Dự thảo Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ thiết lập hành lang pháp lý vượt trội, tạo đòn bẩy bứt phá cho TP HCM cùng các khu kinh tế đặc biệt.
Dự thảo Luật Phát triển đô thị được thiết kế với cấu trúc 05 Chương, 68 Điều nhằm giải quyết những yêu cầu thực tiễn về thể chế và không gian phát triển đô thị. Dự thảo Luật Phát triển đô thị dự kiến sẽ được Quốc hội xem xét và thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất Quốc hội khóa XVI vào ngày 24/8/2026.
Luật quy định các cơ chế đặc thù áp dụng trực tiếp đối với TP HCM và các đô thị được công nhận là đô thị đặc biệt. Đối với Thành phố Hà Nội, việc áp dụng Luật này sẽ do Hội đồng nhân dân (HĐND) Thành phố quyết định dựa trên nền tảng Luật Thủ đô (trừ các quy định về khu kinh tế đặc biệt).
Ngoài ra, các đô thị chưa được công nhận là đô thị đặc biệt (như Đồng Nai) hoặc các khu kinh tế đặc biệt cũng có thể được áp dụng một số cơ chế, chính sách vượt trội theo quy định của Chính phủ nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển thực tế.
Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ mang lại cho TP HCM những giá trị chiến lược và bước đột phá thể chế quan trọng:
Thứ nhất, khung thể chế vượt trội và ổn định. Tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ, lâu dài, đáp ứng yêu cầu thể chế hóa Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP HCM trong kỷ nguyên mới.
Thứ hai, giải phóng nguồn lực phát triển. Tạo điều kiện huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư kết cấu hạ tầng, thu hút dòng vốn đầu tư chiến lược và bảo đảm an sinh xã hội.
Thứ ba, tăng cường phân cấp, phân quyền. Nâng cao tính chủ động, sáng tạo cho chính quyền TP HCM trong việc kiến tạo thể chế, quản lý địa phương và nâng cao năng lực quản trị đô thị.
Thứ tư, tháo gỡ điểm nghẽn & thúc đẩy tăng trưởng. Khai thác tối đa tiềm năng, giải quyết các khó khăn vướng mắc phát sinh, giữ vững vai trò là cực tăng trưởng, hạt nhân phát triển của cả nước và hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Theo Bộ Tư pháp, sự ra đời của Luật Phát triển đô thị nhằm tạo dựng hành lang pháp lý đột phá, ổn định và khả thi. Qua đó đưa TP HCM thành đô thị tầm quốc tế. Đảm bảo nền tảng pháp lý vững chắc để phát triển TP HCM theo mô hình đa cực, đa trung tâm, sở hữu hạ tầng và quản trị thông minh, đóng vai trò hạt nhân của vùng đô thị đặc biệt và cực đổi mới sáng tạo của cả nước.
Đồng thời, hình thành động lực từ khu kinh tế đặc biệt. Tạo khung pháp lý vượt trội để khai thác tiềm năng các vùng đảo có vị trí chiến lược về kinh tế biển, quốc phòng, an ninh, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
Đánh giá về tầm quan trọng của Luật Phát triển đô thị, Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân - Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển Trường Đại học Sài Gòn nhấn mạnh: "Đây là lần đầu tiên Việt Nam xây dựng một luật riêng về phát triển đô thị trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị đều đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế mang tính đột phá cho các cực tăng trưởng.
Sau khi hợp nhất với Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương từ ngày 1/7/2025, TP HCM bước sang giai đoạn phát triển mới với quy mô kinh tế khoảng 120 tỷ USD (chiếm gần 24% GDP và hơn 30% tổng thu ngân sách cả nước). Vì vậy, một khung thể chế vượt trội, ổn định và lâu dài là chìa khóa để tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn lực, hạ tầng và môi trường đầu tư".
Theo Sở Tư pháp TP HCM, dự kiến Thành phố sẽ ban hành 175 nội dung giao cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND Thành phố quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Phát triển đô thị (gồm 126 nhiệm vụ của UBND, 47 của UBND và 2 của Chủ tịch UBND) cùng 73 nội dung cá biệt để triển khai thi hành Luật ngay sau khi được Quốc hội thông qua, qua đó chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện tổ chức thực hiện.
Tại Hội nghị Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội và Ban Thường vụ Thành ủy TP HCM về Luật Phát triển đô thị mới đây, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được cho biết dự luật tập trung vào 6 nhóm cơ chế, chính sách lớn: bộ máy chính quyền; quy hoạch - đất đai; tài chính - ngân sách; khoa học công nghệ - y tế - giáo dục; thu hút đầu tư chiến lược; và liên kết vùng.
Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được khẳng định tinh thần chỉ đạo của Thành phố là "thể chế đi trước một bước, phân cấp phân quyền đi đôi với kiểm soát và trách nhiệm giải trình, quyết tâm không để luật chờ hướng dẫn, không để cơ chế chậm đi vào cuộc sống".
.jpg "TP HCM tháo gỡ điểm nghẽn, tạo lực đẩy tăng trưởng")
