24h

Bán hàng qua Facebook, TikTok, livestream hay các sàn thương mại điện tử đã trở thành hoạt động kinh doanh thường xuyên, mang lại nguồn thu nhập chính cho không ít người. Cùng với lượng giao dịch ngày càng lớn, dòng tiền từ hoạt động bán hàng cũng liên tục phát sinh.

Thế nhưng, cách quản lý tiền hàng và doanh thu của một bộ phận người kinh doanh chưa thay đổi tương ứng. Tiền bán hàng và tiền cá nhân cùng đi qua một tài khoản, doanh thu tự ghi chép, chỉ quan tâm đến hóa đơn khi khách hàng yêu cầu... vẫn là những cách làm khá phổ biến.

Theo các chuyên gia pháp lý, những cách làm này không mặc nhiên đồng nghĩa với vi phạm pháp luật. Rủi ro nằm ở chỗ hoạt động kinh doanh đã phát triển nhưng người bán không theo dõi được đầy đủ doanh thu, kê khai không đúng thực tế hoặc sổ sách, chứng từ không phản ánh đầy đủ các giao dịch phát sinh.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiêp, Luật sư Lê Thị Nhung - Giám đốc Công ty Luật L&A Legal Experts cho rằng, khi quy mô bán hàng ngày càng lớn, cách quản lý phía sau mỗi đơn hàng cũng phải thay đổi. Nếu vẫn duy trì cách ghi chép, quản lý tiền hàng đơn giản như khi hoạt động còn nhỏ lẻ, chính người kinh doanh có thể gặp khó khăn khi cần đối chiếu doanh thu.

“Có những cách làm không gây nhiều vướng mắc khi số lượng giao dịch còn ít. Nhưng khi hoạt động kinh doanh đã phát triển, doanh thu lớn mà tiền hàng vẫn được quản lý thiếu tách bạch thì đến lúc cần xác định lại doanh thu, chính người bán sẽ gặp khó khăn”, Luật sư Nhung phân tích.

Điều này thể hiện khá rõ ở việc sử dụng tài khoản nhận tiền. Không ít người vừa nhận tiền bán hàng, vừa thực hiện các giao dịch cá nhân trên cùng một tài khoản. Theo Luật sư Nhung, nhận tiền bán hàng vào tài khoản cá nhân không mặc nhiên là hành vi vi phạm. Vấn đề là người kinh doanh có xác định được đâu là doanh thu từ hoạt động kinh doanh và theo dõi đầy đủ khoản tiền này hay không.

Khi tiền bán hàng, tiền người thân chuyển, vay mượn và các khoản thu, chi cá nhân cùng đi qua một tài khoản mà không được theo dõi rõ ràng, việc xác định từng khoản tiền sẽ trở nên khó khăn nếu sau này cần đối chiếu. Bởi vậy, việc tách bạch tiền kinh doanh với tiền phục vụ sinh hoạt là điều người bán nên chủ động thực hiện, nhất là khi số lượng giao dịch ngày càng lớn. Không chỉ thuận tiện trong quản lý, cách làm này còn giúp người kinh doanh chủ động hơn khi cần xác định doanh thu và giải trình các giao dịch.

Câu chuyện tương tự cũng đặt ra với hóa đơn. Thói quen chỉ quan tâm đến hóa đơn khi người mua yêu cầu có thể khiến người bán hiểu chưa đúng về nghĩa vụ của mình. Luật sư Lê Thị Nhung cho rằng, nghĩa vụ về hóa đơn được xác định theo quy định đối với hoạt động kinh doanh, không phụ thuộc đơn thuần vào việc khách hàng có yêu cầu lấy hóa đơn hay không.

“Khách hàng không yêu cầu lấy hóa đơn không có nghĩa giao dịch đó không tồn tại hoặc doanh thu không phải ghi nhận. Nếu doanh thu thực tế và doanh thu được ghi nhận không khớp nhau thì rủi ro trước hết thuộc về người kinh doanh”, Luật sư Nhung nói.

Từ câu chuyện hóa đơn đến tài khoản nhận tiền, theo Luật sư Nhung, điểm cuối cùng vẫn là doanh thu thực tế có được ghi nhận, kê khai đầy đủ hay không. Việc sử dụng một hay nhiều tài khoản để nhận tiền không làm thay đổi bản chất của khoản tiền nếu đó là doanh thu từ hoạt động kinh doanh.

“Điều cần quan tâm không phải tiền bán hàng đi qua một hay nhiều tài khoản, mà là doanh thu thực tế có được ghi nhận và kê khai đầy đủ hay không. Khi hoạt động kinh doanh đã tạo ra doanh thu lớn nhưng vẫn quản lý tiền hàng, chứng từ và sổ sách theo thói quen cũ, rủi ro pháp lý sẽ tăng lên”, Luật sư Nhung nhận định.

Dù vậy, Luật sư Lê Thị Nhung lưu ý cũng cần phân biệt những sai sót trong quá trình quản lý, kê khai với hành vi cố tình che giấu doanh thu. Không phải cứ phát sinh chênh lệch hoặc kê khai thiếu là đồng nghĩa với trốn thuế.

Nếu sai sót xuất phát từ việc quản lý chưa chặt chẽ thì tính chất hoàn toàn khác với trường hợp cố tình không ghi nhận doanh thu, để doanh thu ngoài sổ sách hoặc tìm cách che giấu doanh thu nhằm giảm nghĩa vụ thuế. Tùy tính chất, mức độ của hành vi, hậu quả pháp lý cũng sẽ khác nhau.

Theo Luật sư Nhung, điều cần thiết với người kinh doanh online không phải là chờ đến khi phát sinh vướng mắc mới kiểm tra lại sổ sách, mà nên quản lý doanh thu, chứng từ và tiền bán hàng rõ ràng ngay từ đầu.

“Kinh doanh online đã trở thành công việc thực sự và có thể tạo ra doanh thu lớn. Vì vậy, cách quản lý cũng phải thay đổi tương ứng. Quy mô kinh doanh đã lớn nhưng vẫn giữ cách quản lý cũ mới chính là thói quen có thể khiến người kinh doanh phải trả giá”, Luật sư Lê Thị Nhung nhấn mạnh.

Nguyễn Giang