Doanh nhân

Mặc dù đón lượng khách quốc tế kỷ lục, doanh thu mua sắm của du khách tại Việt Nam vẫn thuộc hàng thấp nhất khu vực Đông Nam Á. Để giải bài toán "thắng về lượng nhưng thua về giá trị", việc thiết lập một hệ sinh thái kết hợp Trung tâm Outlet, cửa hàng miễn thuế đô thị và hoàn thuế VAT điện tử đang được xem là giải pháp mang tính bước ngoặt cho TP.HCM trong giai đoạn 2026–2030.

"Cửa sổ" cơ hội vàng giai đoạn 2026–2030

Tại Tọa đàm “Phát triển Trung tâm Outlet tại TP HCM”, doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên – Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG) đã chỉ ra một thực tế đáng suy ngẫm của ngành du lịch Việt Nam. Năm 2025, Việt Nam chứng kiến cột mốc lịch sử khi đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế. Tuy nhiên, mức chi tiêu bình quân của mỗi du khách chỉ dao động từ 900 đến 1.000 USD, trong đó chi phí dành cho mua sắm chỉ chiếm vỏn vẹn 12% đến 15%. Đây là con số vô cùng khiêm tốn nếu so sánh với các thiên đường du lịch trong khu vực như Bangkok, Singapore hay Seoul.

Nghịch lý lớn nhất nằm ở chỗ, dù là cường quốc sản xuất hàng đầu thế giới đối với nhiều thương hiệu thời trang và tiêu dùng toàn cầu, Việt Nam lại chưa có một trung tâm outlet đúng nghĩa. Hệ quả là hằng năm, một lượng lớn dòng ngoại tệ cùng hàng triệu lượt du khách Việt Nam vẫn chảy sang các trung tâm mua sắm tại Thái Lan, Hàn Quốc hay đảo Hải Nam (Trung Quốc) để tiêu dùng chính những sản phẩm "Made in Vietnam" với mức giá ưu đãi. Thị trường Việt Nam hiện không thiếu lượng khách, không thiếu nguồn hàng và không thiếu lực mua, song điều còn thiếu duy nhất chính là một cơ chế chính sách đột phá để kích hoạt tiềm năng này.

Doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên cho rằng, giai đoạn 2026–2030 được đánh giá là "cửa sổ cơ hội" đặc biệt để TP HCM bứt phá trở thành trung tâm mua sắm tầm cỡ khu vực. Những cơ sở nền tảng chưa từng có đang đồng loạt hội tụ. Về mặt thể chế, Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị cùng Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ quốc gia và Đề án outlet của Bộ Công Thương đã xác định TP HCM là một trong năm địa bàn trọng điểm. Về mặt hạ tầng, một siêu đô thị 14 triệu dân sau hợp nhất đang hình thành rõ nét với tuyến Metro số 1 đã đi vào vận hành, đường Vành đai 3 cùng các tuyến cao tốc huyết mạch gấp rút hoàn thiện, và đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành chuẩn bị khai thác thương mại từ cuối năm 2026.

Nếu không hành động quyết liệt trong 5 năm tới, Việt Nam sẽ tiếp tục nhường toàn bộ sân chơi du lịch mua sắm cho các đối thủ trong khu vực thêm ít nhất một thập kỷ nữa. Dự thảo Đề án của Bộ Công Thương ước tính, nếu được triển khai đúng hướng, mô hình outlet kết hợp cửa hàng miễn thuế có thể mang lại doanh thu trực tiếp lên tới 579.000 tỷ đồng, tương đương 10% tổng quy mô thị trường bán lẻ toàn quốc.

“Chìa khóa phát triển không nằm ở một trung tâm thương mại đơn lẻ, mà ở hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa Outlet – Miễn thuế – Hoàn thuế – Du lịch mua sắm. Yếu tố quyết định thành bại không phải là vốn hay thương hiệu, mà là một cơ chế chính sách linh hoạt do Nhà nước kiến tạo”, doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên chia sẻ.

Bài học quốc tế và công thức "kiềng ba chân"

Theo doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên, kinh nghiệm từ các mô hình thành công trên thế giới cho thấy, một trung tâm outlet chuẩn mực phải là một điểm đến du lịch trải nghiệm chứ không đơn thuần là nơi "xả hàng giảm giá". Bicester Village tại Anh đón gần 7 triệu lượt khách mỗi năm và trở thành địa điểm thu hút du khách Trung Quốc thứ hai tại xứ sở sương mù, chỉ sau điện Buckingham.

Tương tự, Gotemba tại Nhật Bản hay Central Village tại Thái Lan đều ghi nhận sự bứt phá nhờ đáp ứng đủ năm yếu tố cốt lõi: vị trí gắn liền với đầu mối giao thông lớn; quy mô đủ rộng để chứa từ 150 đến 250 thương hiệu; kiến trúc dạng "ngôi làng du lịch" mở; dịch vụ trọn gói từ vận chuyển, hoàn thuế đến ẩm thực; và năng lực vận hành chuyên nghiệp có kết nối trực tiếp với các tập đoàn toàn cầu.

Bên cạnh đó, sức mạnh cộng hưởng từ mô hình "tam giác" Outlet – Miễn thuế đô thị – Hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) đã được chứng minh tại Hàn Quốc với doanh số miễn thuế kỷ lục 21,3 tỷ USD, hay mô hình đảo Hải Nam thu về 3 tỷ USD chỉ sau 5 tháng vận hành.

