Quốc tế

Thị trường lao động Mỹ phát đi tín hiệu suy yếu rõ hơn trong tháng 7, khi số việc làm phi nông nghiệp bất ngờ giảm 23.000, trái ngược với dự báo tăng khoảng 80.000-83.000 việc làm của giới kinh tế. Đây là tháng giảm đầu tiên kể từ tháng 2, đồng thời làm thay đổi đáng kể kỳ vọng của thị trường đối với quyết định lãi suất tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Theo báo cáo Employment Situation do Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 7/8, tỷ lệ thất nghiệp giảm nhẹ từ 4,2% xuống 4,1%. Tuy nhiên, diễn biến này đi cùng với sự thu hẹp của lực lượng lao động. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động giảm từ 61,5% xuống 61,4%, mức thấp nhất trong khoảng 5 năm rưỡi và thấp hơn 0,7 điểm phần trăm so với đầu năm.

Khoảng 264.000 người rời khỏi lực lượng lao động trong tháng, cho thấy mức giảm của tỷ lệ thất nghiệp không hoàn toàn phản ánh sự cải thiện về khả năng tìm việc.

Bức tranh tuyển dụng còn yếu hơn khi nhìn lại số liệu của hai tháng trước. BLS điều chỉnh giảm mức tăng việc làm tháng 5 thêm 66.000, từ 129.000 xuống 63.000, và tháng 6 thêm 37.000, từ 57.000 xuống 20.000 việc làm. Tổng cộng, số việc làm trong hai tháng thấp hơn 103.000 so với các ước tính ban đầu.

Các điều chỉnh này khiến xu hướng tuyển dụng những tháng gần đây yếu hơn đáng kể so với bức tranh được công bố trước đó.

Khu vực tư nhân tăng rất chậm

Một phần đáng kể mức giảm việc làm trong tháng 7 đến từ khu vực công, nơi mất 53.000 việc làm. Riêng việc làm trong lĩnh vực giáo dục của chính quyền địa phương giảm khoảng 50.000.

Khu vực tư nhân vẫn tạo thêm khoảng 30.000 việc làm, song đây là mức tăng rất thấp đối với nền kinh tế Mỹ. Việc làm trong bán lẻ giảm khoảng 19.000, lĩnh vực tài chính mất 14.000 vị trí, trong khi y tế vẫn là một trong số ít ngành tuyển dụng tương đối ổn định với khoảng 22.000 việc làm mới.

Tiền lương cũng cho thấy áp lực trên thị trường lao động đang dịu xuống. Thu nhập bình quân theo giờ của lao động khu vực tư nhân chỉ tăng 2 cent trong tháng, lên 37,62 USD, tương đương mức tăng khoảng 0,1%. So với cùng kỳ, tiền lương tăng 3,2%, mức thấp nhất kể từ tháng 5/2021.

Các số liệu này chưa cho thấy thị trường lao động Mỹ bước vào suy giảm sâu. Tuy nhiên, tốc độ tạo việc làm thấp, các đợt điều chỉnh giảm liên tiếp và tăng trưởng tiền lương chậm lại đang củng cố nhận định rằng nhu cầu lao động đã yếu đi đáng kể so với giai đoạn trước.

Fed đứng trước bước ngoặt lãi suất

Diễn biến đó đặc biệt quan trọng với Fed, trong bối cảnh ngân hàng trung ương Mỹ vừa phát đi tín hiệu cứng rắn hơn đối với lạm phát.

Tại cuộc họp kết thúc ngày 29/7, Fed giữ nguyên biên độ lãi suất mục tiêu ở 3,5-3,75%, với tỷ lệ biểu quyết 9-3. Sau cuộc họp, thị trường nghiêng nhẹ về khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 9, với xác suất được định giá khoảng 55%.

Báo cáo việc làm tháng 7 đã làm thay đổi cán cân đó. Sau khi số liệu được công bố, xác suất Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong cuộc họp tháng 9 giảm xuống còn khoảng 40-44%. Kịch bản giữ nguyên lãi suất trở lại vị trí được thị trường đánh giá cao hơn.

