Chứng khoán

3 "từ khóa" để hình dung về thị trường đầu tư tài chính nửa đầu năm, là "khó lường", "thanh lọc", "phòng thủ và chờ đợi", theo nhìn nhận của các chuyên gia Trung tâm Phân tích Chứng khoán SHS.

Trong đó, ở "từ khóa" thứ 3, có thể thấy trạng thái này vẫn đang diễn ra khá rõ ràng theo diễn biến trên thị trường chứng khoán hơn 3 tuần của tháng 7 vừa qua - khi thị trường đã bước sang những ngày đầu của quý nửa cuối năm 2026.

Khối ngoại bán ròng

Tỷ trọng giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài trên HOSE đã giảm mạnh từ khoảng 18–20% giai đoạn 2009–2016 xuống chỉ còn khoảng 13,6% vào giữa năm 2026, trong khi trên HNX giảm sâu từ hơn 25% xuống chỉ khoảng 4,3%. Khối ngoại bán ròng 79.800 tỷ đồng là một yếu tố có tác động đến thị trường, nhưng thực tế các dữ liệu như nêu đã phản ánh vai trò của khối ngoại trên thị trường ngày càng thu hẹp. Trong khi đó, khối nhà đầu tư trong nước vẫn hấp thụ một lượng cổ phiếu lớn bán ra, đảm bảo chỉ số chính chốt tại 30/6 quanh 1.860 điểm, vẫn cao hơn mức 1.784,49 điểm cuối năm 2025. Dòng tiền nội vẫn đang nâng đỡ thị trường.

Chứng khoán KIS cho rằng "tác động của khối ngoại cần được đặt trong tương quan với tổng giá trị giao dịch toàn thị trường, thay vì nhìn giá trị bán ròng một cách tách biệt". Nhìn trong tương quan ấy, kỳ vọng về thời điểm thị trường nâng hạng (21/9/2026) theo chuẩn FTSE Russell chính thức có hiệu lực vẫn mở rộng cửa cơ hội khi các quỹ đầu tư chủ động, thụ động sẽ xem xét phân bổ vốn vào thị trường Việt Nam.

Nhà đầu tư chờ đợi những "câu chuyện"

Bên cạnh yếu tố đến từ bối cảnh toàn cầu, biến động tỷ giá hay xu hướng dịch chuyển dòng vốn, theo SHS, sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam còn bị ảnh hưởng bởi những vấn đề nội tại.

Việc đẩy mạnh đầu tư công và đầu tư hạ tầng với các dự án quy mô lớn thường có chu kỳ vốn dài, CAPEX lớn, hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng quản trị dự án. Bên cạnh đó, theo SHS, cơ cấu vốn hóa của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang tập trung quá lớn vào ngành tài chính - ngân hàng và bất động sản, hiện chiếm khoảng 64% tổng vốn hóa, đã tăng mạnh từ 56% năm 2020. Hệ quả là dòng tiền tập trung vào một số ít cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc nhóm này, khiến chỉ số thị trường dễ bị chi phối bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn, méo mó tín hiệu thị trường.

Trong khi đó, thị trường lại thiếu vắng đi doanh nghiệp công nghệ hay sản xuất dịch vụ, chỉ chiếm hơn 10% cơ cấu vốn hóa, dù đây mới là động lực cốt lõi của nền kinh tế và tạo ra giá trị gia tăng thực.

"Niềm tin của nhà đầu tư cũng chịu ảnh hưởng bởi các vấn đề liên quan đến quản trị doanh nghiệp và tính minh bạch trong kinh doanh.

Một số doanh nghiệp niêm yết từng phát sinh các tranh luận liên quan đến chất lượng công bố thông tin, các khoản mục kế toán hoặc giao dịch với bên liên quan. Dù không thể quy kết cho toàn thị trường, những trường hợp này khiến nhà đầu tư tổ chức có xu hướng yêu cầu mức chiết khấu rủi ro cao hơn".

"Vấn đề cốt lõi của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay không phải là thiếu tăng trưởng kinh tế, mà là khoảng cách giữa chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế và chất lượng "hàng hóa" trên thị trường vốn", theo ông Ngô Thế Hiển - Phó Giám đốc Trung tâm Phân tích SHS.

