Chuyên đề

Theo TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, kinh tế thế giới trong giai đoạn 2026–2027 dự kiến giảm đà tăng trưởng nhưng vẫn duy trì ở mức khá, với tốc độ tăng trưởng khoảng 2,5–2,8%, so với 2,9% năm 2025 và thấp hơn mức bình quân 3,5% trong giai đoạn 2021–2025. Theo IMF (7/2026), lạm phát toàn cầu (CPI) năm 2026 có xu hướng tăng trở lại, lên 4,7%, so với 4,1% năm 2025, trước khi giảm xuống còn 3,9% vào năm 2027. Trong khi đó, thương mại toàn cầu được dự báo tăng chậm lại, đạt khoảng 2,9% năm 2026, so với 4,8% năm 2025, nhưng sẽ phục hồi tốt hơn, lên khoảng 3,3% trong năm 2027, theo World Bank (6/2026).

Một điểm thuận lợi là đầu tư toàn cầu tiếp tục gia tăng, đặc biệt là đầu tư công cho cơ sở hạ tầng, năng lượng, chuyển đổi xanh và công nghệ số. Trong lĩnh vực công nghệ, các xu hướng như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ dữ liệu và bán dẫn tiếp tục được thúc đẩy. Đồng thời, nhiều quốc gia đẩy mạnh cải cách và tăng cường nội lực, qua đó tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong trung và dài hạn.

Tuy nhiên, kinh tế thế giới vẫn đối mặt với 4 nhóm rủi ro và thách thức chính. Thứ nhất, xung đột địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông, có xu hướng gia tăng, phức tạp và khó dự đoán; cùng với đó là chiến tranh thương mại – công nghệ, sự phân mảnh và xu hướng bảo hộ thương mại ngày càng rõ nét. Thứ hai, lạm phát có nguy cơ tăng trở lại trong khi lãi suất giảm chậm, làm gia tăng rủi ro về tỷ giá, nợ công và nợ tư nhân ở mức cao. Thứ ba, kinh tế suy giảm hoặc tăng trưởng thấp tại nhiều quốc gia có thể kéo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026–2027 xuống mức thấp. Thứ tư, các rủi ro liên quan đến an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh chuỗi cung ứng và an ninh mạng – dữ liệu tiếp tục gia tăng, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến bất thường.

Đối với TP HCM, trong bối cảnh Việt Nam vẫn giữ vững đà tăng trưởng tích cực, GRDP TPHCM trong 6 tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 8,55% là nền tảng tích cực, song để cả năm đạt mức tăng trưởng 2 con số, thành phố phải tạo được bước tăng tốc mạnh hơn. Động lực tăng trưởng còn phụ thuộc vào khả năng cải thiện đồng thời năm trụ cột gồm: khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực, kết cấu hạ tầng, huy động và phân bổ nguồn lực tài chính, chất lượng thể chế và hiệu quả thực thi.

Tại chương trình Cà phê doanh nhân HUBA với chủ đề “Doanh nghiệp hợp lực để tăng trưởng 2 con số” do Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM (HUBA) tổ chức, TS Cấn Văn Lực cho rằng, trong các động lực tăng trưởng, đầu tư vẫn là “đầu kéo” quan trọng nhất. Theo đó, không ước tính, để tạo thêm dư địa tăng trưởng, vốn đầu tư toàn xã hội của TP HCM cần tăng tối thiểu 13%-15%.

Bài toán tăng trưởng không chỉ nằm ở việc có thêm vốn, mà còn ở cách sử dụng hiệu quả nguồn vốn. Chuyên gia nhấn mạnh 8 nhóm hành động của doanh nghiệp để hợp lực cho tăng trưởng.

