Chứng khoán
Quy mô dòng vốn thụ động theo lộ trình nâng hạng: Sẽ lớn hơn 1,5 tỷ USD
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải, với 27 cổ phiếu vào trong rổ GEIS thì trọng số của Việt Nam tăng lên đáng kể và quy mô dòng vốn sẽ lớn hơn 1,5 tỷ USD.
Sau khi FTSE Russell công bố danh sách cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào FTSE Global Equity Index Series (GEIS) vào tối hôm qua (theo giờ Việt Nam), trong sáng ngày 22/8, chia sẻ trên VTV, ông Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho biết kết quả mới có một số điểm tích cực hơn dự kiến.
Quy mô vốn thụ động có thể vượt 1,5 tỷ USD
Theo đó, Phó Chủ tịch UBCKNN cho rằng, FTSE công bố 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào rổ chỉ số mới nổi toàn cầu, nhiều hơn mức 24 cổ phiếu được dự kiến hồi tháng 4.
Điểm quan trọng hơn nằm ở trọng số. Theo tính toán được ông Bùi Hoàng Hải dẫn lại, trọng số của Việt Nam hiện tăng lên khoảng 0,49%, so với mức khoảng 0,328% trong dự kiến trước đó.
Ông chia sẻ, “với việc có 27 cổ phiếu vào trong rổ thì trọng số của Việt Nam tăng lên đáng kể so với dự kiến vào tháng 4”.
Trước đó, dựa trên dữ liệu của các doanh nghiệp tại 30/6, nhiều tổ chức, định chế cũng đưa ra các dự báo với khoảng 23-27 mã cổ phiếu có thể được phân bổ vào rổ GEIS. Cùng với đó, con số khá đồng nhất trên thị trường thường nhắc tới là quy mô khoảng 1,5 tỷ USD vốn thụ động có thể phân bổ vào Việt Nam theo lộ trình nâng hạng.
Tuy nhiên, theo ông Bùi Hoàng Hải, con số này được xây dựng trên giả định trọng số của Việt Nam ở khoảng 0,32%. Với trọng số mới cao hơn, quy mô dòng vốn thực tế có thể lớn hơn mức tính toán trước đây.
“Tôi tin tưởng rằng con số sẽ lớn hơn con số 1,5 tỷ USD mà chúng ta đã dự kiến”, Phó Chủ tịch UBCKNN phát biểu.
Theo lộ trình FTSE công bố trước đó, việc phân bổ vào các chỉ số sẽ được thực hiện qua 4 đợt, bắt đầu với 10% vào ngày 21/9/2026, tiếp đó là 20% vào ngày 22/3/2027, 35% vào ngày 21/6/2027 và 35% còn lại vào ngày 20/9/2027. Cách thức này nhằm hạn chế tác động lên thanh khoản và giúp dòng vốn theo các chỉ số có thời gian phân bổ vào thị trường. Như vậy, dòng vốn thụ động dự kiến không vào thị trường cùng lúc.
Cùng với quy mô vốn thụ động, điều được các tổ chức và giới chuyên môn kỳ vọng, những bước cải cách của thị trường. Bà Wanming Du, Trưởng bộ phận Chính sách chỉ số của FTSE Russell, đánh giá Việt Nam đã đạt một cột mốc lịch sử khi chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp.
Theo đại diện FTSE Russell, việc xem xét nâng hạng trong tương lai sẽ tiếp tục phụ thuộc vào tiến trình cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, hiệu quả vận hành và trải nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài.
Chia sẻ với VTV, Wanming Du cho hay FTSE không chỉ nhìn vào hệ thống pháp lý trên giấy tờ mà còn đặt trọng tâm vào hiệu quả thực thi thực tế đối với dòng vốn toàn cầu.
Bà cũng cho rằng yếu tố then chốt ở giai đoạn tới là Việt Nam có tiếp tục duy trì được đà cải cách đã tạo nên kết quả hiện tại hay không. Nếu thị trường tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận, củng cố hạ tầng, gia tăng thanh khoản và thu hút thêm dòng vốn ngoại, việc tiếp tục nâng tỷ trọng và vị thế trong các danh mục thị trường mới nổi có thể là bước phát triển tiếp theo.