Đây không phải lần đầu các nhà phân tích trên thị trường đề cập đến những "điểm thiếu" trên thị trường - đặc biệt xuất phát từ nội tại hàng hóa. Thị trường hàng hóa cổ phiếu của Việt Nam vẫn đang thiếu những câu chuyện khẳng định sức hấp dẫn với đóng góp bùng nổ của các doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo. Việc nghiên cứu điều chỉnh quy định về niêm yết, dỡ bỏ rào cản đáng kể đối với nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh tế số và đổi mới sáng tạo theo hướng phù hợp hơn với đặc thù của các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, theo ông Dominic Scriven - Chủ tịch Dragon Capital, là vô cùng cần thiết để tăng chất lượng hàng và sức hút của thị trường.

"Điều nhà đầu tư dài hạn tìm kiếm là một thị trường có cơ cấu ngành cân bằng, doanh nghiệp chất lượng, quản trị minh bạch và khả năng chuyển hóa tăng trưởng GDP thành tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp. Đây sẽ là yếu tố quyết định khả năng thu hút dòng vốn ngoại và sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam trong những năm tới", ông Ngô Thế Hiển nhìn nhận.

Định giá chứng khoán đã rất hấp dẫn?

Phần lớn các nhà phân tích cũng nhận định rằng trải quan biến động và đặc biệt trải qua đợt điều chỉnh trong tháng 5/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang cho thấy mức định giá vô cùng hấp dẫn. Nếu không tính biến động mạnh của 3 tuần đầu tháng 6 - đưa chỉ số chính về dưới 1.700 điểm, một mức điều chỉnh quá bất ngờ khi cùng lúc các cổ phiếu lớn cũng "trượt" theo đà rơi, chỉ riêng sau đợt điều chỉnh tháng 5, chỉ số P/E trượt (trailing) của toàn thị trường đã giảm mạnh từ 13 lần xuống chỉ còn 12 lần.

Định giá thị trường của Chứng khoán KIS xác nhận con số này thấp hơn đáng kể so với mức P/E dự phóng (forward) từng đạt đỉnh 16 lần vào giai đoạn đầu năm 2026.

Đồng thời, KIS lưu ý, mức P/E hiện tại đang bị thổi phồng bởi các cổ phiếu có tăng trưởng vốn hóa quá lớn. Bên cạnh đó, khi xét rộng hơn về bức tranh định giá toàn thị trường, nhận thấy có đến khoảng 76% các cổ phiếu do các tổ chức tài chính theo dõi và phân tích đang giao dịch ở vùng giá thấp. Con số gần tương đương, khoảng 70% cổ phiếu đang được giao dịch ở vùng giá thấp - cũng đã được VinaCapital đưa ra.

"Đáng chú ý, mặt bằng định giá chung hiện tại đang nằm ở mức thấp nhất được ghi nhận trong vòng hai năm trở lại đây. Từ những dữ liệu trên, chúng tôi hoàn toàn có cơ sở để đánh giá rằng thị trường chứng khoán đang bị định giá thấp hơn so với giá trị thực dựa trên các yếu tố nền tảng cơ bản.

Vùng chiết khấu hiện tại đang cung cấp một biên an toàn cao, mở ra cơ hội chiến lược để nhà đầu tư cân nhắc tích lũy cổ phiếu cho chu kỳ tăng trưởng mới", KIS cho biết.

Dựa trên dữ liệu từ 928 doanh nghiệp đã công bố kế hoạch (đại diện 87,2% vốn hóa thị trường) được FiinGroup tổng hợp, cho thấy tổng lợi nhuận sau thuế năm 2026 dự kiến chỉ tăng khoảng 14,1%, mức thấp nhất trong vòng 3 năm và giảm đáng kể so với mức tăng trưởng 32,2% của năm 2025.

Theo FiinGroup, động lực tăng trưởng chung của thị trường dự kiến sẽ có sự dịch chuyển khi nhóm phi tài chính sau 1 năm hồi phục mạnh mẽ trên nền thấp sẽ giảm tốc xuống mức tăng trưởng kế hoạch 10,7%. Ngược lại, nhóm tài chính được kỳ vọng sẽ trở thành động lực chính với mức tăng trưởng dự kiến 17,2%. Khi sức cầu tiêu dùng hồi phục chậm, lãi suất chưa thể giảm mạnh và thanh khoản hệ thống còn hạn chế, FiinGroup cho rằng câu chuyện đầu tư năm 2026 sẽ không dựa trên sự kỳ vọng vào sự bứt phá chung của toàn thị trường. Thay vào đó, dòng tiền sẽ ưu tiên tìm kiếm các doanh nghiệp có tăng trưởng thực chất và định giá hợp lý, hoặc các doanh nghiệp có những "câu chuyện riêng" giúp cải thiện cấu trúc tài sản và hiệu quả hoạt động.

An Định