Tuy nhiên, bà Lê Hồng Thủy Tiên cho rằng, các tập đoàn quốc tế chỉ chấp nhận tham gia khi kênh bán outlet được tách biệt rõ ràng với kênh bán lẻ đúng giá, nguồn gốc hàng hóa được kiểm soát tuyệt đối và quy hoạch hạ tầng ổn định từ 30 đến 50 năm.

“Để mô hình này vận hành thành công, cần thiết lập cơ chế "kiềng ba chân": Nhà nước tạo dựng hạ tầng và chính sách - Doanh nghiệp đầu ngành thực hiện đầu tư vận hành - Các thương hiệu quốc tế trực tiếp cung ứng nguồn hàng chính hãng”, doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên nhấn mạnh.

Đề xuất sáu nhóm chính sách

Về điều kiện hạ tầng, doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên cho rằng, TP HCM cần sớm công khai danh mục quỹ đất sạch từ 20 đến 50 ha tại các cửa ngõ giao thông trọng điểm, đặc biệt trên trục kết nối Sân bay Long Thành và đường Vành đai 3 để tạo sự tiếp cận minh bạch cho các nhà đầu tư.

Đồng thời, bà đề xuất TP HCM kiến nghị Trung ương thí điểm 6 nhóm chính sách đột phá: Thứ nhất là chính sách khuyến mại đặc thù, cho phép các trung tâm outlet áp dụng mức giảm giá sâu quanh năm đối với hàng tồn kho chính hãng và hàng sản xuất riêng cho kênh outlet mà không bị khống chế bởi trần mức hay trần thời gian khuyến mại, đi kèm cam kết minh bạch giá và chịu sự hậu kiểm chặt chẽ.

Thứ hai là thí điểm cửa hàng miễn thuế đô thị (Downtown Duty Free), triển khai mô hình mua sắm quy mô lớn ngay trong nội đô và nhận hàng tại sân bay khi xuất cảnh, tương tự mô hình thành công của Hàn Quốc.

Thứ ba là nâng cấp hệ thống hoàn thuế VAT điện tử toàn trình, tích hợp điểm hoàn thuế ngay tại các trung tâm thương mại và outlet nhằm rút ngắn tối đa thời gian chờ đợi của du khách.

Thứ tư là chuẩn hóa tiêu chí công nhận Outlet, ban hành bộ tiêu chuẩn chính thức gắn với truy xuất nguồn gốc, công nhận mô hình "Làng outlet cao cấp" quy mô tối thiểu 30.000 m², đồng thời tích hợp phân khu riêng cho hàng Việt Nam chất lượng cao và sản phẩm OCOP để thúc đẩy xuất khẩu tại chỗ.

Thứ năm là lựa chọn nhà đầu tư chiến lược theo năng lực thực chất, ưu tiên các đơn vị có quyền phân phối thương hiệu quốc tế, có kinh nghiệm vận hành miễn thuế và cam kết tỷ lệ lấp đầy. Đồng thời áp dụng cơ chế chấp thuận chủ trương đầu tư song song với chấp thuận nhà đầu tư nhằm rút ngắn từ 2 đến 3 năm thủ tục chuẩn bị.

Thứ sáu là xây dựng Chương trình du lịch mua sắm cấp Thành phố, tổ chức các lễ hội mua sắm thường niên tầm cỡ quốc tế, liên kết chuỗi dịch vụ Hàng không – Lữ hành – Khách sạn – Outlet – Miễn thuế để định vị TP HCM là điểm đến mua sắm mới của châu Á.

Lộ trình chiến lược hướng tới mốc 2030

Về lộ trình, doanh nhân Lê Hồng Thủy Tiên đưa ra lộ trình phát triển hệ sinh thái mua sắm được định hình rõ ràng theo ba giai đoạn. Trong giai đoạn 2026–2027, Thành phố tập trung hoàn thiện khung cơ chế, kiến nghị Trung ương cho phép thí điểm và công bố các vị trí ưu tiên để lựa chọn nhà đầu tư.

Giai đoạn 2027–2029 sẽ tiến hành khởi công và đưa vào vận hành giai đoạn 1 của Trung tâm Outlet chuẩn quốc tế đầu tiên quy tụ từ 150 đến 200 thương hiệu, đồng thời khởi động thí điểm miễn thuế đô thị và lễ hội mua sắm thường niên.

Hướng đến năm 2030, TP HCM sẽ hoàn chỉnh toàn bộ hệ sinh thái Outlet – Duty Free – VAT Refund – Shopping Tourism, kết nối liên hoàn giữa Long Thành, Tân Sơn Nhất, trung tâm đô thị và các cực du lịch biển. Mục tiêu lớn nhất là nâng tỷ trọng chi tiêu mua sắm của du khách quốc tế từ mức 12–15% hiện nay lên 25–30%, đưa TP HCM trở thành điểm đến mua sắm không thể bỏ qua trên bản đồ du lịch thế giới.

“IPPG cam kết đồng hành cùng Thành phố: sẵn sàng nghiên cứu đầu tư một Trung tâm Outlet chuẩn quốc tế trên nền 138 thương hiệu và mạng lưới đối tác toàn cầu; chia sẻ kinh nghiệm vận hành miễn thuế để cùng cơ quan hải quan, thuế thiết kế quy trình khả thi; và phối hợp chặt chẽ với Sở Công Thương hoàn thiện khung cơ chế, chính sách”, CEO IPPG Lê Hồng Thủy Tiên khẳng định.

Đình Đại