Kinh tế

Đó là chia sẻ của ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương tại diễn đàn “Xây dựng khu công nghiệp sinh thái, thông minh - Động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế xanh vùng Đông Nam bộ” do VCCI, UBND thành phố Đồng Nai chỉ đạo; Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Ban Quản lý các Khu công nghiệp - Khu kinh tế TP Đồng Nai tổ chức chiều 28/7.

Kịch bản tăng trưởng

Ông Nguyễn Đức Hiển cho biết quy mô GDP cả nước dự kiến đạt khoảng 514 tỷ USD giai đoạn 2021-2025 và phải vươn tới mục tiêu 900 tỷ USD vào 2026-2030. Để hiện thực hóa con số này, tốc độ tăng trưởng GDP trung bình trong 5 năm tới phải duy trì ở mức trên 10%, một sự nhảy vọt so với mức bình quân 6,2% của giai đoạn 2021–2025.

Ngành công nghiệp, vốn là xương sống của nền kinh tế, cũng đối mặt với yêu cầu tương tự. Ông Nguyễn Đức Hiển phân tích, nếu tốc độ tăng trưởng công nghiệp 5 năm qua chỉ đạt 6,41% thì giai đoạn tới phải đạt 12,3%. Thực tế 6 tháng đầu năm 2026, chỉ số này mới chạm mức 11,4%, vẫn thấp hơn mức trung bình cần thiết. Tỷ trọng công nghiệp trong GDP cũng được kỳ vọng tăng từ 37,7% lên 41,8%, trong đó chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) phải duy trì đà tăng từ 11% đến 12% mỗi năm.

Đi kèm với quy mô là yêu cầu về chất lượng lao động, ông Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh năng suất lao động cần tăng mạnh từ mức hiện tại lên khoảng 8,5%. Đây là yêu cầu bắt buộc vì nếu không chuyển đổi sang mô hình công nghiệp công nghệ cao và sinh thái, Việt Nam không thể thúc đẩy năng suất dựa trên nền tảng khoa học công nghệ.

Một điểm nữa được ông Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh là lộ trình chuyển đổi các khu công nghiệp truyền thống sang mô hình sinh thái. Hiện nay, tỷ lệ các khu công nghiệp đạt chuẩn sinh thái tại Việt Nam chỉ chiếm khoảng 1%. Tuy nhiên, mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, tỷ lệ này phải đạt trung bình 10% trên tổng số hơn 1.000 khu công nghiệp cả nước.

Lộ trình này được phân kỳ cụ thể: Giai đoạn 2031–2035 đạt mức 13% đến 15% và tiến tới 20% vào năm 2045, ông Nguyễn Đức Hiển đánh giá đây là con số rất lớn, đòi hỏi các địa phương và doanh nghiệp phải chủ động lộ trình chuyển đổi.

Theo ông, sự dịch chuyển này bao gồm năm tiêu chí cốt lõi: chuyển từ thu hút dự án theo số lượng sang chất lượng và mức độ liên kết; chuyển từ việc thuần túy cho thuê đất hạ tầng sang cung cấp hệ sinh thái dịch vụ đầy đủ cho công nhân và chuyên gia; chuyển từ tiêu hao năng lượng sang kinh tế tuần hoàn; chuyển không gian sản xuất đơn thuần sang mô hình tích hợp công nghiệp – đô thị – dịch vụ; và cuối cùng là đột phá về thể chế.

Cực tăng trưởng Đồng Nai

Đồng Nai được xác định là một cực tăng trưởng quan trọng, đóng góp lớn vào kịch bản chung của quốc gia. Ông Nguyễn Đức Hiển thông tin rằng quy mô kinh tế của Đồng Nai dự kiến đạt khoảng 44 tỷ USD vào năm 2030, chiếm gần 5% GDP cả nước. So với mức 27 tỷ USD hiện nay, địa phương này đang gánh vác trọng trách tăng trưởng rất lớn.

