Kiến nghị
VCCI đề nghị giảm chi phí tuân thủ khi định danh điện tử
VCCI đề nghị tránh chồng chéo với các cơ chế định danh hiện hành, tăng khả năng liên thông dữ liệu và phân tầng yêu cầu theo mức độ rủi ro, qua đó không làm phát sinh thêm chi phí, thủ tục cho doanh nghiệp.
Không chỉ đề nghị thu hẹp phạm vi định danh bắt buộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) còn lưu ý Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử (Dự thảo) cần được thiết kế theo hướng liên thông với các hệ thống hiện có, tránh phát sinh thêm mã số, quy trình và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
Theo VCCI, hiện pháp luật chuyên ngành đã thiết lập nhiều cơ chế mang bản chất định danh như mã số doanh nghiệp, mã số thuế, số đăng ký xe, số thửa đất, số lưu hành trang thiết bị y tế, số đăng ký thuốc, mã truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Trong hoạt động thương mại quốc tế, doanh nghiệp còn sử dụng phổ biến các chuẩn định danh toàn cầu như GS1, LEI, VIN.
Do đó, nếu những đối tượng đã có mã định danh theo pháp luật chuyên ngành vẫn phải thực hiện thêm một quy trình định danh theo Luật mới, doanh nghiệp có nguy cơ phải duy trì “hai lớp” mã cho cùng một đối tượng, làm tăng chi phí và rủi ro sai lệch dữ liệu.
VCCI đề nghị bổ sung nguyên tắc trường hợp pháp luật chuyên ngành đã quy định về định danh thì tiếp tục áp dụng theo pháp luật chuyên ngành; Luật Định danh và xác thực điện tử chỉ điều chỉnh những nội dung, đối tượng mà pháp luật chuyên ngành chưa quy định.
Đồng thời, cần có cơ chế thừa nhận và ánh xạ các mã định danh hiện hữu. Các mã số, số đăng ký do cơ quan nhà nước cấp hoặc các mã theo chuẩn quốc tế được thừa nhận cần được công nhận là mã định danh hoặc liên kết với mã định danh quốc gia, thay vì yêu cầu doanh nghiệp cấp mới. Chính phủ có thể ban hành danh mục các mã hiện hữu được thừa nhận để bảo đảm thống nhất trong thực hiện.
Một vấn đề khác được VCCI lưu ý là các quy định về trình tự, thủ tục định danh tại Điều 9 và Điều 10 hiện được thiết kế tương đối phù hợp với hoạt động do cơ quan nhà nước thực hiện. Tuy nhiên, nếu áp dụng nguyên vẹn đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ định danh trên thị trường, quy định này có thể hạn chế khả năng đổi mới sản phẩm và thiết kế trải nghiệm khách hàng.
Vì vậy, VCCI đề nghị Luật chỉ nên quy định các yêu cầu đầu ra bắt buộc đối với doanh nghiệp như tính chính xác, toàn vẹn, khả năng truy vết, bảo vệ dữ liệu cá nhân và mức độ bảo đảm danh tính. Quy trình kỹ thuật cụ thể nên để doanh nghiệp chủ động xây dựng, công bố và chịu trách nhiệm.
VCCI cũng đề nghị làm rõ cơ quan có thẩm quyền ban hành hướng dẫn về thu thập, xử lý, chuẩn hóa thông tin, tránh tình trạng mỗi bộ, ngành ban hành một bộ tiêu chuẩn riêng, dẫn tới phân mảnh dữ liệu và đi ngược mục tiêu xây dựng hệ thống định danh thống nhất.
Đáng chú ý, VCCI đặc biệt lưu ý đến các quy định về liên kết danh tính điện tử và truy vết. Theo Dự thảo, danh tính điện tử của hàng hóa, tài sản, giao dịch có thể được liên kết với danh tính của các chủ thể sở hữu, quản lý và các bên tham gia, gắn với thời gian, địa điểm xảy ra giao dịch.
Theo VCCI, quy định này có thể khó khả thi trong những chuỗi cung ứng nhiều tầng, khi một doanh nghiệp không nhất thiết biết hoặc có quyền yêu cầu thông tin định danh của toàn bộ các bên ở những mắt xích khác.
Quan trọng hơn, thông tin về đối tác, dòng hàng, thời điểm, địa điểm và quy mô giao dịch có thể phản ánh trực tiếp mạng lưới và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu được tập hợp, liên kết và truy vết mà không có giới hạn rõ ràng, những dữ liệu này có thể trở thành nguồn rủi ro đối với bí mật kinh doanh.
VCCI đề nghị nghĩa vụ liên kết chỉ giới hạn ở các bên trực tiếp trong quan hệ giao dịch; đồng thời bổ sung quy định riêng về bảo vệ bí mật kinh doanh và thông tin thương mại nhạy cảm, trong đó xác định rõ ai được tiếp cận, được sử dụng vào mục đích gì, trong thời hạn bao lâu và trách nhiệm khi xảy ra lộ lọt thông tin.
Việc truy vết danh tính điện tử cũng cần có điều kiện, thẩm quyền và trình tự rõ ràng, tránh trở thành một kênh tiếp cận thông tin kinh doanh ngoài mục đích quản lý.