Đề xuất sửa đổi Luật, ưu tiên phát triển nhà cho thuê

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ mới đây, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng Lâm Văn Hoàng cho biết nhà ở cho thuê đã được quy định trong Luật Nhà ở 2023 cùng với nhà ở để bán và nhà ở cho thuê mua. Tuy nhiên, phân khúc này thời gian qua phát triển còn hạn chế, trong khi nhu cầu ngày càng lớn do quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Bộ Xây dựng được giao triển khai 3 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trước hết là hoàn thiện thể chế, chính sách. Theo đó, Bộ sẽ đề xuất sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10. Định hướng sửa đổi là chuyển từ tư duy chủ yếu phát triển nhà ở thương mại sang phát triển đồng thời nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

"Nhà ở cho thuê được xác định là phân khúc chiến lược, dài hạn, phục vụ đông đảo người dân, nhất là công nhân, người lao động, sinh viên, cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang", ông Hoàng nói.

Bộ Xây dựng cũng đang nghiên cứu các cơ chế ưu đãi vượt trội về đất đai và tài chính nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận quỹ đất, nguồn tín dụng để đầu tư dự án nhà ở cho thuê. Bên cạnh nhà ở để bán, cơ quan này đề xuất ưu tiên phát triển chung cư cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và các hành lang kinh tế quan trọng.

Song song với đó, Bộ phối hợp xây dựng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cho nhà ở cho thuê, trong đó chú trọng các yêu cầu về an toàn và phòng cháy chữa cháy đối với các mô hình quy mô vừa và nhỏ.

Bộ Xây dựng đang phối hợp với Hà Nội, TP HCM, Đồng Nai, Hải Phòng và Đà Nẵng để đánh giá nhu cầu nhà ở cho thuê theo từng nhóm, tránh tình trạng lệch pha cung - cầu. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ tham mưu Chính phủ giao chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê cho các địa phương, đồng thời đề xuất cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước và xã hội cho lĩnh vực này.

Ông Hoàng đề nghị các địa phương chủ động khảo sát nhu cầu nhà ở cho thuê của cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, công nhân và sinh viên trên địa bàn để xây dựng kế hoạch đầu tư, bố trí nguồn vốn phù hợp.

Trước đó, tại buổi làm việc với Hải Phòng và các tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên về phát triển nhà ở cho thuê, Thủ tướng yêu cầu mỗi địa phương phải phấn đấu khởi công ít nhất một dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6/2026, đồng thời chuẩn bị điều kiện để triển khai các dự án quy mô lớn hơn trong quý III và quý IV năm nay. Đây sẽ là cơ sở để Chính phủ xây dựng chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê trên phạm vi cả nước trong giai đoạn tiếp theo.

Theo GS TS Hoàng Văn Cường, ở nhiều quốc gia phát triển, thị trường thuê nhà đóng vai trò rất quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân, đặc biệt là lao động trẻ, chuyên gia, người nhập cư và các nhóm chưa có khả năng sở hữu nhà.

Tại Việt Nam, nhu cầu thuê nhà ngày càng lớn khi quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, lực lượng lao động dịch chuyển về các đô thị và trung tâm công nghiệp ngày càng đông. Tuy nhiên, nguồn cung nhà ở cho thuê chuyên nghiệp vẫn còn rất hạn chế.

Một trong những nguyên nhân quan trọng là mô hình phát triển hiện nay vẫn chủ yếu hướng tới bán sản phẩm thay vì khai thác cho thuê dài hạn.

Theo ông Cường, muốn giảm giá thuê và tăng nguồn cung thì trước tiên cần thay đổi cách tiếp cận về đất đai. Các dự án nhà ở cho thuê nên được phát triển trên quỹ đất thuê hoặc áp dụng cơ chế thu tiền thuê đất hằng năm thay vì thu một lần. Điều này sẽ giúp giảm đáng kể chi phí đầu vào, từ đó tạo điều kiện để doanh nghiệp cung cấp sản phẩm với mức giá hợp lý hơn.

Bên cạnh đó, nhà đầu tư phát triển nhà ở cho thuê cần được tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi phù hợp với đặc thù của lĩnh vực này.