Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Xuất bản: Cần mở rộng không gian phát triển mới
Nhằm tạo nền tảng pháp lý bền vững xây dựng ngành xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp,… góp ý Dự thảo Luật Xuất bản (sửa đổi), nhiều ý kiến cho rằng, cần có những chính sách đột phá nhằm mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn mới.
Việc sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản được đặt ra trên cơ sở các chủ trương, đường lối của Đảng về hoàn thiện thể chế, phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động xuất bản. Đồng thời, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật sau khi Quốc hội ban hành nhiều luật mới, đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế và các chiến lược, chương trình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung nội dung 27/54 Điều, trong đó có 16 Điều về cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền, không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật Xuất bản 2012.
Các nội dung sửa đổi, bổ sung tập trung vào hoàn thiện quy định về nội dung quản lý và chính sách của nhà nước đối với hoạt động xuất bản; hoàn thiện quy định phòng chống xâm phạm bản quyền, đặc biệt là các hành vi xâm phạm bản quyền trên không gian mạng, tạo động lực phát triển hoạt động xuất bản; hoàn thiện các quy định về tổ chức hoạt động, liên kết của nhà xuất bản; hoàn thiện các quy định về xuất bản và phát hành xuất bản phẩm điện tử, đẩy mạnh chuyển đổi số.
Nêu quan điểm thẩm tra Dự án Luật (sửa đổi) tại Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội mới đây, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cơ bản nhất trí với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của Dự thảo Luật.
Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát, tiếp tục thể chế hóa đầy đủ hơn các quan điểm, chủ trương mới của Đảng tại Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới”;
Nghiên cứu bổ sung thêm nhóm chính sách về phát triển nguồn nhân lực xuất bản, nhất là đội ngũ cán bộ, biên tập viên, chuyên gia công nghệ, nhà quản trị giỏi theo tinh thần của Chỉ thị số 04-CT/TW; rà soát các chính sách về đặt hàng, đấu thầu, giao nhiệm vụ, hỗ trợ, ưu đãi, khuyến khích để bảo đảm phù hợp với đặc thù của hoạt động xuất bản và tính thống nhất của hệ thống pháp luật...
Thực tế cho thấy, hoạt động xuất bản hiện không chỉ thực hiện nhiệm vụ chính trị, tư tưởng mà còn phải thích ứng với yêu cầu cạnh tranh của thị trường, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Trong bối cảnh đã nêu, để việc sửa đổi luật trở thành nền tảng pháp lý bền vững cho ngành xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp, nhân văn và phát triển đúng định hướng, góp ý Dự thảo Luật Xuất bản (sửa đổi), nhiều ý kiến cho rằng, cần có những chính sách đột phá nhằm mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn mới.
Theo đó, cần nghiên cứu có các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, thành lập quỹ hỗ trợ phát triển xuất bản và khuyến khích văn hóa đọc, qua đó tạo thêm nguồn lực cho các đơn vị đầu tư vào xuất bản số, đổi mới sáng tạo và lan tỏa tri thức; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với một số loại hình xuất bản số, tạo điều kiện phát triển các nền tảng sáng tác trực tuyến, webtoon và nội dung số...
Tham gia góp ý tại Tọa đàm tham vấn chuyên gia về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản trước đó, Tổng Giám đốc Công ty CP Văn hóa và Giáo dục Tân Việt Nguyễn Kim Thoa đề nghị, cụ thể hóa các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng và đất đai không chỉ đối với hoạt động xuất bản mà cả in và phát hành, nhằm hoàn thiện chuỗi giá trị của ngành.
Đặc biệt, cần thể chế hóa tinh thần “lấy người đọc làm trung tâm” của Chỉ thị số 04-CT/TW, bổ sung các chính sách phát triển văn hóa đọc và thúc đẩy sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội để đưa sách đến gần hơn với người đọc.
“Đây chính là đầu ra của xuất bản. Muốn xuất bản phát triển thì phải quan tâm thúc đẩy đầu ra. Người đọc không nhiều thì sản lượng xuất bản không thể lớn”, bà Thoa nhấn mạnh.
Còn theo Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam Khúc Thị Hoa Phượng, cần sớm hoàn thiện các quy định đối với xuất bản điện tử, nhất là cơ chế nhuận bút, định mức kinh tế - kỹ thuật và chính sách hỗ trợ duy trì nền tảng, nhằm tạo điều kiện để các nhà xuất bản đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả phát hành các xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị.
Đồng quan điểm, không ít ý kiến cũng đề nghị, cần tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Luật (sửa đổi) và các Dự thảo văn bản hướng dẫn theo hướng đồng bộ, khả thi, tạo điều kiện để các chính sách sớm đi vào cuộc sống, bởi đây là điều kiện để ngành xuất bản nâng cao năng lực cạnh tranh, đóng góp hiệu quả hơn cho sự phát triển của công nghiệp văn hóa và nền kinh tế tri thức.