Đánh giá cao các đề xuất, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, không ít ý kiến cho hay, để Luật Xuất bản khi được ban hành đi vào thực tế, cần cân nhắc đảm bảo tính thống nhất.
Việc sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản được đặt ra trên cơ sở các chủ trương, đường lối của Đảng về hoàn thiện thể chế, phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động xuất bản.
Bên cạnh đó, việc sửa đổi luật cũng nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật sau khi Quốc hội ban hành nhiều luật mới, đáp ứng yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế và các chiến lược, chương trình phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Thực tế cho thấy, sau hơn 13 năm thi hành, ngoài những ưu điểm, thuận lợi, Luật Xuất bản 2012 đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung Luật này được cho là cần thiết nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển xuất bản, văn hóa, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và kinh tế tư nhân; khắc phục những hạn chế bất cập, hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo động lực cho hoạt động xuất bản, in và phát hành, nhất là trên môi trường số.
Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình.
Đánh giá cao các đề xuất, tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, không ít ý kiến cho hay, để Luật Xuất bản khi được ban hành đi vào thực tế, cần cân nhắc đảm bảo tính thống nhất.
Cho ý kiến về Dự án Luật này tại Hội thảo thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản mới đây, các đại biểu cho rằng, đây là thời điểm cần sửa đổi toàn diện Luật Xuất bản năm 2012 để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối mới của Đảng liên quan đến lĩnh vực xuất bản, trong đó có Chỉ thị số 04-CT/TW về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới".
Trong đó, đa số các ý kiến cũng bày tỏ ủng hộ việc mở rộng nội dung quảng cáo thương mại trên xuất bản phẩm để giúp nhà xuất bản có thêm nguồn thu trong bối cảnh lượng phát hành sách in đang giảm mạnh. Tuy nhiên, việc quảng cáo trên sách in cần quy định một tỷ lệ phần trăm trang in hợp lý; giới hạn ở một số thể loại sách và không áp dụng đối với sách chính trị, pháp luật, sách giáo khoa. Nội dung quảng cáo cũng phải đảm bảo liên quan đến nội dung chính của cuốn sách.
Có ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục làm rõ cơ chế “hậu kiểm” trong phát hành xuất bản phẩm, đặc biệt đối với hoạt động phát hành trên không gian mạng và các sàn thương mại điện tử để đấu tranh, phòng, chống phát hành xuất bản phẩm lậu.
Bên cạnh đó, có biện pháp quản lý hiệu quả đối với xuất bản phẩm nhập khẩu nhằm đảm bảo quyền tiếp cận tri thức của người dân đi đôi với bảo vệ an ninh văn hóa, tư tưởng và lợi ích, chủ quyền quốc gia.
Cùng với các nội dung đã nêu, nhấn mạnh sự quan trọng trong phát triển văn hóa đọc, một số ý kiến cho hay, nội dung này tại Dự thảo Luật (sửa đổi) mới tập trung vào đối tượng, trong khi chính sách phải là trọng tâm. Do đó đề nghị có những chính sách ưu tiên xứng tầm liên quan đến sản phẩm, không gian... để phát triển văn hóa đọc trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh như hiện nay.
Ngoài ra cũng có ý kiến cho rằng, chính sách phát triển văn hóa đọc là cần thiết, nhưng cân nhắc việc quy định bố trí quỹ đất phát triển không gian văn hóa đọc để tránh trục lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện.
Tham gia góp ý xây dựng, hoàn thiện Dự thảo Luật (sửa đổi), Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Đặng Xuân Phương cho hay, hồ sơ Dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, nhưng còn một số nội dung cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung. Việc này nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối mới của Đảng liên quan lĩnh vực xuất bản.
Đồng thời đề xuất cơ quan soạn thảo rà soát, đối chiếu với các luật mới ban hành như: Luật Báo chí, Luật Quảng cáo, Luật Thương mại điện tử và các quy định về trí tuệ nhân tạo (AI), luật về thuế, tài chính... để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất.
Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng cần tiếp tục đánh giá tác động rõ hơn về dự kiến nguồn kinh phí thực hiện và tác động đối với ngân sách Nhà nước sau khi luật ban hành.
