cần nắm nhanh 3 điều:
Thứ nhất, mức thuế mới không cộng dồn thành 32,5%. Trước đó, mức 20% cũ (IEEPA) đã bị Tòa Tối cao huỷ tháng 2/2026.
Thứ hai, thâm hụt thương mại là động lực chính.
Dù vậy, ông cũng cho biết do phụ thuộc tỷ lệ kim ngạch và thuế nền, nên chính sách thuế mới theo công bố có thể ảnh hưởng tập trung cục bộ ở các ngành giày dép, dệt may.
Trong tổng kim ngạch xuất khẩu vào Hoa Kỳ, chuyên gia dự báo với tác động của chính sách thuế mới, các ngành hàng cà phê, máy móc, hoá chất sẽ bù đắp phần sụt giảm của giày dép – dệt may – điện thoại.
Đối với ngành nội thất gỗ, mức thuế bình quân ~21% (11/2025), thấp hơn Trung Quốc (~52%). Trong khi đó, kim ngạch thuỷ sản ổn định quanh 2–2,2 tỷ USD/năm (Nguồn: VASEP). Lĩnh vực điện tử/bán dẫn được miễn Mục 232, MFN thấp nên ít tổn thương nhất.
Trong trung hạn, doanh nghiệp Việt Nam vẫn cần theo dõi các chính sách thuế và có phương án để thích ứng với các rủi ro chi phí từ thuế mới áp dụng, chuyên gia khuyến nghị.