Ông Bùi Hoàng Hải cũng chia sẻ, việc xác định trọng số của cổ phiếu Việt Nam trong các rổ FTSE còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô, số lượng cổ phiếu có thể giao dịch tự do và các điều kiện tiếp cận khác. Do đó, ngay cả sau khi đã bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, quá trình cải cách vẫn cần tiếp tục nếu Việt Nam muốn nâng tỷ trọng trong các chỉ số toàn cầu.
Ở góc nhìn dài hạn, các thành viên thị trường cho rằng giá trị của nâng hạng không chỉ nằm ở lượng vốn thụ động có thể chảy vào ngay trong các kỳ cơ cấu. Ông Thomas Nguyen, Giám đốc Thị trường nước ngoài của Chứng khoán SSI, cho rằng câu chuyện không thực sự nằm ở 2, 3 hay 5 tỷ USD, mà quan trọng hơn là sự chuyển đổi của thị trường vốn Việt Nam và những thay đổi đã được cơ quan quản lý cùng các thành viên thị trường thực hiện để đạt được kết quả nâng hạng.
Ở chiều ngược lại, nâng hạng cũng đồng nghĩa Việt Nam bước vào một sân chơi cạnh tranh hơn.
Ông Bùi Hoàng Hải ví Việt Nam trước đây là “con cá to trong một cái ao nhỏ” khi chiếm khoảng 36% rổ thị trường cận biên của FTSE. Sau nâng hạng, thị trường trở thành “con cá nhỏ bước ra biển lớn”, với mức độ mở cao hơn và chịu tác động nhiều hơn từ biến động toàn cầu.
Lãnh đạo UBCKNN cho rằng để duy trì vị thế mới, thị trường cần tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng, đưa CCP vào vận hành, phát triển các sản phẩm phòng ngừa rủi ro, cải thiện tỷ lệ free float, tăng cường quản lý giám sát và nâng mức độ minh bạch về chủ sở hữu hưởng lợi cũng như quyền kiểm soát doanh nghiệp.
Như vậy, dòng vốn có thể lớn hơn kỳ vọng ban đầu là một tín hiệu tích cực sau công bố mới của FTSE. Nhưng với cả cơ quan quản lý, FTSE Russell và các thành viên thị trường, câu chuyện dài hạn vẫn nằm ở khả năng Việt Nam tiếp tục cải cách để không chỉ được nâng hạng, mà còn tăng tỷ trọng và giữ chân dòng vốn quốc tế lâu hơn. Và mục tiêu tới đây, Việt Nam cũng đã đặt ra những cải cách cụ thể để có thể hướng tới lộ trình nâng hạng theo chuẩn MSCI.
Tác động dòng vốn sẽ diễn ra theo từng bước
Công bố vào tối hôm qua của FTSE Russell ở kỳ rà soát bán niên tháng 9/2026 đối với FTSE Global Equity Index Series (GEIS) khu vực châu Á - Thái Bình Dương, không bao gồm Nhật Bản và Trung Quốc ghi nhận, 27 cổ phiếu Việt Nam được thêm mới vào FTSE All-Cap , chỉ số bao gồm các cổ phiếu thuộc ba nhóm vốn hóa Large Cap, Mid Cap và Small Cap.
Trong đó, 3 cổ phiếu được xếp vào nhóm Large Cap gồm Vietcombank (VCB), Vingroup (VIC) và Vinhomes (VHM). Ở nhóm Mid Cap, FTSE Russell bổ sung BIDV (BID), Hòa Phát (HPG) và VPBank (VPB). Nhóm Small Cap có số lượng lớn nhất với 21 cổ phiếu, gồm FPT (FPT), Gelex (GEX), HDBank (HDB), Chứng khoán HSC (HCM), Masan Consumer (MCH), Masan Group (MSN), Novaland (NVL), SHB, Sacombank (STB), SeABank (SSB), Chứng khoán SSI (SSI), Chứng khoán Kỹ Thương - TCBS (TCX), Vinamilk (VNM), Chứng khoán Vietcap (VCI), Vietjet (VJC), MSB, Vincom Retail (VRE), Vinpearl (VPL), Chứng khoán VIX (VIX), VNDirect (VND) và Chứng khoán VPS (VCK).
