Ô tô - Xe máy

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe mô tô, xe gắn máy, thay thế cho QCVN 14:2024/BGTVT. Điểm đáng chú ý là quy định xe mô tô sử dụng động cơ nhiệt có dung tích trên 150cm³ hoặc xe mô tô điện có công suất danh định trên 11 kW phải được trang bị hệ thống chống bó cứng phanh (ABS). Đối với các xe được trang bị ABS, quy chuẩn cũng yêu cầu phải có bộ phận báo hiệu tình trạng hoạt động của hệ thống nhằm nâng cao an toàn khi vận hành.

Khác biệt trong khoảnh khắc

Vào cuối năm 2025, Quỹ Phòng chống thương vong châu Á (AIP Foundation) đã phối hợp cùng các đối tác, tổ chức sự kiện mô phỏng công nghệ chống bó cứng phanh (M-ABS) cho xe máy tại Hà Nội. Tại sự kiện này, các mô phỏng kỹ thuật cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa xe máy có và không có trang bị phanh ABS trong những tình huống phanh gấp. Với xe không có ABS, bánh xe dễ bị khóa cứng, phương tiện mất thăng bằng và trượt dài, đặc biệt trên mặt đường trơn trượt. Ngược lại, xe có hệ thống ABS cho phép bánh xe tiếp tục quay, lực phanh được điều tiết liên tục, giúp người điều khiển giữ được hướng lái và dừng xe an toàn hơn.

Hệ thống chống bó cứng phanh ABS (Anti - Lock Braking System) được phát minh từ năm 1920, ban đầu chỉ áp dụng vào phanh của máy bay, sau đó được sử dụng trong ngành công nghiệp ô tô và xe máy. Từ đó đến nay, ABS đã trải qua nhiều lần nâng cấp và trở thành trang bị an toàn hàng đầu trên xe máy.

ABS sẽ hỗ trợ bằng cách bóp nhả liên tục, hạn chế lực tác động mạnh của má phanh vào đĩa phanh, khi người lái bóp hoặc đạp phanh quá nhanh, với lực lớn. Nó sẽ giữ cho bánh xe vẫn quay chứ không bị khóa cứng. Sau tình huống nguy hiểm tránh được, hệ thống sẽ tái áp dụng lực phanh lớn nhất, để xe dừng lại nhanh, hoặc cho tới khi phát hiện mối nguy khóa bánh mới. Đến nay, ABS không còn là công nghệ xa xỉ nữa mà là giải pháp an toàn, có thể tạo khác biệt sinh - tử trong những khoảnh khắc rất ngắn khi lưu thông trên đường.

Ý thực được tầm quan trọng của công nghệ trong an toàn giao thông, nhiều quốc gia trên thế giới đã quy định, mô tô, xe máy sản xuất và bán ra có dung tích xi-lanh từ 125cm3 trở lên bắt buộc phải trang bị hệ thống phanh ABS. Tại Ấn Độ, thị trường xe máy lớn thứ 2 thế giới, từ năm 2017 đã thực hiện quy định bắt buộc, tất cả xe máy có dung tích xi-lanh 125cm3 trở lên, phải gắn hệ thống chống bó cứng phanh ABS. Thái Lan cũng quy định xe máy có dung tích xi-lanh từ 125cc bắt buộc phải trang bị phanh ABS. Nhật Bản và EU cũng có quy định tương tự, bắt buộc xe máy từ 125cm3 trở lên phải trang bị phanh ABS.

Công nghệ đóng vai trò trung tâm

Việt Nam dù là thị trường xe máy lớn hàng đầu thế giới, song những xe máy được trang bị những công nghệ an toàn hàng đầu như phanh ABS không nhiều. Phanh ABS thường chỉ được lắp trên những mẫu xe cao cấp, có giá bán từ 45 triệu đồng trở lên. Đối với phân khúc xe máy điện, những mẫu xe được trang bị phanh ABS càng hiếm.

AIP Foundation vừa chia sẻ kết quả nghiên cứu (sau khi phân tích 6.886 vụ tai nạn giao thông được thu thập tại Việt Nam, trong đó có hơn 5.300 vụ tai nạn liên quan đến xe mô tô, xe gắn máy) cho thấy, việc trang bị ABS có khả năng giảm khoảng 22-29% số vụ tai nạn, số người chết và bị thương liên quan đến tai nạn giao thông xe mô tô.

Nhiều ý kiến cho rằng, nên quy định xe máy sử dụng động cơ nhiệt có dung tích từ 125cm³ trở lên và xe máy điện có công suất tương đương bắt buộc phải trang bị phanh ABS.

Thị trường xe máy Việt Nam lớn hàng đầu thế giới, cả nước hiện có hơn 70 triệu xe máy đăng ký lưu hành. Trong khi đó, số lượng xe máy có dung tích xi lanh 125cm3 ngày càng phổ biến và chiếm số lượng lớn. Đây là “đối tượng” cần đưa vào quy định để tăng sự an toàn khi tham gia giao thông.

Trong nhiều năm qua, nỗ lực kéo giảm tai nạn giao thông ở Việt Nam chủ yếu dựa vào tuyên truyền, siết chặt xử phạt và nâng cao ý thức người tham gia giao thông. Chưa đặt công nghệ vào vai trò trung tâm. Xe máy trang bị phanh ABS sẽ giúp tăng mức độ an toàn giao thông và giảm thiểu thương vong.

HẢI LINH