Lợi thế của Đồng Nai nằm ở sự hội tụ của các điều kiện thuận lợi, từ quy mô công nghiệp sẵn có đến mạng lưới hạ tầng đa phương thức. Đặc biệt, mô hình đô thị sân bay và sự kết nối giữa Biên Hòa, Long Thành với các trục khu vực phía Nam tạo ra không gian phát triển khác biệt.

Về mặt chính sách, ông Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21/7/2026 của Bộ Chính trị là một dấu mốc lịch sử. Nghị quyết này cho phép Đồng Nai áp dụng mọi cơ chế đặc thù vượt trội, ngoại trừ các vấn đề về quốc phòng, an ninh và tôn giáo. Đây là cơ sở để Đồng Nai tiên phong trong việc hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, phát triển công nghiệp hàng không và công nghệ cao.

Đồng thời, thành phố đã có những kế hoạch cụ thể nhằm áp dụng các giải pháp sản xuất xanh để tiết kiệm tài nguyên. Ông Nguyễn Đức Hiển ghi nhận nỗ lực của địa phương trong việc triển khai các mô hình như “Solar Ready” (sẵn sàng cho năng lượng mặt trời) và mục tiêu đạt 9% tỷ lệ năng lượng tái tạo trong công nghiệp.

Để hỗ trợ lộ trình tăng trưởng xanh, Chính phủ đang tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật. Trong thời gian tới, các vướng mắc về bồi thường, xác định cơ chế giá đất và các thủ tục hành chính sẽ được sửa đổi nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho nhà đầu tư.

Một điểm mới đáng chú ý được ông Nguyễn Đức Hiển đề cập là việc nghiên cứu xây dựng Luật Khu công nghiệp và Khu kinh tế. Cơ quan quản lý đang cân nhắc phương án quản lý theo chuỗi để tránh sự phân tán giữa các bộ ngành, từ đó giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực đất đai và tài nguyên hiệu quả hơn. Ngoài ra, các cơ chế về mua bán điện trực tiếp (PPA) cũng đang được thúc đẩy để đảm bảo nguồn năng lượng xanh cho sản xuất.

"Về thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI), vai trò của khu vực này vẫn cực kỳ quan trọng khi chiếm hơn 70% giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Riêng tại Đồng Nai, tỷ lệ vốn FDI trong các khu công nghiệp đạt mức rất cao, khoảng 82% đến 83%. Trong 5 năm tới, tổng vốn FDI thực hiện toàn quốc phải đạt từ 120 đến 200 tỷ USD, với mục tiêu trên 70% là các dự án công nghệ cao có sự liên kết, chuyển giao cho doanh nghiệp trong nước", ông Nguyễn Đức Hiển dự báo.

Tầm nhìn không gian mới

Ông Nguyễn Đức Hiển khuyến nghị các địa phương, đặc biệt là Đồng Nai, nên sớm đăng ký cơ chế thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Việc sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để giám sát hạ tầng và môi trường trong các khu công nghiệp quy mô lớn là giải pháp tối ưu thay thế cho phương thức quản lý nhân lực truyền thống.

Ông Nguyễn Đức Hiển cũng thông tin thêm, trong thời gian ngắn tới, Bộ Chính trị sẽ ban hành kết luận về phát triển kinh tế không gian tầm thấp, tạo hành lang pháp lý cho các địa phương tiên phong như Hải Phòng hay Đồng Nai ứng dụng vào thực tế. Đây là một phần trong chiến lược hiện đại hóa quản trị công nghiệp mà Việt Nam đang hướng tới.

"Nếu không tập trung vào các chính sách phát triển công nghiệp công nghệ cao và sinh thái, Việt Nam khó có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng đã đề ra. Sự tin tưởng của cộng đồng doanh nghiệp vào môi trường đầu tư, kết hợp với các định hướng chính sách rõ ràng từ Trung ương, sẽ là yếu tố quyết định để xây dựng một nền công nghiệp bền vững, đóng góp vào sức mạnh chung của quốc gia", ông Nguyễn Đức Hiển khẳng định.

Đình Đại - Minh Quân - Nguyễn Hùng