Kinh tế địa phương
Đồng Nai: Tăng tốc tham gia chuỗi cung ứng xanh toàn cầu
Thành phố Đồng Nai đang định hình lại không gian sản xuất, ưu tiên công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn để bứt phá quy mô GRDP lên 600 tỷ USD vào năm 2065.
Tại diễn đàn “Xây dựng khu công nghiệp sinh thái, thông minh - Động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế xanh vùng Đông Nam Bộ”, do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), UBND thành phố Đồng Nai chỉ đạo; Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Ban Quản lý các Khu công nghiệp - Khu kinh tế thành phố Đồng Nai tổ chức chiều 28/7/2026, ông Phạm Việt Phương, Phó Trưởng ban phụ trách Ban quản lý các Khu công nghiệp - Khu kinh tế thành phố Đồng Nai, khẳng định bài toán chiến lược hiện nay không nằm ở việc thu hút bao nhiêu vốn, mà là định vị địa phương ra sao trong chuỗi cung ứng hiện đại.
Tái cấu trúc không gian công nghiệp
Chiến lược của thành phố Đồng Nai trong giai đoạn tới là từng bước phân cơ cấu không gian công nghiệp theo hướng dịch chuyển và mở rộng về phía Bắc và phía Đông. Khu vực này còn nhiều dư địa về đất đai để trở thành các cực tăng trưởng công nghiệp mới.
Ông Phạm Việt Phương cho biết, định hướng tại đây sẽ tập trung có chọn lọc vào các ngành công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chế biến sâu, logistics và mô hình khu công nghiệp sinh thái. Khi đó, áp lực phát triển công nghiệp tại khu vực phía Nam sẽ giảm dần. Mục tiêu của việc điều chỉnh này là ưu tiên không gian cho phát triển đô thị dịch vụ, logistics sân bay và các ngành có giá trị gia tăng cao. Sự thay đổi này nhằm hướng tới trạng thái phát triển cân bằng và bền vững trên toàn địa bàn.
Vị trí giao điểm chiến lược giữa Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long mang lại cho thành phố Đồng Nai lợi thế sở hữu đầy đủ năm phương thức vận tải. Hệ thống hạ tầng gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải và hàng không đang được hoàn thiện đồng bộ. Với cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng biển Phước An, cửa khẩu quốc tế Hoa Lư và mạng lưới 10 tuyến cao tốc dài gần 400 km, địa phương này đang trở thành trung tâm trung chuyển logistics hiện đại của khu vực phía Nam.
Lộ trình và mục tiêu “xanh hóa”
Phó Trưởng ban phụ trách Ban quản lý các Khu công nghiệp - Khu kinh tế thành phố Đồng Nai - ông Phạm Việt Phương nhấn mạnh: Phát triển công nghiệp bền vững được xác định là con đường bắt buộc, vì vậy quan điểm nhất quán của Đồng Nai là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Đến nay, 44 khu công nghiệp đang hoạt động đều đã được triển khai các chính sách xử lý môi trường quyết liệt.
Địa phương đã ban hành Đề án Giảm thiểu khí carbon đến năm 2030, tầm nhìn 2050 với lộ trình cắt giảm phát thải cụ thể. Theo đó, giai đoạn 2025 - 2030, mục tiêu giảm 20% lượng phát thải khí nhà kính. Con số này tăng lên 45% vào giai đoạn 2030 - 2035, hướng tới trung hòa carbon vào năm 2045 và chính thức đạt mức phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2050.
Kế hoạch số 76/KH-UBND cho giai đoạn 2026 - 2030 đặt ra các chỉ tiêu khắt khe cho hệ thống sản xuất. 100% doanh nghiệp và nhà đầu tư hạ tầng phải quán triệt định hướng khu công nghiệp sinh thái. Tối thiểu có 02 khu công nghiệp trên địa bàn được công nhận là khu công nghiệp sinh thái. Ngoài ra, ít nhất 10% doanh nghiệp trong các khu công nghiệp phải áp dụng giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn nhằm tiết giảm nguyên liệu, năng lượng và hóa chất. 90% các khu công nghiệp cũng phải có phương án sử dụng năng lượng hiệu quả.