Và đáng chú ý, ngoài nhóm Large Cap, Mid Cap, Small Cap thì có thêm Micro Cap, số lượng cổ phiếu Việt Nam được thêm mới lên tới 117 mã. Ngoài 27 cổ phiếu thuộc FTSE All-Cap, FTSE Russell xếp thêm 90 cổ phiếu Việt Nam vào nhóm Micro Cap.
Cùng với đó, 6 cổ phiếu VCB, VIC, VHM, BID, HPG và VPB đồng thời được thêm vào FTSE All-World, chỉ số tập trung vào nhóm Large Cap và Mid Cap. FTSE All-World là một trong những chỉ số toàn cầu quan trọng nhất thuộc hệ thống GEIS, hiện bao phủ hàng nghìn cổ phiếu vốn hóa lớn và vừa tại các thị trường phát triển và mới nổi trên thế giới. Theo FTSE Russell, việc nâng hạng sẽ đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ 49 tham gia FTSE All-World.
Một trong những dự báo chính xác 27 mã cổ phiếu vào rổ GEIS, thuộc về Chứng khoán SSI - đơn vị cho biết thường xuyên có những cập nhật cùng FTSE Russell. Tại báo cáo chiến lược tháng 8, SSI Research đã dự báo chính xác 27 mã cổ phiếu được bổ sung vào rổ, đồng thời ước tính quy mô dòng vốn thụ động có thể phân bổ vào cổ phiếu Việt Nam trong quá trình FTSE chuyển thị trường từ cận biên lên mới nổi thứ cấp.
Theo ước tính của SSI Research, tổng quy mô dòng vốn có thể phân bổ vào 27 cổ phiếu Việt Nam đạt khoảng 1,45 tỷ USD trong toàn bộ quá trình chuyển đổi.
Dòng vốn không được giải ngân cùng lúc mà chia thành bốn giai đoạn. Xét theo tổng giá trị trong cả quá trình, VIC là cổ phiếu có lượng vốn dự kiến lớn nhất, khoảng 475 triệu USD. Xếp sau là VHM với gần 169 triệu USD, HPG hơn 92 triệu USD và VPB gần 62 triệu USD.
Một số cổ phiếu khác như FPT, MSN, VCB, SSI, STB, VNM cũng nằm trong nhóm được dự báo nhận lượng vốn đáng kể, từ 40-60 tỷ đồng.
Riêng ở giai đoạn đầu tháng 9, lượng tiền thực tế dự kiến chỉ bằng khoảng 10% tổng nhu cầu phân bổ. Điều này đồng nghĩa tác động từ dòng vốn thụ động sẽ diễn ra theo từng bước thay vì tập trung vào một kỳ tái cơ cấu duy nhất.
Tại báo cáo tháng 8, SSI Research không đặt kỳ vọng toàn bộ dòng vốn vốn, đang ở trạng thái bán ròng, sẽ quay lại ngay lập tức. Trong kịch bản cơ sở, dòng tiền ngoại được dự báo cải thiện theo hướng chọn lọc hơn, trong khi tốc độ giải ngân còn phụ thuộc vào điều kiện thị trường và diễn biến phân bổ vốn toàn cầu. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng, việc Việt Nam bắt đầu quá trình chuyển đổi từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9, qua đó mở ra dòng vốn thụ động theo lộ trình của FTSE sẽ hỗ trợ cho sự trở lại của vốn ngoại.
Bên cạnh yếu tố nâng hạng, nhóm phân tích cũng cho rằng Việt Nam có thể hưởng lợi nếu dòng vốn toàn cầu có xu hướng tái phân bổ khỏi những thị trường hoặc nhóm ngành đã tăng mạnh, trong khi định giá và triển vọng tăng trưởng của thị trường trong nước vẫn duy trì sức hấp dẫn tương đối.