Nghiên cứu - Trao đổi

Theo lộ trình triển khai Luật Quản lý thuế năm 2025, hàng loạt quy định mới về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, thương mại điện tử và hóa đơn điện tử đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Bên cạnh việc tăng cường minh bạch trong quản lý thuế, các quy định cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng số, đặc biệt là việc lập và quản lý hóa đơn điện tử. Những vấn đề như sàn đã nộp thuế thay có còn phải xuất hóa đơn hay không, xử lý hóa đơn khi khách trả hàng thế nào hay doanh thu vượt ngưỡng trong năm có phải đổi phương pháp tính thuế ngay... đang là những nội dung được nhiều hộ kinh doanh quan tâm.

Theo đó, Luật Quản lý thuế năm 2025 cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn đã chính thức được triển khai, gồm Nghị định số 252/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; Nghị định số 253/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số; Nghị định số 254/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thực hiện Luật Quản lý thuế về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử cùng các thông tư hướng dẫn liên quan.

Các quy định mới tác động trực tiếp đến hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các chủ thể hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử, đặc biệt trong việc lập, quản lý và sử dụng hóa đơn điện tử.

Đáng chú ý, Nghị định số 254/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Quản lý thuế về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử đã có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Theo khoản 1 Điều 17 của Nghị định, người bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ qua nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số có quyền yêu cầu chủ quản nền tảng cung cấp thông tin người mua, thông tin liên quan đến giao dịch, thời điểm giao hàng và xác nhận trạng thái hoàn tất đơn hàng để lập hóa đơn điện tử theo đúng quy định.

Đồng thời, khoản 2 Điều 19 cũng quy định rõ trách nhiệm của chủ quản sàn thương mại điện tử, nền tảng số phải cung cấp đầy đủ các thông tin này nhằm hỗ trợ người bán thực hiện nghĩa vụ lập hóa đơn.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, nhiều hộ kinh doanh vẫn băn khoăn về việc nếu sàn thương mại điện tử đã khấu trừ và nộp thuế thay thì có còn phải xuất hóa đơn hay không. Bên cạnh đó, không ít hộ có doanh thu 6 tháng đầu năm vượt ngưỡng 1 tỷ đồng lo ngại việc tiếp tục lập hóa đơn và kê khai doanh thu sẽ dẫn đến tính trùng nghĩa vụ thuế.

Ngoài ra, thực tiễn kinh doanh trên môi trường số cũng phát sinh nhiều khó khăn khi xử lý các trường hợp đơn hàng bị hủy, đổi hoặc trả lại sau khi đã lập hóa đơn điện tử.

Giải đáp những nội dung này, ông Đặng Văn Thành, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thuế thương mại điện tử cho biết theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Về việc lập hóa đơn, ông Thành cho biết hộ kinh doanh có thể lựa chọn một trong hai phương án.

Thứ nhất, hộ kinh doanh tự lập hóa đơn điện tử. Khi đó, theo quy định của Nghị định 254/2026/NĐ-CP, sàn thương mại điện tử có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về người mua, người bán và giao dịch để hộ kinh doanh lập hóa đơn đúng thời điểm.

Thứ hai, hộ kinh doanh có thể ủy nhiệm cho sàn thương mại điện tử lập hóa đơn thay. Trong trường hợp sàn đã lập hóa đơn điện tử theo ủy nhiệm thì hộ kinh doanh không phải lập thêm hóa đơn cho cùng giao dịch, qua đó tránh việc phát sinh hóa đơn trùng lặp.

Theo cơ quan thuế, việc sàn thương mại điện tử khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay là nghĩa vụ về thuế, còn việc lập hóa đơn điện tử là nghĩa vụ riêng theo quy định của pháp luật về hóa đơn. Tuy nhiên, khi sàn được ủy nhiệm xuất hóa đơn thì hộ kinh doanh sẽ không phải thực hiện thêm thủ tục này.

Một trong những nội dung được nhiều hộ kinh doanh quan tâm là cách xử lý hóa đơn đối với các đơn hàng bị đổi hoặc trả lại.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam (VTCA), trường hợp khách hàng đổi hoặc trả lại một phần hoặc toàn bộ hàng hóa sau khi đã xuất hóa đơn điện tử thì hộ kinh doanh chỉ cần lập hóa đơn điều chỉnh theo quy định.

Trong trường hợp hai bên có thỏa thuận người mua sẽ xuất hóa đơn trả lại hàng hóa thì người mua thực hiện lập hóa đơn trả hàng và hai bên căn cứ vào hóa đơn này để kê khai, điều chỉnh nghĩa vụ thuế.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng cho rằng, trong giai đoạn đầu triển khai, cơ quan thuế nên tăng cường hướng dẫn, tập huấn cho hộ kinh doanh, đặc biệt là nhóm kinh doanh nhỏ, kinh doanh cá thể vốn chưa có nhiều kinh nghiệm sử dụng hóa đơn điện tử và phần mềm quản lý bán hàng. Song song đó, các sàn thương mại điện tử cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống kỹ thuật, bổ sung các tính năng hỗ trợ lập hóa đơn, điều chỉnh hóa đơn khi phát sinh giao dịch đổi, trả hàng để giảm rủi ro và chi phí tuân thủ cho người bán.

Yến Nhung