Tuy nhiên, báo cáo việc làm chưa đủ để loại bỏ hoàn toàn khả năng Fed tiếp tục thắt chặt tiền tệ.

Lạm phát vẫn cao hơn đáng kể mục tiêu 2% của Fed. Chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát được Fed theo dõi chặt chẽ, tăng 3,7% so với cùng kỳ trong tháng 6. Giá năng lượng tăng trở lại do căng thẳng liên quan đến eo Hormuz cũng có thể làm gia tăng thêm áp lực giá trong những tháng tới.

Bà Ellen Zentner, chiến lược gia kinh tế trưởng của Morgan Stanley Wealth Management, nhận định báo cáo việc làm yếu có thể giảm áp lực buộc Fed tăng lãi suất ngay trong tháng 9, nhưng số liệu lạm phát công bố trong tuần tới vẫn đóng vai trò quyết định.

Ông Anthony Saglimbene, chiến lược gia thị trường trưởng tại Ameriprise Financial, cũng cho rằng dù thị trường lao động đã yếu đi, các số liệu hiện tại chưa cho thấy tình trạng suy thoái rõ rệt. Tuy vậy, báo cáo mới nhất giúp Fed có thêm cơ sở để giữ nguyên lãi suất trong tháng 9.

Fed sẽ trì hoãn tăng lãi suất?

Thị trường tài chính phản ứng theo hướng tích cực trước triển vọng Fed có thể trì hoãn một đợt tăng lãi suất. Kết thúc phiên ngày 7/8, chỉ số S&P 500 tăng 0,62%, Nasdaq Composite tăng 1,3% và Dow Jones Industrial Average tăng 0,28%.

Thị trường trái phiếu phản ứng mạnh hơn. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm, vốn nhạy cảm với kỳ vọng chính sách tiền tệ, giảm về quanh 4,2%. Lợi suất kỳ hạn 10 năm cũng giảm về khoảng 4,65%.

Chỉ số USD giảm khoảng 0,4% so với rổ các đồng tiền chủ chốt, trong khi đồng yen phục hồi so với USD.

Diễn biến này phản ánh xu hướng tâm lý của nhà đầu tư, cho rằng báo cáo việc làm yếu làm giảm xác suất Fed tăng lãi suất trong ngắn hạn, qua đó hỗ trợ giá trái phiếu và cổ phiếu.

Tâm lý thị trường còn được hỗ trợ bởi mùa báo cáo kinh doanh quý II tích cực. Gần 90% doanh nghiệp thuộc S&P 500 đã công bố kết quả, với mức tăng trưởng lợi nhuận toàn chỉ số được ước tính khoảng 50% so với cùng kỳ, cao nhất kể từ quý II/2021.

Bước tiếp theo sẽ phụ thuộc nhiều vào dữ liệu lạm phát Mỹ công bố trong tuần tới. Nếu lạm phát tiếp tục hạ nhiệt, khả năng Fed giữ nguyên lãi suất trong tháng 9 sẽ được củng cố. Ngược lại, nếu áp lực giá tăng trở lại, đặc biệt dưới tác động của năng lượng, khả năng Fed tiếp tục thắt chặt vẫn chưa thể loại trừ.

Với Việt Nam, việc kỳ vọng tăng lãi suất của Fed hạ nhiệt và đồng USD suy yếu có thể giảm bớt phần nào áp lực lên tỷ giá USD/VND trong ngắn hạn, qua đó tạo thêm dư địa cho điều hành tiền tệ trong nước.

Diễn biến này xuất hiện đúng lúc một số nhóm hàng xuất khẩu của Việt Nam đang chịu thêm sức ép từ các biện pháp thuế mới của Mỹ.

Tuy nhiên, tác động tích cực về tỷ giá cần được nhìn nhận thận trọng từ phía cầu. Nếu tình trạng tuyển dụng yếu tại Mỹ kéo dài và lan sang thu nhập, tiêu dùng của hộ gia đình có thể suy yếu, từ đó ảnh hưởng tới nhu cầu nhập khẩu trong mùa cao điểm cuối năm.

Nam Trần