Cụ thể, để nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất – kinh doanh, đồng thời chuyển mạnh sang các ngành có giá trị gia tăng cao, ưu tiên các lĩnh vực như công nghệ số, AI, bán dẫn, fintech, logistics, thương mại quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, y tế – giáo dục chất lượng cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các dịch vụ chuyên môn.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tăng năng suất thông qua chuyển đổi số, AI và dữ liệu; đồng thời tăng đầu tư cho vùng nguyên liệu, chế biến sâu, R&D và đổi mới sáng tạo. Trong đó, cần khuyến khích các doanh nghiệp lớn đặt trung tâm R&D tại TP HCM, tăng cường hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và startup. Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) có thể tham gia theo mô hình đặt hàng công nghệ hoặc dùng chung các nền tảng số, nền tảng R&D.

Một hướng đi quan trọng khác là quyết tâm tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Doanh nghiệp cần chuyển từ cung cấp hàng hóa, gia công đơn giản sang cung ứng linh kiện, dịch vụ kỹ thuật, thiết kế, phần mềm, logistics và các dịch vụ hậu cần có giá trị cao cho doanh nghiệp FDI, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 10-NQ-TW.

Doanh nghiệp cũng cần tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu cả hàng hóa và dịch vụ. Chuyên gia khẳng định TP HCM có lợi thế lớn trong các lĩnh vực như tài chính, CNTT, logistics, du lịch, giáo dục, y tế, tư vấn và công nghiệp sáng tạo, qua đó có thể mở rộng hơn nữa hoạt động xuất khẩu dịch vụ.

Về nguồn lực tài chính, doanh nghiệp cần huy động và sử dụng vốn hiệu quả hơn, giảm phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng và tăng huy động vốn thông qua thị trường vốn, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư và PPP. Nguồn vốn cần được ưu tiên cho những dự án có năng suất và khả năng lan tỏa lớn, đồng thời hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải.

Doanh nghiệp cũng cần chủ động tham gia các “bài toán lớn” của Thành phố, đặc biệt trong các lĩnh vực như IFC, FTZ, đô thị TOD, logistics – cảng biển, kinh tế số, chuyển đổi xanh, năng lượng, chống ngập, giao thông đô thị và phát triển không gian kinh tế sau mở rộng địa giới.

"Thông điệp cốt lõi là doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “kinh doanh nhiều hơn” sang “tạo giá trị cao hơn”. Đây là hướng đi nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng suất, sức cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị trong nước và toàn cầu", theo TS Cấn Văn Lực khuyến nghị.

Chia sẻ tại chương trình, TS Trần Du Lịch, Chủ tịch Hội đồng tư vấn thực hiện cơ chế đặc thù của TP HCM cũng nhìn nhận, khi nhu cầu vốn cho đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất ngày càng lớn, nếu chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng cũng không còn phù hợp. Do đó, ông nhận định, cấu trúc tài chính của nền kinh tế cần được tái cân bằng theo hướng phát triển mạnh thị trường vốn để chia sẻ vai trò cung ứng nguồn lực trung và dài hạn với hệ thống ngân hàng.

Hiện nay, doanh nghiệp đang có nhiều lựa chọn huy động vốn, từ trái phiếu doanh nghiệp, quỹ đầu tư đến các khoản vay quốc tế, ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc Ngân hàng ACB cũng chia sẻ. Tuy nhiên, các nguồn vốn này chỉ dành cho những doanh nghiệp đáp ứng được tiêu chuẩn ngày càng cao về quản trị, minh bạch tài chính và kiểm soát rủi ro.

Ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch HUBA lưu ý, doanh nghiệp muốn tiếp cận các dòng vốn chất lượng phải nâng cao “năng lực hấp thụ vốn” thông qua chuẩn hóa quản trị, minh bạch báo cáo tài chính, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thực hành ESG. Khi đủ năng lực, dòng vốn từ ngân hàng, quỹ đầu tư hay các định chế tài chính quốc tế sẽ thực sự đi vào sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng suất.

Trước đó, HUBA cũng đã nêu nhiều kiến nghị để hỗ trợ doanh nghiệp, đẩy mạnh hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, dịch chuyển theo tiêu chuẩn Số và Xanh để khai thác đơn hàng. Trong đó, tập trung mọi nguồn lực đồng hành cùng doanh nghiệp giải bài toán doanh thu, hợp lực để đạt mục tiêu tăng trưởng.

Lê Mỹ