Hiệu quả từ mô hình thí điểm Amata
Minh chứng cho sự dịch chuyển này là Dự án thí điểm khu công nghiệp sinh thái Amata. Đây là một trong 13 khu công nghiệp đầu tiên trên cả nước tham gia chương trình khu công nghiệp sinh thái toàn cầu. Đến năm 2024, dự án đã đạt tỷ lệ 86% các tiêu chí quốc tế về khu công nghiệp phát triển bền vững.
Tại Diễn đàn, ông Phạm Việt Phương đã cung cấp các số liệu thực tế từ việc áp dụng 60 giải pháp sản xuất sạch hơn tại các nhà máy trong khu vực này. Kết quả thu về rất thực tế khi tiết kiệm được 4,36 tỷ đồng, giảm tiêu thụ 1,8 triệu kWh điện, 28.000 m³ nước và cắt giảm 1.510 tấn khí thải CO2 mỗi năm. Tiềm năng của mô hình này tại Amata có thể giúp giảm tới 42.000 tấn CO2 hàng năm. Đây là tiền đề quan trọng để địa phương nhân rộng mô hình ra các khu vực khác.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt với nhiều rào cản lớn. Ông Phạm Việt Phương thẳng thắn nhìn nhận mức đầu tư công nghệ ban đầu cao khiến doanh nghiệp vừa và nhỏ e ngại. Bên cạnh đó, khung pháp lý cho hoạt động cộng sinh công nghiệp - nơi nhà máy này sử dụng nguyên liệu đầu vào từ chất thải của nhà máy khác vẫn chưa hoàn thiện. Việc tái sử dụng nước tưới cây hoặc rửa đường cũng chưa có quy chuẩn đồng bộ.
Đột phá bằng cơ chế đặc thù
Để tháo gỡ những điểm nghẽn, thành phố Đồng Nai tập trung thực hiện các nhóm giải pháp then chốt dựa trên cơ chế đặc thù của Nghị quyết số 16-NQ/TW ngày 21/7/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065. Thành phố Đồng Nai sẽ ưu tiên mọi nguồn lực để thu hút các nhà đầu tư chiến lược, các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới trong các lĩnh vực bán dẫn, hàng không vũ trụ và sinh học.
Ông Phạm Việt Phương cho biết các dự án sẽ được sàng lọc chặt chẽ. Địa phương kiên quyết từ chối các dự án thâm dụng lao động, tiêu hao nhiều năng lượng, hiệu quả sử dụng đất thấp hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm cao. Mục tiêu là nâng cao giá trị tạo ra trên mỗi đơn vị diện tích đất.
Về hạ tầng xã hội, thành phố Đồng Nai yêu cầu các chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp phải nghiêm túc thực hiện quy hoạch nhà lưu trú cho công nhân. Các dự án này sẽ được nghiên cứu cơ chế miễn giảm tiền sử dụng đất để thu hút nguồn vốn xã hội hóa. Đối với 14 khu công nghiệp đã lấp đầy 100% diện tích và không còn quỹ đất nội khu, cơ quan quản lý đang rà soát để thu hồi các dự án kém hiệu quả, ưu tiên chuyển đổi quỹ đất đó cho nhà ở và các tiện ích phục vụ người lao động.
Song song đó, Đề án đào tạo nhân lực số giai đoạn 2026 - 2030 đang được triển khai để đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghiệp mới như tự động hóa và sản xuất thông minh. Ông Phạm Việt Phương kỳ vọng ít nhất 50% doanh nghiệp công nghệ cao trên địa bàn sẽ tham gia vào các chương trình đào tạo nâng cao năng lực số này. Với sự đồng hành của Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp, thành phố Đồng Nai tin tưởng sẽ xây dựng thành công hệ sinh thái công nghiệp xanh, hiện đại và có sức cạnh tranh cao trong tương lai.